Generaties objectief vergeleken

De laatste weken zag ik veel subjectieve uitspraken over verschillende generaties, zoals "oude generaties hadden ook een zware studietijd, want ik had een studieschuld (Gerard Hormann)" en jong vs oud op huizenmarkt-zeepbel.  Is het niet mogelijk om generaties op een objectieve manier te vergelijken? Dit valt niet mee, omdat generaties vloeiend in elkaar overlopen en omdat er zeer veel factoren spelen. Toch wil ik hieronder een poging wagen.

In onderstaande grafieken heb ik drie generaties gedefinieerd. Ik heb dit enkel gedaan om gemakkelijker over bepaalde tijden te spreken. De jaartallen en kleuren zijn dus volstrekt arbitrair:

• Babyboom: 1945-1960 
• Generatie X: 1961-1980
• Generatie Y: 1981-2000

Hoe bepaal je je eigen vermogen

Een tijdje terug heb ik onze saving rate bepaald. Ik moet toegeven dat ik best vatbaar ben voor grafiekjes. Zeker in een tijd dan mijn aflosgrafiek niet beweegt, is het fijn om te zien dat andere grafieken wél bewegen.

Het prettige aan de saving rate is dat het geen absolute bedragen bevat, maar alleen percentages. Dit betekent dat het gemakkelijk te vergelijken is met iemand die een veel groter of juist veel kleiner salaris heeft. Bovendien zijn financiële getallen op deze manier enigszins gecensureerd, ook altijd fijn.

Kunnen we niet nog meer van die soort getallen bedenken?
Een ander getal dat mister money mustache vaak gebruikt is de "net worth" oftewel eigen vermogen.
Kort gezegd, dit is al je bezittingen (huis, en andere waardevaste items, spaargeld) minus je schulden (hypotheek, studieschuld etc). Dus stel je hebt een huis met een woz waarde van E200.000, een auto met dagwaarde van E5000,-, en spaargeld van E10.000, maar je hypotheek is E150.000, dan is je netto waarde dus E200.000+E5000+E10.000-E150.000 = E65.000.

Maarja, de waarde van dit eigen vermogen is erg afhankelijk van hoe hard je geld er doorheen gejaagd wordt. Voor iemand met een jaarsalaris van twee ton stelt E65.000 dit niet veel voor, maar voor iemand met een minimum loon is dit een enorme berg geld. Daarom stel ik voor om dit getal, net als bij de saving rate, ook te delen door je jaarlijks netto inkomen. Zo hebben we wederom een anoniem, maar toch mooi vergelijkbaar getal.

Sparen voor kinderen

Sparen voor kinderen gaat verder dan alleen rendementen zoeken. Het gaat ook over hoe lang geld moet worden vastgezet.

Op het gebied van vastzetten zijn er 3 vormen van investeren met zeer beperkt risico:

1. sparen op vrij opneembare rekeningen, zoals rabo regenboogrekening, zilvervlootrekening
2. spaargeld voor een periode vastzetten, zoals depositorekeningen, rabo doelsparen, asn kind rekening
3. niet opneembaar, alleen maar rente, zoals aflossen van hypotheek.

Rente studieschuld zakt naar recordstand

Ruim een jaar geleden schreef ik al dat het extra snel aflossen van een studieschuld geen geweldige investering is. De overheid houdt de rente op studieschulden redelijk laag, zodat je je geld beter ergens anders in kunt investeren. In de tussentijd is er niet veel veranderd: mensen die in 2014 zijn afgestudeerd (of een veelvoud van 5 jaar daarvoor) betalen slechts 0,81% rente op hun studieschuld. Maar 2015 breekt alle records. Mensen die in 2014 zijn afgestudeerd, betalen 5 jaar lang slechts 0,12%! Over een studieschuld van E10.000,- betaal je dus per jaar slechts 12,- rente!

creatief boekhouden: waar ligt de grens?

Wij lossen de studieschuld van mijn vrouw gewoon af volgens het annuitair schema dat de DUO ons opdraagt. We zouden best meer kunnen aflossen, maar aangezien de overheid een rente van 0,6% hanteert, is gewoon sparen een stuk lucratiever. In het commentaar op mijn bericht studieschuld aflossen is niet verstandig werd dit beschouwd als op de pof van de overheid leven, dus eigenlijk op de pof van heel belastingbetalend Nederland leven.
Ik ben het hier niet mee eens. De overheid geeft de eis dat een studieschuld annuitair afgelost moet worden (mits de financiële situatie het toelaat). Het is mogelijk om meer af te lossen, maar niet verplicht. Overigens heb ik mijn eigen studieschuld wel ineens afgelost zodra ik kapitaalkrachtig genoeg was (dit was voordat ik mijn vrouw leerde kennen), alleen die van mijn vrouw staat nog open.

Maarja, ik probeer de boel wel financieel te optimaliseren. De vraag is wanneer het nog verantwoord is en wanneer niet. Dit leidt tot de ethische vraag: hoe creatief mag je met belasting omgaan?
Voor mij zijn er verschillende gradaties van belasting misbruik/gebruik:

1) belastingontduiking, bijvoorbeeld:

• zwartwerken. 
• niet bestaande kosten opnemen als aftrekpost.
• btw carroussel: btw terugvorderen voor fictieve inkopen van fictieve bedrijven, zie bijvoorbeeld deze link.

2) heel creatief boekhouden, bij het ontwerpen van de wet zijn ze dit vergeten, bijvoorbeeld:

• de edelweissroute bij erfenissen. Hierbij stop je een erfenis tijdelijk op een Zwitserse spaarrekening, totdat de erfenis verjaard is voor erfbelasting. Dit gat in de wet is overigens onlangs gedicht, zie deze link.

3) creatief, maar de wet geeft je duidelijk de mogelijkheid om het te doen, bijvoorbeeld:
Alle trucjes die een belastingadviseur doet zoals:

• alle belastingaftrek op de meestverdienende van een echtpaar zetten, zodat je meer hypotheekrenteaftrek krijgt.
• zoveel mogelijk aftrekposten vinden (bijvoorbeeld voor zorg- en studiekosten, uiteraard wel voor kosten die je echt gemaakt hebt)

4) pro-actief minder geld van de overheid ontvangen.

• niet meer studieschuld aflossen dan nodig
• geen toeslagen willen ontvangen

Bij mij ligt de grens tussen de tweede en de derde categorie. De "trucjes" in de derde categorie zijn bekend bij de belastingdienst, en worden in sommige gevallen zelfs gepromoot. Dit systeem is door de overheid bedacht, en al deze trucjes worden meegenomen in de berekeningen om te kijken of de koopkracht bij verschillende bevolkingscategorieën (wel of geen kinderen, een of tweeverdieners, hoeveel keer modaal etc) goed genoeg verdeeld is.

Voor alle duidelijkheid: ik kan me best voorstellen dat iemand zijn studieschuld wil aflossen (van gedoe af willen zijn, lagere maandlasten, betere uitgangspositie om hypotheek te krijgen, etc), maar ik vind niet dat we als maatschappij van mensen kunnen verlangen dat ze hun studieschuld sneller aflossen dan wettelijk voorgeschreven is. Men hoeft niet roomser dan de paus te zijn.

Waar ligt bij jullie de grens bij creatief boekhouden?

zie ook:

• studieschuld aflossen niet verstandig
• beter belasting terugkrijgen of nabetalen?

Studieschuld aflossen niet verstandig

Hoewel het aflossen van de studieschuld als een grote morele overwinning wordt ervaren, is het niet bepaald de slimste investering die je kunt doen. Ten eerste is het geen tijdbom, zoals een aflossingsvrije hypotheek. Als je voldoende verdient ben je verplicht om maandelijks een stukje af te lossen, zodat de studieschuld zoiezo afgelost wordt. Ook betaal je geen administratieve kosten of andere constante lasten die hypotheken je opzadelen.

Maar de belangrijkste reden is de huidige lage rente op studieschuld.