Flinke sprong in eigen vermogen...met een nare bijsmaak

In de tien jaar dat ik aan het bloggen ben is er veel in mijn situatie veranderd. Tien jaar geleden was ik al blij als ik een paar duizend euro per jaar kon aflossen. En ondertussen droomde ik van een afgelost huis, zodat ik eerder met pensioen kon gaan. Afgelopen maand is die droom een heel stuk dichterbij gekomen, maar het is heel anders dan ik me had voorgesteld. 

Waarschijnlijk voel je 'm al aankomen: mijn dementerende vader is ondertussen in een verpleeghuis opgenomen, en we hebben zijn huis verkocht. De afgelopen maanden zijn dus heel druk en hectisch geweest. Hij had dit huis pas gekocht nadat ik uit huis was, dus voor mij had het huis een beperkte emotionele waarde. Enfin, nu is hij dus een zielige oude man, maar wel met een recordbedrag op zijn bankrekening. 

Voor mijn broer en ik was het nu overwegen wat te doen. Van de belastingdienst mag je jaarlijks 6035,- schenken aan je kinderen, en 2418,- aan ieder ander persoon, zoals kleinkinderen. Met twee kinderen en drie kleinkinderen schiet dat niet echt op. Niemand durft een schatting te maken hoe lang mijn vader nog blijft leven, maar ik denk niet dat hij lang genoeg leeft om al zijn geld belastingvrij weg te schenken. Ook moet hij vanaf het volgend jaar vermogensrendementsheffing betalen. Als het geld gewoon op een spaarrekening staat zal dat niet zo veel zijn, maar er is een groter probleem: voor de zorgkosten gaan ze zijn vermogen zien als forfaitair inkomen, waardoor hij pakweg 4% per jaar moet afdragen aan de SVB.

Bovendien kon mijn broer wel wat geld gebruiken voor een verbouwing, heeft hij nu een gunstige wisselkoers en zijn wij aan het rondkijken om te gaan samenwonen, dus kan het geen kwaad om alvast wat uit te delen. We hebben het bedrag zo gekozen dat er nog meer dan ruim voldoende overblijft voor een begrafenis, gelaten aan alle kleinkinderen en belastingvrij schenken voor nog enkele jaren. 

Het voelt zuur om belasting te moeten betalen over een erfenis. Maar van de andere kant: tot 136.000,- betaal je slechts 10% belasting (zie belastingdienst). Eigenlijk bizar dat je een slordige 40% belasting betaalt over salaris waar je hard voor hebt gewerkt, en slechts 10% voor geld dat je gewoon in je schoot krijgt geworpen. 
Ik heb jarenlang op elke bruiloft tegen de stelling "erfbelasting is belachelijk, want daar is al een keer belasting over betaald" gediscussieerd. Ik ga mijn argumenten hier niet nogmaals herhalen, als je ze graag wilt lezen, zie dan mijn artikel "is vermogensrendementsheffing eerlijk" en het mooie artikel uit de Trouw "Mark Rutte, Anti-liberaal". Het zou een beetje hypocriet zijn als ik nu alles op alles zou zetten om erfbelasting te vorkomen.

En nu eindig ik deze maand dus met een saving rate van pakweg 95%, en een passief inkomen waar ik een paar jaar op zou kunnen uitzingen.... Ik voel me bijna schuldig om de gelddromen die ik tien jaar geleden had die nu zijn uitgekomen...

zie ook:

Zorg om aftakelende ouders
Erfrecht: legaat
Is vermogensrendementsheffing eerlijk?

Recensie "VerpleegThuis - Teun Toebes"

Mijn aftakelende vader, waarover ik onlangs schreef, is ondertussen in een rolstoel en in een tehuis beland. Hoogtijd om me wat te verdiepen in de kwaliteit van leven in zulke tehuizen. Vandaar nu een recensie van het boek "verpleegThuis" van Teun Toebes.

Teun Toebes is een 21-jarige student verpleegkunde en zorgethiek, die het idee kreeg om een jaar als "bewoner" in een tehuis voor dementie te gaan wonen, om zo te ervaren hoe iemand met dementie behandeld wordt. Hoewel hij door al zijn vrienden voor gek wordt weggezet, zet hij zijn idee door.

Wat hij meemaakt in het tehuis is vaak pijnlijk herkenbaar. Bewoners in een dementiehuis zijn vaak tweederangs burgers, soms zelfs lager dan een gevangene: terwijl bezoekers en personeel naar nette wc's gaan, gaan de bewoners naar oversized wc's waar de geur van incontinentiemateriaal je tegemoet komt. Bewoners worden er vaak pjnlijk op attent gemaakt dat ze geen code hebben van de deur. Hun geld of andere zaken wordt hen vaak afgepakt, en ze hebben niks te zeggen over behandeltrajecten, zelfs of ze alcohol mogen. Door personeelstekort hebben verplegers slechts tijd voor de noodzakelijke dingen, maar helaas geen tijd om samen een bakje koffie te drinken om te bespreken hoe het echt met de bewoners gaat. Het hele leven worden mensen aangemoedigd om veel te bewegen, maar in veel tehuizen worden mensen in rolstoelen vastgebonden omdat er anders een minimaal risisco is dat ze een keertje vallen.

Deze aanklacht is niet mis. Is het echt zo erg? Door de bank genomen denk ik dat we onze verzorgingsstaat de laatste jaren flink hebben uitgekleed. Het personeel moet steeds harder rennen. Je moet uberhaubt al blij zijn als er ergens een plekje in een tehuis voor je is. Voor de rest denk ik dat het verhaal erg afhankelijk is van persoon tot persoon. Ik heb het gevoel dat wij zoveel mogelijk handelen in de geest van mijn vader: hij mag zoveel drinken als hij wil of geld besteden. Hij zit helaas in een rolstoel omdat het valrisico al is geschied: hij heeft onlangs zijn heup gebroken toen hij uitgleed in de badkamer. 

Daarnaast is het tehuis waar Teun terecht kwam niet perse representatief voor Nederland. Tegenwoordig zijn er stichtingen zoals dagelijk leven, die zo'n 70 huizen hebben verspreid door Nederland, waar de bewoners zoveel mogelijk in hun waarde worden gelaten en waar ze gewoon in en uit kunnen lopen. Het andere wonen gaat nog een stapje verder in het utopisch beeld van Teun, want daar woont de beheerder van het tehuis zelf ook in het tehuis. Wel in een iets groter huis dan de bewoners, maar ook deze stichting laat zien dat tehuizen niet noodzakelijk onmenselijk hoeven te zijn. Maar Hogewey in Weesp is de overtreffende trap: dit tehuis is gebouwd als een sfeervol dorpswijkje met winkels, terrasjes en theater. Alle obers en winkeliers zijn in werkelijkheid verplegers of vrijwilligers. Op deze manier genieten de bewoners veel vrijheid en kunnen ze toch de benodigde zorg krijgen zonder dat ze steeds worden geconfronteerd met hun beperkingen.

Kortom, op veel plaatsen wordt al veel gedaan om het leven met dementie draaglijk en waardig te maken, maar we hebben nog een lange weg te gaan. 

Maar heb ik iets aan het boek gehad? Voor mijn situatie heeft het een hoop inzichten opgeleverd. Het was goed dat ik geconfronteerd werd met het feit dat elk leven zo waardig mogelijk dient te zijn. Zo heb ik het naambordje op mijn vaders kamer (met een foto van hem in een rolstoel met daaronder "Mr [achternaam]") vervangen door een fotocollage van foto's toen hij nog midden in het leven stond, die duidelijk zijn hobbies en passies uitbeelden, en daaronder heb ik zijn voornaam gezet, waarmee hij het liefst aangesproken wil worden. En wat betreft het hebben van geld op zak: mijn vader is vaak verward dat hij zijn tasje met portemonnee kwijt is. Zijn vriendin heeft dat tasje namelijk onlangs aan mij gegeven. Ik heb het afgelopen week teruggegeven, met een beetje geld, een adresboekje dat hij tevens als notitieboekje kan gebruiken, en een fotoalbum van vanalles wat. Toen ik het aan hem gaf was hij als een kind zo blij! Misschien gaat hij het tasje inderdaad een keer kwijtraken, maar dat is nog altijd beter dan hem iets ontnemen.

In dat opzicht is het boek ruimschoots geslaagd: ik ben menswaardiger naar mensen met dementie gaan kijken, en ik ben me nog verder aan het verdiepen hoe behandeld wil worden mocht het mij overkomen.

Zorg om aftakelende ouder

De laatste tijd ben ik heel veel met geld en met tijd bezig, maar niet op de manier waarop ik hoopte: mijn vader heeft Alheimer, en aangezien hij alleenstaand is en mijn broer in het buitenland vertoeft is hij voor een groot deel op mij aangewezen. Het is allemaal heel treurig, maar uiteindelijk ben ik er heel zakelijk in: de vader die ik kende bestaat al nauwelijks meer, en nu moeten er gewoon dingen worden geregeld die in de eerste plaats goed zijn voor hem, en in de tweede plaats voor ons. Om een verzorgingstehuis te regelen betekent het voor mij een snelcursus CIZ/WLZ/WMO/WZD/CAK/SVB en alle andere afkortingen die je om te oren vliegen. Pas als het leven niet helemaal voor de wind gaat merk je pas wat voor een bureaucratische puinhoop onze regering er van gemaakt heeft...

Aangezien dit een financieel blog is, ga ik niet te veel in details op persoonlijke dingen, maar wil ik vooral de financiele kant delen.

Wat heeft hij geregeld?

In tegenstelling tot Geldnerd heeft mijn vader niet voor zijn eigen levenseinde gekozen. Al enkele jaren heb ik hem er op gewezen dat de houdbaarheid van zijn geest waarschijnlijk korter is dan die van zijn lichaam, en dat hij zich wellicht moet afvragen of zijn lichaam zonder zijn geest nog door wil leven. Hij vertelde dat hij er niet over wilde nadenken. Hij heeft nog lang in een ontkenningsfase gezeten, en misschien komt hij nooit meer uit die ontkenninsfase.

Mijn vader heeft dus geen wilsbeschikking of iets dergelijks gemaakt, maar gelukkig wel wat dingen wettelijk vastgelegd. Zo krijgen alle kleinkinderen een legaat van 20.000 belastingvrij, zodat je al gauw enkele duizenden euro's belasting kan besparen. Ook zijn partners uitgesloten uit de erfenis. De erfenis komt dus niet in de gemeenschap van goederen, al is dat voor mijn broer niet, en voor mij niet meer van toepassing. Het enige wat mijn vader nog niet had geregeld is een levenstestament of volmacht. Met zulk document kan je mensen bewindvoerder maken als je zelf niet meer wilsbekwaam bent. Het vorig jaar heb ik er op aangedrongen dat hij zulk document ging opstellen, en achteraf ben ik daar onnoemelijk blij mee. De problemen zonder dit document waren niet te overzien: zodra hij niet meer wilsbekwaam is zou niemand over zijn vermogen kunnen beschikken. In het ernstigste geval zou zijn huis jaren leeg staan terwijl hij in een verzorgingstehuis zit, omdat wij geen recht hebben om het te verkopen.

Wat hebben wij geregeld?

Hoewel mijn vader nooit een grootverdiener is geweest, heeft hij altijd goed gespaard: zijn huis is praktisch afgelost, waardoor hij genoeg overhoudt van zijn AOW en klein pensioentje. Dit maakt de situatie aanzienlijk draaglijker. Toen hij naar een bepaalde dagbesteding wilde, maar we het niet van de WMO/WLZ vergoed kregen, hebben we het gewoon van mijn vader's rekening betaald. Het gaat immers om zijn welzijn, het zou een beetje raar zijn als we hem welzijn ontnemen die hij prima kan betalen. Je zou het natuurlijk ook kunnen zien als stukken erfenis die aan je neus voorbijgaan, maar zou je dat ook zeggen als je ouders een dure vakantie of auto kopen?
Een ander ding is dat ik veel met mijn vader bezig ben, en mijn broer niet: vaak halen en brengen (hij woont op 40 kilometer afstand), hem op sleeptouw nemen naar ziekenhuizen of verjaardagen. Taxi's of automaatje werkt vaak niet zo goed bij Alzheimer patienten, omdat ze een vertrouwde omgeving nodig hebben. Om het een en het ander eerlijk te houden, houd ik nu een excelbestand bij met alle kilometers en kosten die ik maak. We houden hier ruime bedragen aan, want m'n broer wil niet dat ik er bij moet toeleggen. Om de balans recht te krijgen koop ik steeds vaker dingen van mijn vader's rekening. Er zal een moment komen dat hij naar een verzorgingstehuis kan en dat we zijn huis gaan verkopen. Op dat moment moet er veel meer geld "afgeroomd" worden, dus daarom zijn we er maar alvast mee begonnen. Binnenkort zullen mijn "passieve inkomsten" wellicht gaan stijgen...
Ten slotte ben ik nog met mijn baas in overleg of mijn zorgtaken onder mantelzorg vallen. Op deze manier zou ik deel van deze taken onder werktijd kunnen doen.

De geleerde lessen

De belangrijkste document bij Alzheimer is een notariele volmacht: zorg ervoor dat je namens je ouders mag tekenen voor dingen als bankzaken. Dit maakt het leven niet alleen oneindig handiger, in sommige gevallen voorkomt het situaties als het niet kunnen verkopen van je ouder's huis.

Daarnaast is het goed om emotie en zaken goed uit elkaar te blijven houden. Van de ene kant is er een rouwproces, van de andere kant moeten er gewoon dingen geregeld worden waarbij een rouwproces in de weg kan zitten. Bedenk gewoon wat in ieders belang is op korte en lange termijn.

Maar misschien de allerbelangrijkste les heeft Geldnerd al gegeven: denk over je levenseinde na. Zoals mijn vader nu is zou ik niet meer willen leven. Alhoewel: hij is juist heel erg gefrustreerd omdat dingen niet meer zijn zoals vroeger, en dat dit nooit meer terugkomt. Als hij meer had nagedacht en meer had vastgelegd over zijn levenseinde, dan had hij de situatie misschien beter kunnen accepteren en had hij nog een tijdje gelukkig kunnen zijn.

FIRE kengetal: hypotheek

Een gemeenschappelijke hobby van FIRE adepten (Financial independent, retire early) is het bijhouden van getalletjes, zoals hoeveel men per maand spaart (saving rate), hoeveel vermogen er is opgebouwd, en hoever men tot financieel onafhankelijk is verwijderd. De komende weken wil ik al die getallen eens onder de loupe nemen: hoe bereken ik het, en welke bedragen neem ik mee? Ik besprak al eerder Het eigen vermogen, en de saving rate, deze week: de hypotheek aflossen.

Wat is het?

Als je elke maand leuke kengetalletjes bijhoudt, dan kan het aflossen van de hypotheek niet ontbreken. Normaal gesproken worden er grafiekjes gemaakt van hoeveel er nog resteert van de hypotheek ten opzichte van de oorspronkelijke hypotheek, maar eigenlijk is het veel mooier om te zien hoeveel er al afgelost is. Je krijgt dan dus:

%afgeloste hypotheek = afgelost bedrag / totale hypotheek * 100%

Op deze manier krijg je dus een mooie stijgende lijn, die als het goed is ooit 100% zal bereiken.

Waarom is het belangrijk om te bekijken?

In principe hoeft het aflossen van je hypotheek geen onderdeel te zijn van je strategie naar FIRE. FIRE gaat om het laten renderen van je spaargeld, en het aflossen van een hypotheek hoeft niet perse het hoogste rendement op te geven. Aflossen is geld steken in stenen, maar beleggen geeft risico. 

Ik heb het idee dat er een flinke aandachtswijziging heeft plaatsgevonden. Toen ik in 2013 begon met bloggen kon je werkelijk digitaal struikelen over blogs over het aflossen van hypotheken, mede aangewakkerd door Gerhard Hormann. Ik heb het idee dat dit enthousiasme is getaand, mede door de lage hypotheekrentes.

Hoe dan ook, elk stijgend lijntje dat extra motivatie geeft om door te gaan is er eentje, dus deze houdt de moed er zeker in. Hieronder zie je de verschillende lijntjes in mijn geval bij elkaar:

De saving rate lijn begon te stijgen vanaf 2013, toen ik wat meer financieel bewust werd. Spoedig werd de hypotheek langzaam aangepakt. Het eigen vermogen is in mijn geval vooral bepaald voor de WOZ waarde, en begint daardoor pas de laatste 4 jaar te stijgen. Ten slotte begint het passieve inkomen interessant te worden sinds dat ik wat ben gaan beleggen.

Welk getal vinden jullie de beste indicator? Zijn er nog meer getallen die ik in dit grafiekje bij kan houden?

Zie ook:

eigen vermogen

saving rate

passief inkomen

buffer

FIRE kengetal: buffer

Een gemeenschappelijke hobby van FIRE adepten (Financial independent, retire early) is het bijhouden van getalletjes, zoals hoeveel men per maand spaart (saving rate), hoeveel vermogen er is opgebouwd, en hoever men tot financieel onafhankelijk is verwijderd. De komende weken wil ik al die getallen eens onder de loupe nemen: hoe bereken ik het, en welke bedragen neem ik mee? Ik besprak al eerder het eigen vermogen, en de saving rate, deze week: de bufer.

Wat is het?

De buffer is voornamelijk bedoeld voor het opvangen van financiele tegenslagen (kapotte auto) en het zonder werk komen te zitten. Maar voor FIRE adepten is de buffer nog iets, namelijk: "f$$k you money". Hoe groter je buffer, hoe minder afhankelijk je bent van je huidige inkomensstroom. En hoe gemakkelijker je je baas simpelweg "f$$K you" kan zeggen als je het werk niet meer bevalt, en hoe langer je tijd hebt om te bedenken wat je dan met je leven wilt gaan doen. Om het goed met anderen te vergelijken, deel ik door mijn uitgaven:

buffer = spaargeld / maandelijkse uitgaven

De eenheid van de buffer is in dit geval dus niet euro's of procenten, maar maanden. Met andere woorden: hoe lang kan ik op mijn spaargeld teren?

Wat neem ik mee?

Deze keer is het heel simpel: ik neem al het direct op te nemen spaargeld mee. Ik heb niks aan geld dat over een jaar vrij komt als de wasmachine kapot is. Je zou kunnen overwegen om je aandelenportefeuille mee te nemen. Over dit geld kan je namelijk in een relatief korte tijd beschikken. In uiterste nood zou dat natuurlijk gebeuren. Zolang je nog een vette aandelenportefeuille hebt ga je niet verhongeren. Maar omdat het niet wenselijk is, neem ik het niet mee.

Nadelen?

Zoals elk kengetal is de buffer niet oneindig nauwkeurig. Mocht iemand zonder werk komen te zitten, dan verandert de financiele situatie op meer punten dan alleen op salaris. Sommige kosten hoeven niet meer gemaakt te worden, zoals reiskosten en kinderopvang. Bovendien leef je normaal gesproken niet op de meest zuinige manier. Als je zonder werk komt te zitten zullen grote uitgaves uitgesteld worden.  

Hoeveel is precies nodig?

Hierover verschillen de meningen extreem. In het algemeen wordt er gesproken over een buffer van 3 tot 6 maanden. Het Nibud heeft een rekentool gemaakt om je buffer te bepalen. Ik heb een beetje met die tool zitten spelen, en voor een driepersoonsgezin met een gemiddeld huis is dit de verhouding tussen buffer en inkomen:

Het Nibud gaat er dus van uit dat een gezin altijd 4000,- nodig heeft voor inventaris en 800,- voor onderhoud huis. deze bedragen gaan per euro inkomen met respectievelijk 70 cent en 20 cent omhoog. Nibud koppelt de waarde van het inventaris en huis dus duidelijk aan de welvaart die door het inkomen wordt gebracht, hetgeen voor FIRE adepten natuurlijk totaal niet vanzelfsprekend is.

Persoonlijk probeer ik minimaal voor 3 maanden spaargeld te hebben:

Je ziet dat de buffer niet altijd stabiel is. Op dit moment wacht ik op een beurskrach, dus heb ik een beetje meer in kas. En ruim een jaar geleden had ik mijn hele buffer opgemaakt aan het afkopen van de rentevaste periode van de hypotheek. Ik wist dat de dertiende maand er aan zat te komen, dus kon ik het risico lopen. 

Hoeveel buffer houden jullie aan?

Zie ook:

eigen vermogen

saving rate

passief inkomen

FIRE kengetal: passief inkomen

Een gemeenschappelijke hobby van FIRE adepten (Financial independent, retire early) is het bijhouden van getalletjes, zoals hoeveel men per maand spaart (saving rate), hoeveel vermogen er is opgebouwd, en hoever men tot financieel onafhankelijk is verwijderd. De komende weken wil ik al die getallen eens onder de loupe nemen: hoe bereken ik het, en welke bedragen neem ik mee? Ik besprak al eerder het eigen vermogen, en de saving rate, deze week: passieve inkomen.

Wat is het?

Hoewel we het eigen vermogen iets zegt over hoeveel geld er is dat voor je kan werken om je van een gratis inkomen te voorzien, geeft dit geen garantie dat dit vermogen genoeg inkomen genereert. Daarom is het interessant om te kijken hoeveel van je uitgaven je zou kunnen dekken met passieve inkomsten. Op deze manier wordt het een inzichtelijk dimensieloos getal:

passief inkomen% = (onvoorwaardelijke inkomsten waar je niet voor hoeft te werken) / uitgaven.

Als dit getal 100% is, dan kan je al je uitgaven dekken met geld waar je niets voor hebt hoeven doen. 

Wat neem ik mee?

• rente op spaarrekeningen
• dividend
• giften
• reclameinkomsten
• koersverschillen
• rente op spaarhypotheek
• kinderbijslag / AOW / pensioen

Ik heb er voor gekozen om de rente op de spaarhypotheek als inkomen te zien, omdat dit een ander component dan de gewone hypotheek(rente). Kinderbijslag, AOW en pensioen zijn onvoorwaardelijke inkomstenbronnen: er worden geen voorwaarden gesteld om het te ontvangen. Dit in tegenstelling tot WW of bijstand. Ook heb neem ik giften (bijvoorbeeld van ouders) mee in dit lijstje. Voor een gift hoef je immers niks te doen dan aardig geworden worden. Al veroorzaakt dit component wel een paradox: als je afhankelijk bent van giften, hoe onafhankelijk ben je dan eigenlijk?

Voordelen?

Een groot voordeel is dat dit getal geen aanname doet over de safe withdrawal rate, zoals bij het eigen vermogen. Dit getal is direct gekoppeld aan de mate waarin passief inkomen voor je uitgaven kunnen dekken. Voor de rest is het een getal dat (hopelijk) mooi langzaam stijgt van 0% naar 100%, en dat je ook kan opsplitsen in verschillende componenten:

In mijn geval heb ik beleggingen onderaan gezet, want die kunnen wel eens ooit negatief zijn...

Nadelen?

Op begin van een reis naar FIRE kan dit een motiverend getal zijn om te zien hoeveel uitgaven je al met passieve inkomsten kan dekken. Maar na verloop van tijd zal het getal steeds grilliger worden. Met een grote aandelenportefeuille zullen koersverschillen de grafiek heel schokkerig maken. Om dit te voorkomen is het wellicht verstandig om het jaarlijks gemiddelde koerswinst mee te nemen. 

Wat vinden jullie van dit getal? Welke componenten nemen jullie mee inde berekening?

Zie ook:

eigen vermogen

saving rate

FIRE kengetal: saving rate

Een gemeenschappelijke hobby van FIRE adepten (Financial independent, retire early) is het bijhouden van getalletjes, zoals hoeveel men per maand spaart (saving rate), hoeveel vermogen er is opgebouwd, en hoever men tot financieel onafhankelijk is verwijderd. De komende weken wil ik al die getallen eens onder de loupe nemen: hoe bereken ik het, en welke bedragen neem ik mee? Vorige week besprak ik het eigen vermogen, deze week: saving rate

Wat is het?

Als je het bereiken van financieel onafhankelijk vergelijkt met het beklimmen van een berg, dan is het eigen vermogen de huidige hoogte op de berg. Je kunt omlaag kijken hoeveel geld je al gespaard hebt, en je kunt omhoog kijken hoever de top nog is. Maar om te weten hoe lang het nog duurt voordat je bij de top zult zijn, zal je moeten weten hoe hard je klimt. Daar komt de saving rate om de hoek kijken. Het vertelt je hoeveel procent van je inkomen je kunt sparen, dus hoe snel je vermogen groeit.

Hoogte = Eigen vermogen

Hellingspercentage = Saving rate

De saving rate is verreweg het meest bekende kengetal om FIRE te bereiken, maar helaas minder intuitief dan het eigen vermogen. MrMoneyMustache heeft er ooit eens een mooie longread over gemaakt. De definitie van de saving rate zijn de meeste mensen het gelukkig over eens, namelijk:

Saving rate = (inkomsten - uitgaven) / inkomsten * 100%

oftewel:

Saving rate = (wat je over houdt) / inkomsten * 100%

Doordat dit getal door je inkomsten deelt, is het dus een inkomstenneutraal getal: een modale werker kan in theorie dezelfde saving rate halen als een hartchirurg.

Wat neem ik mee?

De volgende zaken zijn in mijn definitie inkomsten:

• salaris: een nobrainer lijkt me
• rente op spaarrrekeningen
• rente op spaarhypotheek
• giften
• belastingteruggaven. Ik geef toe, dit is een beetje arbitrair.
• uitbetalingen van crowdfunding. 
• resultaat op de beurs, zowel koersveranderingen als dividend. De voornaamste reden is dat ik iets niet de ene keer een inkomsten, de andere keer een uitgaven wil laten zijn, dus zet ik het altijd aan de inkomstenkant. Doordat koersveranderingen ook negatief kunnen zijn, kan dit dus een negatief stukje inkomsten worden. Dit is wellicht niet meer houdbaar als mijn aandelenportefeuille in de toekomst groter is.

Tot de uitgaven behoren: tja, eigenlijk al het andere. Ik hou geen boekhouding bij van wat ik allemaal uitgeef, omdat het teveel op werk lijkt. Ik kijk gewoon wat er op het einde van de maand overblijft. Er zijn wel een paar dingen die ik niet meetel:

• aflossingen op hypotheek. Dit is een vestzak-broekzak investering, dus geen echte uitgaven
• investeringen in aandelen. Dit is immers een investering in vermogen. De winst of verlies wordt bij de inkomsten meegeteld.
• waardeverandering van het huis beschouw ik niet als een inkomsten. Het zou hele gekke sprongen veroorzaken bij elke jaargrens zonder dat het iets met mijn financieen te maken heeft.
• hypotheekrenteaftrek beschouw ik als een korting op de hypotheekrente, dus als korting op de uitgaven.

Ik bereken de uitgaven dus als:

Uitgaven = oude banksaldo - nieuwe banksaldo + inkomsten + aflossingen + investeringen

Voordelen?

De saving rate is een heel krachtige manier om iets te vertellen over de gezondheid van je financien. De meeste financieel onbewuste mensen hebben een saving rate van tussen de 0% en 5%. Deze bewustwording helpt vaak al meer dan 100 bespaartips bij elkaar. Ook zegt de saving rate iets over wat de vooruitzichten zijn wanneer je financieel onafhankelijk zou kunnen zijn. Hoewel het niet direct zegt wanneer je met pensioen kan, valt er wel een schatting aan af te leiden, zoals met deze tool, afhankelijk van hoeveel rendement je verwacht op je vermogen.

Nadelen?

Hoewel de saving rate dus een mooi instrument is bij beginnende spaarders, komen er na een tijdje een paar rare dingen om de hoek kijken.

In de berekening van de saving rate zit namelijk iets geks: minder uitgeven is gunstiger dan meer verdienen. Neem iemand die een ton per jaar verdient en de helft er van verbruikt. De saving rate is dus 50.000/100.000 *100% = 50%. Als deze persoon een stuk huis zou aflossen, waardoor de vaste lasten met 10.000 dalen, dan houdt hij ineens 60.000 per jaar over, dus wordt de saving rate 60%. Maar als deze persoon spaargeld in de beurs stopt en 10.000 per jaar jaar aan dividend opstrijkt, dan zou het inkomen 10.000 stijgen, en houdt hij dus ook 10.000 extra over. De saving rate zou dan 60.000 / 110.000 * 100% = 54.5% worden. 

Onder de streep maken beide taktieken niets uit, waarom maakt het wel uit voor de saving rate?

Ook is de saving rate extra verwarrend als je financiele onafhankelijkheid hebt bereikt. In tegenstelling tot wat je misschien zou verwachten, kan de saving rate in praktijk nooit 100% bereiken. 100% betekent namelijk dat je net zoveel overhoudt als je verdient, dus dat je helemaal niets uitgeeft. Als je gaat stoppen met werken wordt het helemaal vervelend: zonder inkomsten staat er niks onder de noemer, en delen door nul is flauwekul. Natuurlijk zal je wat passief inkomen ontvangen, maar dat kan ook ooit negatief zijn. Kortom, de saving rate verliest zijn nut als je diht bij financieel onafhankelijkheid komt. 

 

Conclusie

Vooral voor beginende spaarders is de saving rate de perfecte tool om een richting te geven in het pad naar financiele onafhankelijkheid. Ook zit er een mooi moraal achter de bergbeklim-analogie: natuurlijk is het fijn om zo snel mogelijk te klimmen, maar pas op dat je jezelf niet opblaast. Dan sta jij met een overhitte motor aan de zijlijn, terwijl anderen die het rustiger aandeden je weer gaan inhalen. Dus kies een tempo waar je je prettig bij voelt, en vergeet niet te genieten van het uitzicht! 

Zie ook:

MrMoneyMustache: The Shockingly Simple Math Behind Early Retirement

Eigen vermogen

FIRE kengetal: eigen vermogen

Een gemeenschappelijke hobby van FIRE adepten (Financial independent, retire early) is het bijhouden van getalletjes, zoals hoeveel men per maand spaart (saving rate), hoeveel vermogen er is opgebouwd, en hoever men tot financieel onafhankelijk is verwijderd. De komende weken wil ik al die getallen eens onder de loupe nemen: hoe bereken ik het, en welke bedragen neem ik mee? Deze week: eigen vermogen

Wat is het?

Om financieel onafhankelijk te zijn is het vooral belangrijk om een stevige zak geld te hebben, en om dat geld vervolgens te laten werken om zo een inkomen te genereren. De grote vraag is natuurlijk: hoeveel precies? Internet staat vol met theorieen en aannames, zoals bij MrMoneyMustache

en al deze theorieen komen er meestal op neer dat je op een lange termijn elk jaar ongeveer 4% van je vermogen kan opmaken: het passieve inkomen vult het weer aan. Dit wordt de "safe withdrawal rate" genoemd. Met andere woorden: je moet dus 25 keer je jaaruitgaven bij elkaar zien te harken...

Op internet zie ik dat mensen hun eigen vermogen op verschillende manieren uitdrukken. Ten eerste kan je gewoon het absolute getal bijhouden. Het nadeel is dat mensen over het algemeen niet graag absolute bedragen op straat gooien. Een alternatief is om het bedrag te vergelijken met een startbedrag, bijvoorbeeld het vermogen op 1-1-2010, of om het te vergelijken met het doelbedrag. In het laatste geval heb je dan mooi een percentage dat hopelijk in de toekomst ooit 100% wordt.

Het nadeel van deze aanpakken is dat het nog steeds een beetje arbitrair is, en niet gemakkelijk vergelijkbaar met andere mensen, met andere leefomstandigheden. Daarom definieer ik mijn eigen vermogen als:

Eigen vermogen = (bezit - schuld) / jaarlijkse uitgaven * 100%

Dit getal zegt dus iets over hoe lang je op je eigen vermogen zou kunnen teren zonder rente. Hier betekent 100% dat je een jaar lang op de vermogen zou kunnen teren. Als je voor de 4% save withdrawal rate wil gaan, moet je dus 2500% bij elkaar zien te sprokkelen.

Wat neem ik mee?

Het volgende ding waar vaak discussie over is, is welke bedragen meegenomen moeten worden. Ook hier is geen elke regel heilig, maar ik hanteer de volgende regels:

Eigen vermogen bestaat uit twee dingen: bezit en schulden. Bij bezit reken ik mee:

• huis: ik reken met de WOZ waarde. Die is elk jaar openbaar, dus gemakkelijk te gebruiken
• spaargeld
• beleggingen
• auto: alleen als het substantieel is. Mijn auto is al lang en breed afgeschreven

Bij schulden neem ik mee:

• hypotheek
• studieschuld: gelukkig al afgelost
• grote leningen: mijn moeder heeft me een aardig bedrag voorgeschoten

Wat neem ik dus niet mee:

• pensioen: hier kan in het Nederlands stelsel nauwelijks een zinnig woord over gezegd worden
• crowdfunding: er staat niet direct een bezit tegenover een investering
• overige bezittingen, zoals fietsen, electra etc. Dit is allemaal kommageneuzel, zonde van de tijd

Kortom: het gaat bij mij vooral om die gemakkelijk te berekenen zijn en van redelijk omvang zijn.

Voordelen?

Het voordeel van het berekenen van eigen vermogen is dat dit getal heel eenvoudig uitdrukt hoever je bent op de reis naar financiele onafhankelijkheid, zonder moeilijk rare berekeningen.  

Ook is het fijn dat je dit getal heel mooi kunt opsplitsen in verschillende componenten. Zo kan je extra veel informatie in een grafiek proppen. Hieronder zie je bijvoorbeeld een opsplitsing van auto (nihil), belegginen, sparen en alle schulden gestapeld:

Ten slotte is het fijn dat dit getal (bijna) altijd omhoog gaat. Het is altijd fijn als grafiekjes vooral omhoog gaan!

Nadelen?

Elk kengetal belicht maar één kant van de zaak. In dit geval vertelt het eigen vermogen niets over hoeveel geld dit vermogen genereert. De "4% safe withdrawal rate" is gebaseerd op een langdurig gemiddelde opbrengst op de beurs. Als al dit geld in een huis zit, wordt je huis wellicht elk jaar een beetje meer waard, maar er is geen passieve inkomensstroom.

Een ander nadeel is specifiek voor mijn definitie: doordat ik het eigen vermogen door de uitgaven deel, kan de grafiek een beetje schokkerig worden. In een jaar dat ik heel veel uitgeef, bijvoorbeeld voor een verbouwing, zal mijn procentueel eigen vermogen flink zakken.

Ten slotte zegt dit getal niets over hoe lang het nog duurt voordat je financieel onafhankelijk bent. Het zegt alleen hoe ver je al bent. Om het te vergelijken met het beklimmen van een berg: dit getal vertelt je op welke hoogte je zit, maar niet hoe hard je klimt. Hieruit kan je dus niet afleiden wanneer je bij de top bent. 

Gelukkig is daar een ander getal voor: de saving rate

Bonustijd

Ik ben onlangs 40 jaar oud geworden. Voor veel mensen is dit de periode waarin de midlife crisis ontstaat: heb ik bereikt waar ik van droomde dat ik zou bereiken? Welke dingen heb ik gemist? Heb ik nog een kans om de tekortkomingen in te halen?

Voor mij heeft deze leeftijd een hele andere betekenis. Ik ben geboren met een hartafwijking. Mijn hart was een lekkende pomp, waardoor ik langzamer groeide dan mijn leeftijdsgenootjes en mijn conditie ver onder de maat was. Doktoren hebben mijn ouders destijds uitgelegd dat ik hooguit 40 jaar zou worden als ze niet zouden ingrijpen. Ik kan me niet voorstellen hoe mijn ouders zich toen gevoeld hebben...

Gelukkig hebben ze me op mijn tiende kunnen opereren. De jaren erna begon ik met een groeispurt en nu ben ik van gemiddelde lengte. En ik ben al jaren in prima conditie, ik fiets 5.000-10.000 per jaar, bij voorkeur in het hooggebergte. Bij mijn laatste controle vertelde de dokter dat ik geen lagere levensverwachting of vermindering van levenskwaliteit heb ten opzichte van iemand anders.

Dus ik beleef mijn 40ste verjaardag heel anders dan een doorsnee mens. Voor velen ligt de standaard hoog en is het een tegenvaller dat een bepaalde droom niet is uitgekomen. Ik zie mijn 40ste verjaardag als het begin van mijn bonustijd: tijd die ik zonder de moderne medische wetenschap niet zou hebben gehad. Vanaf nu is alle fijne tijd die ik meemaak extra meegenomen. 

Het doet me een beetje denken aan Stephen Hawking, de genie die bijna zijn hele leven aan een rolstoel gekluisterd heeft gezeten. Toen iemand hem ooit vroeg hoe het mogelijk was dat hij, ondanks zijn beperkingen, altijd zo vrolijk was, antwoordde hij: "Op mijn 21ste zakte mijn levensverwachting naar 0%. Alles erna beschouw ik als bonus".

Wat betekent dat voor mij in praktijk? Ik ben me op nieuw bewust van het feit dat ik geluk heb dat ik in deze tijd leef. Mijn leven is niet mislukt als ik een bepaalde droom niet heb gehaald: ik ben nu 40, en dat had dezelfde ik een eeuw geleden niet kunnen navertellen. En daarom ben ik al blij met de simpele dingen van het leven. Gewoon een beetje samen zijn, wandelen en fietsen, lekkere dingen eten, in de tuin hobby'en.

Ook heb ik besloten om zomin mogelijk stress in mijn leven toe te laten. Het leven is veel te kort om druk te maken over futiliteiten. Als ik me gestressed voel, dan probeer ik me in te denken wat het ergste is dat me kan overkomen, en dan valt het meestal mee.

En ik heb bedacht dat ik sympathieker wil zijn naar mijn omgeving. Ik vergeet heel vaak andermans verjaardag, dus mijn voornemen is om meer kaartjes te sturen. En het eerste kaartje is een bedankkaartje dat ik naar de hartchirurg van weleer heb gestuurd. De kans is heel klein dat ze me nog herinnert, maar het gaat om het gebaar. 

Ik ben 40, mijn bucketlist is leeg, en het voelt fantastisch!

FIREplan: stoppen voor mijn 50ste?

Eigenlijk bespreek ik hier vooral dat ik gewoon aan het aanmodderen ben: beetje klussen, bezuinigen en sparen, zonder verder de toekomst in te kijken. En eerlijk gezegd ben ik nooit heel veel met de toekomst beziggeweest. Eerst het heden op orde brengen, dan pas aan de toekomst denken. De afgelopen week kwamen er veel mensen op mijn pad die al duidelijk een keuze hebben gemaakt. Ik heb ze gesorteerd van "NOT", via "HOT" naar FIRE:

NOT:
Dit weekend ben ik naar maarliefst 2 Abrahamfeestjes geweest. Beide kennissen vertonen veel overeenkomsten: beide hebben ze een eigen bedrijf en hebben duidelijk hart voor de zaak. Van de andere kant heeft de ene al een keer een beroerte gehad en bij de andere klaagt de vrouw dat hij nooit thuis is. Werk kan wel leuk zijn, maar de vraag is of het niet ten koste gaat van goed leven. Ik denk dat ze beide een stuk rustiger aan zouden kunnen doen of zelfs stoppen met werken, maar het komt blijkbaar niet in hen op.

HOT:
Hot staat voor happy, opportunity rich and timerich. Deze term is duidelijk van toepassing op 2 personen die op mijn pad kwamen.
De eerste is een man die ik in mijn volkstuin ontmoette. Hij heeft een eigen bedrijf waar hij maximaal 3 dagen per maand(!!) werkt. Dankzij het feit dat hij een bedrijf heeft heeft hij veel belastingvoordeel. Zo kan hij goedkoop een elektrische auto leasen. Voor de rest is hij zijn eigen huis aan het bouwen en doet hij veel vrijwilligerswerk. Dit klonk mij als muziek in de oren!
De andere persoon heb ik afgelopen week live gezien: Heino hield zijn afscheidstoernee (laten we het niet over muzieksmaak hebben, een avondje wansmaak mag best ooit). Heino is onlangs 80 jaar geworden, en zijn stem heeft weinig geleden in zijn carrière. En hoewel de blonde Duitser al lang en breed binnen is, gaat hij door omdat zingen zijn passie is. En wat misschien nog veel belangrijker is: hij neemt zichzelf niet zo serieus. Veel zelfspot houdt hem jong. Overigens heeft hij al aangegeven dat hij niet stopt met zingen, wel met toernees .

FIRE
En ten slotten hebben we nog: Mr FOB is op zijn 49ste gestopt met werken. Gefeliciteerd!

En waar sta ik?
Ik ben nu 38, en ik bedacht me dit weekend dat (ongeveer) 50 voor mij best veel mijlpalen heeft:

• Na 12 jaar stopt de alimentatie.  Mijn vaste lasten zullen daarna dus aanzienlijk dalen. Overigens is de alimentatie aftrekbaar, dus is het niet onvoordelig om tot die tijd door te blijven werken.
• Mijn zoon is dan 21 en hopelijk redelijk zelfstandig
• Mijn spaarhypotheek is dan 21 jaar oud. Hopelijk is de spaarhypotheek tegen die tijd zo ver ingekort dat hij niet meer bestaat. 

Maar waar zou ik voor kiezen? Ben ik tegen die tijd ook een workaholic die een duur Abrahamfeest geeft? Of durf ik de stap te zetten om een paar uur als zzp'er te werken? Of kan ik gaan rentenieren?

Erfrecht: uitsluitingsclausule

Afgelopen weken heb ik het legaatschap en notariele volmacht besproken. Het derde ding dat te regelen valt is de uitsluitingsclausule.
Als je kinderen in gemeenschap van goederen zijn getrouwd, dan is alles wat ze bezitten per definitie gezamelijk. Als je niets regelt, dan valt een erfenis van een van de partners binnen de gemeenschap van goederen. Mocht het later tot een echtscheiding komen, dan krijgen beide leden van het huwelijk de helft van de erfenis.
Deze regel kan je met een tetament eenvoudig omzeilen. Door middel van een uitsluitingsclausule blijft een erfenis "buiten de gemeenschap van goederen". Het echtpaar mag samen beslissen wat ze met het geld doen, maar zodra het tot een echtscheiding komt, krijgt alleen de erfgenaam dit deel.


Ook is het mogelijk om bij leven te schenken onder een uitsluitingsclausule. Vroeger moest je voor zulke schenking naar de notaris, maar tegenwoordig is het voldoende als je bij de overschijving "schenking onder uitsluitingsclausule" vermeldt. Bij een schenking kan je aan de hand van de rekeningafschriften hard maken dat dit geld alleen voor jou bestemd was. Ik ben blij met deze regel, omdat dit mijn ouders extra stimuleert om ons iets te schenken. Mijn ouders zijn bijna hypotheekvrij, dus zijn ze nu aan het overwegen om mij soms wat extra toe te schieten.

Dit lijkt een simpele regel, maar hij is ingewikkelder dan je denkt. Wat moet je namelijk doen met een schenking die tientallen jaren geleden is gedaan? Mag je hier inflatie over rekenen? En stel dat een ouder ooit E10.000,- heeft geschonken, maar ondertussen is al het bezit uit het huwelijk verdampt, moet de een dan E5.000,- betalen aan de ander die een rijke ouder had?
Mijn grootvader heeft een flink bedrag aan mijn moeder geschonken, ongeveer 10 jaar voordat ze gingen scheiden. Mijn vader argumenteerde dat dit geld in de stenen van de verbouwing was gaan zitten, dus dat het er niet meer was. Maar je zou ook kunnen beredeneren dat dit huis in 10 jaar in waarde was verdubbeld (jeweetwet, de roaring nineties op de huizenmarkt). Uiteindelijk is besloten om uit te gaan van het oorspronkelijke bedrag.


Het probleem wordt nog ingewikkelder als je bekijkt wie mag bepalen wat er met het geld gebeurt. Stel dat iemand E10.000,- ontvangt onder een uitsluitingsclausule, mag de partner dan meebeslissen wat de bestemming wordt van dat geld? Je zou kunnen beredeneren dat de ontvanger mag weten wat hij of zij er mee doet. Maar als de ontvanger van dit geld in zijn eentje op wereldreis gaat en alles opmaakt, en vervolgens een scheiding aanvraagt, mag hij dan E5000,- eisen van zijn aanstaande ex-partner?
Overigens is het niet mogelijk om als ontvanger besluiten om het geld toch in de gemeenschap van goederen te stoppen. Wat je ouders hebben opgedragen blijft.
En zo kom je dus op een hele vreemde paradox: geld dat geschonken is onder uitsluitingsclausule kan je niet in je eentje over beslissen, want bij het scheiding zou je dit geld opnieuw kunnen eisen van je ex. Maar geld dat niet onder uitsluitingsclausule is geschonken zou je wel in je eentje over kunnen beslissen.

Heeft iemand hier nog vreemde ervaringen mee?
 zie ook:
erfbelasting en legaatschap
wat als je ouders niet meer wilsbekwaam zijn

Beste pensioen ter wereld? Wel het ingewikkeldste!

Veel mensen bij de Nederlandse overheid zijn trots op het Nederlandse pensioenstelsel, dat als beste van de wereld wordt gezien. Qua hoeveelheid geld dat in pensioenfondsen zit mogen we niet klagen, maar is het systeem ook "goed"? Laten we het systeem vanuit helikopterperspectief bekijken.

In Nederland wordt belasting geheven op vermogen (+/- 1.2%) en op arbeid (0-52%, inkomensafhankelijk). Sinds 1964 is het mogelijk om een deel van je brutoloon te sparen voor een pensioen. Over dit bedrag wordt dan geen loonheffing en vermogensrendementsheffing betaald. Pas zodra van dit geld wordt gebruikt als pensioen, wordt er loonheffing ingehouden. Deze loonheffing is dan meestal lager, omdat een AOW gerechtigde een veel lager loonbelastingtarief heeft.
Om deze reden is het zeer voordeling om een stukje loon niet direct te laten uitbetalen, maar om het in een pensioenpot te doen.
In 1999 werd het Witteveenkader ingevoerd, waarbij werd bepaald dat de aftrekbaarheid van pensioenpremie werd begrensd. Dit is niet verwonderlijk: in 2014 liep de overheid 14 miljard aan vermogensrendementsheffing mis, doordat het geld belastingvrij in pensioenpotten stond geparkeerd. Bovendien loopt men jaarlijks 19 miljard aan loonheffing mis. Over deze bedragen wordt gemiddeld pas 25 jaar later loonheffing betaald, en dan is de belasting veel minder dan die 19 miljard.

Dankzij dit belastingvoordeel en de daaropvolgende beperking is er een wildgroei aan wetten ontstaan die ervoor moeten zorgen dat niemand stiekem teveel pensioen opbouwt. Zo is het maximum van de pensioenopbouw bepaald door:

Resultaten eerste helft 2016

Het is al weer een half jaar geleden dat ik onze saving rate en andere getallen besprak. Tijd voor een halfjaarlijkse update. 

Saving rate (besparing/inkomen)

De jaarlijkse gemiddelde savings rate weten we nu al anderhalf jaar boven de 20% te houden. Vorige jaar waren er een paar dipjes, maar de afgelopen tijd zitten we meestal rond de 30%. Hopelijk kunnen we de grafiek constructief bij of boven de 30% houden. Een procent meer saving rate verkort onze tijd tot pensioen met ongeveer 1 jaar. Een mooi vooruitzicht!

Eigen vermogen (eigen vermogen/inkomsten)

De afgelopen jaren was het dweilen met de kraan open; we losten veel af, maar ons huis werd steeds minder waard. Daardoor bleef ons eigen vermogen zakken. Dit jaar is de WOZ waarde gelijk gebleven, waardoor ons vermogen eindelijk begint toe te nemen. De gekke piek van afgelopen maand werd niet veroorzaakt door een grote toename van vermogen, maar doordat we die maand veel inkomsten hadden: vakantiegeld en belastingteruggave. Deze piek zie je trouwens elk jaar rond deze tijd. Het gevolg is dat deze grafiek erg grillig is, en dus kan je beter naar de jaargemiddelden kijken (de rode lijn). En die lijn lijkt nu eindelijk een onomkeerbare opmars gemaakt te hebben.

Financiele onafhankelijkheid: passief inkomen (passief inkomen/uitgaven)

Deze grafiek wordt vooral bepaald door de rente van de spaarhypotheek, kinderbijslag en schenkingen.
Doordat ons zoontje 6 is geworden, is de kinderbijslag hoger geworden. Hierdoor is het piekje dat elk kwartaal te zien is een beetje hoger geworden. De rest van de stijging is veroorzaakt door bijstortingen op de spaarhypotheek en het sneeuwbaleffect daarvan. We hebben dit jaar geen grote schenking mogen ontvangen (zoals in januari 2015). Je kunt je trouwens afvragen of je wel financieel onafhankelijk bent als je van schenkingen afhankelijk bent.
Rond het eind van het jaar zou gemiddeld 10% van onze uitgaven gedekt kunnen worden met passieve inkomsten. Het lijkt nog een lange weg naar financiele onafhankelijkheid, maar de grafiek stijgt steeds harder.

zie ook:
Bereken je saving rate
Bereken je eigen vermogen
Bereken je financiele onafhankelijkheid

Met 35 op deeltijdpensioen.

Ik hoor vaak dat mensen zo snel mogelijk met pensioen willen. Maar waarom zou je wachten tot je pensioen als je nu al van de vrije tijd kan genieten? Ik werk 0,9 fte, waardoor ik eens in de twee weken een dag vrij heb. Maar aangezien ik vaak langer dan 8 uur op een dag werk, spaar ik nog meer tijd op nog vaker een vrije dag op de nemen.

Generaties objectief vergeleken

De laatste weken zag ik veel subjectieve uitspraken over verschillende generaties, zoals "oude generaties hadden ook een zware studietijd, want ik had een studieschuld (Gerard Hormann)" en jong vs oud op huizenmarkt-zeepbel.  Is het niet mogelijk om generaties op een objectieve manier te vergelijken? Dit valt niet mee, omdat generaties vloeiend in elkaar overlopen en omdat er zeer veel factoren spelen. Toch wil ik hieronder een poging wagen.

In onderstaande grafieken heb ik drie generaties gedefinieerd. Ik heb dit enkel gedaan om gemakkelijker over bepaalde tijden te spreken. De jaartallen en kleuren zijn dus volstrekt arbitrair:

• Babyboom: 1945-1960 
• Generatie X: 1961-1980
• Generatie Y: 1981-2000

Hoe financieel onafhankelijk ben je nu?

Pffff.... al dat koffiedikkijken naar de verre toekomst van het pensioen...kunnen we niet onze huidige "financiele onafhankelijkheid" berekenen?
Ik denk van wel. Zodra je passieve inkomsten gelijk of groter zijn dan je uitgaven, hoef je geen actieve inkomsten meer te werven. Dus als je wilt weten hoe financieel onafhankelijk je nu bent, dan doe je gewoon:

financieel onafhankelijkheid = passieve inkomsten / uitgaven x 100%.

Stel je verdient op dit moment per maand 100,- aan rente, 50,- aan advertentie inkomsten, en gemiddeld 200,- aan kinderbijslag. Je maandelijkse lasten zijn 1000,-. Je bent dan voor (100+50+200) / 1000,- x 100%=35% financieel onafhankelijk. Klinkt best schappelijk toch?

De grote vraag is natuurlijk wat je allemaal als "passieve inkomsten" beschouwd. Zo beschouw ik de rente op de spaarhypotheek ook als een passieve inkomstenbron, terwijl ik dit geld (nog) niet zie. Ook beschouw ik de kinderbijslag als een passieve inkomstenbron. Dit geld krijg ik immers ongeacht mijn salaris of gezinssituatie, dus eigenlijk onvoorwaardelijk. Natuurlijk loopt de kinderbijslag een keer af, maar dat is de toekomst: het gaat om mijn huidige situatie. In een grafiek ziet het er zo uit:

Hierbij is de blauwe lijn de maandelijkse trend, en de rode het jaarlijkse gemiddelde. Deze grafiek ziet er behoorlijk regelmatig uit, omdat de meeste passieve inkomen regelmatig zijn. De zaagtand wordt veroorzaakt door de kinderbijslag die we per kwartaal krijgen.

Ons passieve inkomen is nu gemiddeld zo'n 6%. Dit percentage kan opgesplitst worden in spaarhypotheekrente (3%) en kinderbijslag (3%). Daarnaast hebben we het vorig jaar een gift van onze ouders gekregen, dat veroorzaakt de enorme piek in 2015. De rente op de spaarrekening en andere dingen zijn redelijk verwaarloosbaar.

De ironie van financieel onafhankelijkheid
Als ik al mijn uitgaven kan dekken met inkomsten waar ik niets voor hoeft te doen, ben ik dan financieel onafhankelijk? Eigenlijk niet. Ik ben juist extra afhankelijk! Ik ben namelijk afhankelijk van de rentestand, van de regels van de overheid, van de regels van adsense, en van de gratie van mensen die mij geld schenken. Hoewel dit geld allemaal zonder te werken naar me toekomt, heb ik geen invloed in veel aspecten ervan.

Dus waneer ben je nu financieel onafhankelijk, als je alleen passieve of juist alleen actieve inkomsten hebt?!

zie ook:
saving rate
relatief eigen vermogen
eigen vermogen + saving rate = vervroegd pensioen!

Hoeveel geld heb je nodig na je pensioen?

Vorige week heb ik de pensioenberekening van Mister Money Mustache en Networthify dunnetjes overgedaan. In deze berekening wordt aangenomen je tijd tot vervroegd pensieon afhankelijk is van de eigen vermogen, je saving rate, de rente en de veilige opnamesnelheid. Hierbij kwam de terechte kritiek dat de "opnamesnelheid" (withdrawalrate) een zeer vage term is.

Wat is de opnamesnelheid?
De definitie wordt gegeven als "het maximum percentage dat je jaarlijks van de vermogen mag afsnoepen zodat je de rest van je leven niet meer in de vermogenproblemen komt". Voor meer informatie, zie onder andere Mister Money Mustache. Er is al veel onderzoek naar gedaan op basis van anndelenstatistiek, en daarin wordt 4% vaak wordt genoemd als veilige opnamesnelheid zodat je nooit jezelf in de vings snijdt.

Kan dit niet wat gemakkelijker?
Ik denk het wel. Ik denk dat je best mag aannemen dat je rendement en je opnamesnelheid ongeveer gelijk moeten zijn. Beide getallen zijn namelijk gebaseerd op de grillen van de beurs.


In de plaats daarvan vind is het eigenlijk veel interessanter om een factor in te voeren die iets zegt over je pensioensleven: wil je in je pensioen meer of minder gaan besteden dan nu? Als je denkt dat je lasten na je pensioen halveren omdat je een auto wegdoet of omdat je AOW verwacht, dan kan je deze factor op 50% zetten. Maar denk je dat je tijdens je pensioen veel op vakantie zult gaan, dan kan je beter 150% invullen. Op deze manier heb je naast eigne vermogen en saving rate twee knopjes (rente en pensioenlasten) om mee te spelen. Iedereen mag zelf inschatten wat de waarde van deze twee knoppen moet zijn. Blijkbaar heeft Mister Money Mustache ooit gezegd dat je na je pensioen nog maar 20% van je uitgaven hebt, maar lijkt me iets te weinig.

Ik heb mijn pensioencalculator nu aangepast. Stel dat ik aanneem dat ik na mijn zelfbedachte pensioendatum nog maar 50% van mijn vaste lasten heb. Dan zien de getallen voor mij er als volgt uit:

26.6 jaar, dat ziet er al een stuk rooskleuriger uit dan die 40.7 jaar van vorige week! Die 50% kan best kloppen, want ik neem aan dat we na die 26.6 jaar hypotheekvrij zijn. Onze vaste lasten zijn dan dus een stuk lager. Overigens is die 5% rente voor ons voorlopig ook best realistisch: alle stortingen op de spaarhypotheek leveren rond de 6% rente op. Hoewel financiele resultaten in het verleden nooit exacte garanties voor de toekomst geven...


zie ook:
eigen vermogen + saving rate = vervroegd pensioen!
pensioencalculator

Eigen vermogen + Saving rate = vervroegd pensioen!

Leuk hoor, het berekenen van je eigen vermogen en je saving rate, maar wat heb je er aan?
Zoals Mister Money Mustache vaak aangeeft is de saving rate de belangrijkste factor die bepaalt hoe snel je de schaapjes op het droge hebt, oftewel, wanneer kan je stoppen met werken. Maar je eigen vermogen is ook belangrijk. Het is namelijk je startpositie: hoe sta je er nu voor?
Het mooie van deze twee getallen is dat beide getallen uit te drukken zijn als percentage. Op deze manier kan je goed met andere mensen vergelijken en hoef je niet je hele financiële situatie op straat te gooien.

Networthify heeft als eens een tooltje gemaakt die je pensioenleeftijd bepaald. Er wordt zelfs de hele berekening uitgewerkt, dus daar hoef ik jullie niet mee te belasten. Toch vond ik het nodig om zelf ook een tool te maken, om de volgende redenen: