Mijn aangepaste mening over Bitcoin

 Ik heb al vaak mijn mening gegeven over Bitcoin. Dat een betaalmiddel (waarbij je een beetje inflatie wil) en een beleggingsmiddel (waarbij je juist waardevermeedering wil) niet samengaan, dat een betaalmiddel dat minimaal 10 minuten vertraging heeft en enkele euros transactiekosten nooit kan tippen aan bankbetalingen, die doorgaans instantaan en (bijna)gratis zijn. En dan hebben we het nog niet gehad over het feit dat Bitcoin enorm energieslurpend is. Voor meer achtergrond, zie hier en hier.

Maar ik predik altijd dat het het een goed teken is als men van mening verandert, en voor deze gelegenheid denk ik dat ik ook moet doen. Ik ben namelijk tot inzicht gekomen dat Bitcoin wel degelijk toepassingen heeft waar gewoon betalingsverkeer niet aan kan tippen. De toepassing is: criminaliteit.

Want terwijl de trouwe gelovigen van Bitcoin nog nooit een pizza hebben gekocht met Bitcoin, heeft de onderwereld de Bitcoin hartelijk verwelkomd. Volgens dit artikel wordt sinds 2020 in 98% van de ransomware om Bitcoin gevraagd. De redenen zijn duidelijk: ransonware geeft niets om 10 minuten vertraging en wat transactiekosten, maar zijn juist heel blij met het anonieme karakter. Bovendien heeft Bitcoin nog een "killer feature": Bitcoin transacties zijn onomkeerbaar. Eenmaal gemaakte overschrijvingen zijn dus voorgoed kwijt. Hoewel alle Bitcoin transacties op de blockchain staan, zijn er voldoende cryptotraders die transacties kunnen verknippen zodat ze niet meer traceerbaar zijn.

Ook het Darkweb, de plaatsen op internet die niet door Google worden gevonden en waar het woekert van illegale handel in wapens, drugs en mensen, draait tegenwoordig volledig op Bitcoin, zie bijvoorbeeld dit artikel. 

Maar een deel van de brave beleggers gaat waarschijnlijk ook niet vrijuit: hoewel Bitcoins niet traceerbaar zijn door de overheid, hoor je er officieel wel box 3 belasting over te heffen. Ik kan geen percentages vinden, maar ik vermoed dat veel mensen de verleiding niet kunnen weerstaan om Bitcoins niet op te geven. Dit kan echter problemen geven in de toekomst: vanaf het volgend jaar zijn cryptoplatforms verplicht om hun vermogen te melden aan de fiscus. Ook zal de fiscus het verdacht vinden als je ineens een groot bedrag aan crypto's wil cashen (artikel). 

Dus ja, Bitcoin heeft een paar killer applicaties waar gewoon geldverkeer niet aan kan tippen, maar helaas zijn ze allemaal illegaal. De vraag is: wat moeten we hier van vinden? In deze soort discussies komt het uiteindelijk altijd op dezelfde controverse neer: een system dat door de overheid wordt gecontroleerd (zoals privegegevens) voorkomt veel criminaliteit, maar reduceert onze vrijheid. En het feit dat onze vrijheid gereduceerd is, is vooral een probleem als onze overheid niet te vertrouwen is.

De twee grootste argumenten voor Bitcoin waren altijd: 

1) dat de koers niet beinvloed kan worden door de overheid. De bedenker van Bitcoin vond dit nodig na de kriedietcrisis rond 2008. Maar als je bedenkt dat de Dow Jones van 2007 tot 2009 grofweg 50% kelderde, maar dat Bitcoin in zowel 2011, 2014, 2017 als 2021 een slordige 80% kelderde, dan denk ik niet dat dit argument echt hout snijdt.

2) dat Bitcoins gebruikt kunnen worden in een land met een corrupte regering. Zo kunnen mensen geld overmaken naar mensenrechtenorganisaties die illegaal zijn verklaard in een land, en kan een politieke vluchteling eenvoudig zijn vermogen meenemen door zijn Bitcoin credentials te onthouden.

Bij dit tweede argument moeten we ons echt afvragen of het voordeel opweegt tegen het nadeel: Die paar mensenrechtenorganisaties die in de lucht blijven dankzij Bitcoin, verhouden die zich tot een crimineel circuit dat op Bitocin draait? Volgens Chainanalysis wordt de laatste jaren 20-30 miljard dollar per jaar aan illegale transacties uitgevoerd. Is dit nog te te verantwoorden door die paar goede doelen? Kunnen we niet beter een nieuwe cryptocurrency opzetten met enkel als doel om maatschappelijke doelen te steunen en die geen buitensporige energiekosten heeft? 

Zie ook:

• Alle fabeltjes rond Bitcoin
• Wat moeten we eigenlijk met Bitcoin?

Veranderen van financiele focus

Dit jaar heeft me financieel geen windeieren gelegd: dankzij financieel bewust leven en een vervroegde erfenis heb ik een hypotheekdeel volledig kunnen aflossen. Nu dit hypotheekdeel van 5.3% is afgelost, mijn spaarhypotheek van 5.3% lekker door renteniert, en de rentevaste periode van alle andere delen zijn afgekocht en weer vastgezet op 1.3%, is mijn hypotheek "klaar": nu aflossen zou geen rendabele investering zijn.
Hoewel dit natuurlijk fantastisch is, kleeft er ook een nadeel aan: ik heb nu minder investeringsopties. Voorheen verdeelde ik mijn investeringen tussen aandelen en aflossen: als de koers laag stond ging het geld naar aandelen, waren de aandelen te duur, dan kon ik nog altijd aflossen. Deze vlieger gaat dus niet meer op, en aangezien er nog steeds weinig interessants gebeurd met de aandelenmarkt (af en toe een leuk dipje om te investeren, maar niet groot genoeg om een klapper te maken), ben ik dus op zoek gegaan naar alternatieven.

Het belangrijkste alternatief waar ik onlangs mee ben begonnen is pensioensparen. Nu dit jaar mijn vermogen flink boven de belastingvrije voet komt, begint dit nu echt rendabel te worden. Bovendien is in 2023 de jaarruimte aanzienlijk verhoogd. En met wat hulp van Mr. FOB kwam ik al een heel eind. Mocht je nu een uitgebreide analyse verwachten van optimalisaties en afwegingen van verschillende bedrijven: helaas, dat ga ik niet doen, om duidelijke redenen:

• Mr. FOB kan het veel beter uitleggen dan ik
• Door er veel over te vertellen wek ik de suggestie dat ik er veel vanaf weet
• Ik wil geen bedrijven noemen, omdat ik geen reclame wil maken, en omdat, nouja, ik heb er gewoon eentje willekeurig gekozen.

Wellicht, als ik het volgend jaar de belastingformulieren allemaal heb overleefd en er ondertussen meer van weet, kan ik er meer over uitweiden.

Maar de andere investering is iets waar ik al vaker over heb verteld, en ook bijvoorbeeld MrMoneyMustache, maar wat je in weinig in Nederland hoort: goede doelen. Twee jaar gelden heb ik mezelf al een keer een norm opgelegd: minimaal 1% van mijn vermogen en/of 0.7% van mijn inkomen. Het afgelopen jaar heb ik weer een paar extra periodieke giften ondertektend. In de onderste grafiek zie je dat ik dit jaar aanzienlijk meer heb geinvesteerd:

Mocht je afvragen waarom de blauwe lijn nu boven de rode lijn ligt: ik heb veel meer gedoneerd, terwijl mijn inkomen slechts een paar procent omhoog is gegaan, dus de blauwe lijn steeg heel hard. Mijn vermogen is daarentegen bijna verdubbeld, dus de rode lijn stijgt minder hard. 

Dus, inderdaad, ik geef meer dan een procent van mijn vermogen jaarlijks weg. Is dat veel? Ik denk dat het meevalt. Als je het vertaalt naar saving rate: als je je saving rate 1% verlaagt, verleng je je rit naar financiele onafhankelijkheid met slechts grofweg 5%. Een acceptabel offer, voor een betere wereld.

 

En zo zorg ik dat ik met een warm gevoel door de kerstdagen kom.

 

Hoeveel procent van je inkomen geef jij uit aan goede doelen?

zie ook:

• Sprong in eigen vermogen..met rare bijsmaak
• Een hypotheekdeel helemaal afgelost
• Eindelijk kan ik rentenieren op mijn hypotheek
• Hoeveel aan goede doelen besteden 
  

Hoe is het ondertussen met... Recyclix?

Laatst kwam ik er achter dat ik sinds 2013 aan het bloggen ben, dus is dit mijn 10de jaar! Daarom leek het me leuk om dit jaar een paar onderwerpen aan te snijden waar ik de afgelopen jaar meermaals over heb geschreven, om te kijken hoe het er nu mee staat. Vandaag: mijn Recyclix.

Voor het geval dat je in 2016 geen financiele blogs las: Recyclix claimde een Pools bedrijf te zijn dat plastic afwas vermaalde tot granules en ze zo weer met vette winst wist te verkopen. En het "mooie" was dat jij kon investeren zodat je ook van de winst kon profiteren! De winst die ze beloofde was zo lachwekkend dat het me nog steeds verbaast dat mensen er instonken. Voor het geval dat je nog een inkijkje wil hebben: de Facebook pagina bestaat nog steeds, en ergens vond ik nog een kopie van de website.

In april 2016 komt mij de naam Recyclix voor het eerst ter ore, en ik vertrouw het meteen niet: veel te hoge winstverwachtingen in een branch waar nauwelijks iets aan te verdienen valt, obscure constructies. Voor de rest heb ik er toen niet veel tijd aan besteed.

Ondertussen zag ik steeds meer beichten van Nederlandse bloggers over Recyclix, dus besloot ik om de boel eens beter te bekijken. Voor de grap ging ik eens bekijken hoe je de beste winst kon maken met Recyclix. Hieruit bleek dat je al gauw 300% winst per jaar kon halen, dat heel veel extra opties rendabel leken, maar niet tot meer winst leiden, en dat je ook veel winst kon maken door vooral veel accounts aan te maken. Kortom, niet echt de ingredienten voor een betrouwbare investering.

In november 2016 schrijf ik dat praktisch elke naam of link die op de website van Recyclix staat uit de duim is gezogen. En nog steeds reageerde sommige bloggers dat ze niet overtuigd waren...

Daarna gaat het hard: op 12 december 2016 waarschuwt afm.nl over de praktijken van Recyclix. In februari 2017 begint het hele ponzi-scheme van Recyclix in te storten, met zogenaamd brand in een recyclebedrijf en ruzie bij de directie. Rond maart probeert Recyclix zoveel mogelijk privegegevens buit te maken door trouwe klanten te vragen of ze meer gegevens kunnen sturen, zoals een selfie, adresgegevens en legitimatie, om zogenaam de uitbetalen te kunnen valideren.

Daarna wordt het stil...de bloggers van welleer schrijven er niets meer over en de website gaat uit de lucht. In een bericht van 8 mei 2021 staat dat de mensen achter Recyclix 3 jaar de gevangenis in moeten.

Ik heb me destijds verbaasd over de houding van veel bloggers. Geobsedeerd voor alles wat rendement op kan leveren was men blind voor de onrealistische beloftes van zulk programma: hoe kan je geloven dat er investeringen zijn die langdurig rendementen van tegen de 300%  per jaar hebben? Maar het meest stoorde ik me aan het feit dat sommige bloggers affiliate links plaatsten. Hierdoor kreeg de blogger wellicht meer winst, maar op deze manier werden nietsvermoedende mensen ook verleid om in een zinkend schip te stappen. 

Als ik dan een opmerking plaatste over dat ik geen enkel zaakje kent dat meer stinkt dan Recyclix, dan kwam er altijd een vaag antwoord als "iedereen moet gewoon zelf goed onderzoek doen, de tijd zal het leren". Een paar blogger die er mee bezig waren:

• VerlossendeAflossers was ongeveer de eerste, maar in ieder geval de meest fanatieke investeerder. Tot januari 2017 zette ze nog steeds bij elk artikel over Recyclix een affiliate link, En toen in het ponzi-scheme al ver aan het instorten was, schreef ze in maart 2017 dat de sceptici het nog steeds niet bij het rechte eind hebben. Zelfs in haar laatste bericht over Recyclix, in juni 2017, durft ze nog niet toe te geven dat de eigenaren met de noorderzon vertrokken zijn.
• Hypotheekweg gebruikte op de affiliate link van verlossende aflossers, maar vertrouwt het niet echt en heeft zo snel mogelijk zijn geld teruggetrokken. 
• En dan is er LekkerLevenMetMinder. Ze zag de negatieve geluiden, maar bleef hangen op het feit dat "time will tell". In september 2016 is ze nog steeds vrolijk bezig met het optimaliseren van haar recycle strategie, maar in mei 2017 voegt ze aan het artikel toe dat het een ponzi scheme was. Een minimalistische rectificatie, maar het is tenminste wel een rectificatie.
• Ten slotte is er nog het Rijke Wijf. Ze heeft alle links naar Recyclix vakkundig verwijderd, behave deze:

Wat een tijden waren dat!

zie ook:

Is Recyclix ponzifraude?
De wiskunde achter Recyclix
De namen achter Recyclix

En? Lukt mijn timen van de markt een beetje?

Zoals wellicht bekend beleg ik al een tijdje periodiek via mijn werk, en bovendien koop ik af en toe wat ETF-jes bij DeGiro. En dat laatste kan je niet bepaald periodiek noemen. Hoewel ik weet dat talloze studies hebben aangetoond dat "time to market beats timing the market", blijf ik onregelmatig kopen, afhankelijk van de stand van de beurs. De beurs staat in mijn ogen al jarenlang veel te hoog, en is het de moeite waard om even te wachten, want "what comes up, must come down". In het verleden heb ik al eens geschreven over dat beleggen op de piek is als zomergoed zaaien in de herfst: over de lange termijn zal de beurs blijven stijgen, maar waarom niet profiteren van een grote kans dat de beurs binnenkort zal dalen? En een jaar voor de corona pandemie heb ik een keer alles verkocht. Ik geef toe, dat was een beetje een toevalstreffer. De beurs stond in mijn ogen behoorlijk hoog, maar niemand kon een pandemie verwachten. Dit geeft dus geen garanties voor de toekomst.

En wat ben ik nu aan het doen? Ik leg behoorlijk vaak in, maar alleen als de beurs relatief laag staat. De markt is erg volatiel en ik verwacht veel schommelingen, of zelfs een crisis, dus zijn er genoeg momentjes om een dipje te kopen. Hieronder zie je de koers van VWRL, en de momenten waarop ik heb ingelegd:

Je ziet dat ik vooral koop

De afgelopen twee jaar heeft deze taktiek redelijk goed gewerkt. Hoewel de gemiddelde koers ongeveer 99,74 was, heb ik voor gemiddeld 95,45 kunnen kopen. Dat klinkt mooi, maar er zijn natuurlijk wel wat kanttekeningen te maken:

• Ik heb in 2021nauwelijks iets in kunnen leggen. Dit wil ook zeggen dat ik een jaar aan dividend ben misgelopen
• Deze taktiek werkt alleen in momenten dat de beurs volatiel is. In een normale beurs stijgt hij jaarlijks, waardoor je met markttimen alleen maar achter de feiten aanloopt.
• DeGiro heeft een beleid waarbij je geen transactiekosten betaald voor de eerste aankoop in een maand, en voor de volgende aankopen als ze minimaal 1000,- zijn. Bij veel van bovenstaande rode stipjes heb ik dus voor minimaal 1000,- moeten kopen. Deze taktiek lukt dus niet bij een kleine portemonnee.
• Het blijft gokken wanneer je bescheiden porties koopt en wanneer je je hele spaarrekening leegtrekt. In mijn geval heb ik nog steeds te defensief gekocht. Ik had nog best wat willen bijkopen, maar de moment is nog niet gekomen. En dan kom ik meteen op het laatste punt:
• Het is handig om een alternatieve investeringsmogelijkheid te hebben voor als de beurs te hoog voor je smaak is. En daarom heb ik deze week nogmaals 5000,- afgelost van mijn annuitaire hypotheek van 5.3%: 

Dus: kan ik het aanraden om de markt te timen? Nee, ik kan niks aanraden. Maar zolang ik nog kan aflossen op de hypotheek en er is nog geen echte economische crisis, ga ik nog even op dezelfde voet door.

Eigenlijk had ik nu nog een analyse moeten maken over mijn inleggedrag versus regelmatig inleggen en het extra effect van dividend, maar gelukkig heeft Geldnerd dat voor mij gedaan. Een aanrader om te lezen!

Investeren in LEGO?

Volgens manners.nl is investeren in LEGO slimmer dan investeren in goud. LEGO-sets blijken namelijk al snel veel meer waard te worden, zeker als de set nog in de verpakking zit en als het om bepaalde zeer gewilde sets gaat. Een paar kennissen van mij kopen inderdaad periodiek bepaalde sets en rekenen zich rijk. Is dat terecht?

Ype en Ionica hebben hier een tijdje terug al een hele leuke fotostrip over gemaakt (de hele strip is hier te zien):

bron: fotostrips.nl

Ik ben een grote fan van Ype en Ionica, want ze maken wiskunde begrijpelijk voor een breed publiek. Bovendien heb ik precies deze LEGO set, helemaal compleet met doosje en al, want ik was vroeger heel zuinig op mijn LEGO. Mijn zoontje heeft ondertussen de leeftijd dat hij niet meer veel met LEGO speelt, dus laten we eens kijken of er wat winst te behalen valt!

Voor mijn vergelijking gebruik ik de LEGO catalogus van 1988. Ik kies deze omdat dit een van de eerste catalogi uit mijn geheugen is. Ik heb zovaak verlekkerd naar die plaatjes zitten staren dat ik het boekje nog bijna uit mijn hoofd ken. Een bijkomstige reden: dit was de laatste catalogus waar adviesprijzen staan vermeld.

De catalogus kan je onder andere op worldbricks.com vinden. Vervolgens heb ik een paar dozen gekozen die ik nog in mijn bezit heb. 

bron: https://archive.org/details/netherlands-Katalog_Lego-1988

Voor mijn vergelijking heb ik naar de "6361 mobiele kraan" en "6357 helicoptervervoer" gekeken:

van Model Team heb ik naar "5580 Amercan truck" gekeken, want die had mijn broer:

En bij Technic hadden wij de "8832 zwarte buggy" en "8853 loader". Om de vergelijking compleet te maken heb ik de "8865 testcar" ook toegevoegd, om te kijken of ik mijn ouder nu kan verwijten dat ze me die toch hadden moeten geven:

Vervolgens heb ik op marktplaats gekeken wat de sets tegenwoordig doen. Hieronder zie je per set wat de waarde was in 1988 (in guldens) en de minimale en maximale prijs op marktplaats in 2022 (in euros):

Van de "5580 American Truck" kon ik er slechts eentje vinden, maar de rest geeft een breed spectrum aan aanbod. Dit grafiekje is een beetje lastig te lezen met twee munteenheden, dus heb ik het nogmaals op een andere manier uitgezet: hoeveel keer waard de set is geworden en wat de jaarlijkse rente dan zou zijn: 

Hier zie je dus dat mijn LEGO setjes grofweg een kwart van de waarde hebben tot twee keer de waarde. dat lijkt veel, maar over 34 jaar valt het best mee. In het geval van een prijsverdubeling is dat ongeveer 2% jaarlijkse rente. Zelf een set die driekwart aan waarde verliest, heeft een verlies van slechts 4% per jaar. Conclusie: ik ga niet rijk worden door mijn LEGO collectie op internet te zetten. Ik kan de boel beter bewaren voor mijn potentiele kleinkinderen, of als ik zelf weer kinds wordt. En ik moet dus bekennen dat mijn ouders gelijk hadden door mij geen LEGO set van Fl 205,- te geven....

In het allergunstigste geval 2% rente dus. Dat klinkt wellicht heel wat voor hedendaagse begippen, maar voor een investering die 34 jaar vaststaat verwacht ik meer. Waarom beloven andere websites dan zulke gouden bergen (zelfs beter dan goud)? Er zijn natuurlijk twee verschillen:

1. Mijn setjes zitten niet meer gesealed in de verpakking, en hebben dus gebruiksporen. Hierdoor keldert de waarde gigantisch. Maarja, anders had ik er niet mee kunnen spelen. Ype zegt in het bovenstaande stripje dat hij set 6357 set voor E 300,- kan verkopen. Dit is dus niet echt realistisch. Bovendien kostte het settje geen F10,-, maar F39,50 (ja, ja, ik snap dat het om een grap gaat ;-) ).
2. Volgens de beleggers zijn LEGO-sets vooral gewild als ze 3 jaar uit het assortiment zijn. De set is dan nog wel bekend in het collectieve geheugen, waardoor de vraag nog groot is, maar het aanbod weg. Dat linkt misschien leuk, maar dat maakt LEGO dus geen langdurige inverstering. Je moet dus steeds sets kopen vlakvoor dat ze uit het assortiment gaan, en drie jaat later hopen dat ze wat meer waard worden. Lijkt mij teveel op werk.

Zoals altijd blijken saaie investeringen zoals aflossen en langdurig beleggen toch veiliger te zijn.

Heeft iemand nog lucratieve dingen op zolder staan?

Gebakken lucht 2.0: NFT's

Na de cryptocurrency zijn we aanbeland bij het volgende niveau van gebakken lucht: NFT's oftewel non-fungible tokens. Waarom zijn NFT's de overtreffende trap van gebakken lucht?

-nerd warning ON-

De blockchain technologie van cryptocurrency is heel krachtig en veelzijdig. Je kunt er niet alleen transacties mee opslaan, maar in principe alle soort informatie. Hoe gaat het in zijn werk? Stel je schrijft een gedicht. Voeg aan dat gedicht nog een persoonlijk code toe dat je met niemand deelt. Vervolgens maak je een hashcode van dat hele zwikje, en dat code zet je op een blockchain. Het leuke van hashcodes is dat ze slechts in een richting werken: je kunt wel van het gedicht+code een hashcode maken, maar van de hashcode kan je niet ontcijferen welk gedicht+code erachter zit. En als later iemand jouw gedicht gebruikt, kan jij dus altijd bewijzen dat jij het al eerder hebt gemaakt, want jij hebt het persoonlijke code dat het juiste hashcode kan veroorzaken die in de blockchain staat. Dit truukje werkt niet alleen met een stuk tekst, maar in principe met elk digitaal bestand.

-nerd warning OFF-

Ideaal voor het bewaken van intellectueel/artistiek eigendom dus. Maar net als dat "bitcoin is een handig betaalmiddel" werd geinterpreteerd als "bitcoin is een supergoede belegging", is "blockchain is handig voor bewaken van intellectueel eigendom" geinterpreteerd als "intellectueel is een supergoede belegging". 

En zo is het NFT circus ontstaan. NFT staat voor Non Fungible Token, simpelweg een uniek certificaat. 

Nos op 3 legt het uit als: "iedereen kan een kopie van de nachtwacht hebben, maar er is maar een echte nachtwacht met een geschatte waarde van 500 miljoen." Dit is niet echt een eerlijke vergelijking. De echte nachtwacht is meer dan een plaatje, maar bestaat een gigantisch zeventiendeeuws doek, met al zijn lagen verf en het verleden wat er aan vast hangt. Voor een betere vergelijking moet je naar de conceptuele kunst. 

Een van de bekendste recente conceptuele kunststukken is "Comedian", ook wel "banaan met ducttape tegen de muur" van Maurizio Cattelan uit 2019

bron:wikipedia

Dit kunstwerk bestaat uit idee "plak een banaan met dutcttape tegen de muur" en is ongeveer 120.000 euro waard. Iedereen kan een banaan tegen de muur plakken. Dit is zelfs niet verboden. Maar dan heb je nog steeds niet het kunstwerk van Maurizio. Dat heb je alleen als je 120.000 euro hebt neergeteld. Waarschijnlijk krijg je er een leuk certificaatje bij. En dankzij NFT's hoeft dat dus geen papieren certificaatje meer te zijn, maar een digitale in de blockchain.

Een lokaler voorbeeld is de pindakaasvloer van Wim T Schippers, die hij voor 30.000 euro aan Boijmans Beuningen verkocht.

Waarom zijn deze kunstwerken zoveel waard? Kunst is altijd een geliefd verzamelobject geweest van rijken. En vaak tot ergernis van kunstenaars, die de kunst maken om een bepaald gevoel mee uit te drukken. De conceptuele kunst is juist ontstaan uit het feit dat kunstenaars niet wilden dat hun kunst een speelbal van speculanten zou worden. De rest is geschiedenis: conceptuele kunst is een big business geworden. 

Herken je de parallel met blockchain? Nadat "onverhandelbare kunst" juist heel veel geld waard is geworden, is de "munteenheid die niet kan worden beinvloed en speculatievrij is" de veroorzaker van de grootste tulpenmanie sinds, tja de tulpenmanie zelf. En nu is de parallel bij elkaar gekomen tot NFT: kunst op een blockchain. Met als verschil dat de wereld niet een kleine rijke elite bevat die zich kan bezighouden met zulke flauwekul, maar heden ten dagen zijn er miljoenen mensen die wat geld over hebben voor een investering of een certificaat om trots aan vrienden te kunnen laten zien. 

En wat krijgen we dan? De Vlaamse wielrenner Wout van Aert verkocht 3 van zijn overwinningen voor een slordige 15.000 euro per stuk. Voor dit bedrag kom jij niet op de erelijst in plaats van Wout van Aert, krijg je niet zijn bezweette wielershirt of de trofee die hij van de rondemissen kreeg. Nee, je krijgt alleen een digitaal certificaat, en daar moet je het mee doen. Wout is bijna een halve ton rijker, blijft gewoon de winnaar en lacht je uit met je zielige certificaatje.

Wat nog meer? De eerste tweet is verkocht voor 2,9miljoen dollar. Iedereen mag deze tweet nog steeds zovaak als hij wil retweeten, dus wat je voor dit bedrag koopt is de vraag. En zo kunnen we eindeloos doorgaan.

En daar zit het grote verschil tussen conceptuele kunst en NFT's: de aankoop van een kunststuk als de pindakaasvloer geeft jou als enige museum ter wereld de mogelijkheid om een pindakaasvloer te tonen. Bij NFT's is dat (meestal) niet. Het andere verschil is de schaarste: conceptuele kunst is een klein kringetje, maar nu iedereen zijn eigen scheet als NFT verkoopt is er weinig unieks meer aan. Nu heeft de koper van een overwinning van Wout van Aert nog het gevoel dat hij iets unieks heeft. Maar wat als alle wielrenners dit gaan doen? 

Kortom: NFT verdient met recht de titel "overtreffende trap van gebakken lucht".

De grote vraag is: wanneer klapt de bubbel? Ik heb al vaak voorspellingen gedaan over het klappen van de cryptobubbel. In die voorspellingen ging ik er van uit dat de mensheid om de zoveel tijd veel bij zinnen komt. Ik denk dat ik daar de optimistisch was. Als ik de geschiedenis van de conceptuele kunst bekijk, zie ik dat we weinig hebben geleerd. Zolang onze overheden bakken geld blijven bijdrukken dat vooral naar een superrijke bovenlaag vloeit, zijn er mensen die graag willen investeren in tulpenbollen. Vrije markt is wat de gek er voor geeft, en zolang er gekken zijn, geven ze er geld voor. 

zie ook:

-alle fabeltjes rond Bitcoin

Alle fabeltjes rond Bitcoin

In het verleden heeft de mensheid al veel tulpenbollenmanies gekend. Dat is niet gek, want de mensheid heeft nu eenmaal een kort geheugen. Zo leven er niet veel mensen meer die de beurskrach van 1929 hebben meegemaakt. Tegenwoordig schijnen mensen een steeds korter geheugen te hebben, want de huidige tulpenbol, de Bitcoin, is voor de derde keer in zijn korte leven bezig aan een bubbel.

Ik zie steeds meer bloggers weer investeren in Bitcoin, volgens mij is het niet zonder toeval dat dit vaak dezelfde mensen zijn die vijf jaar terug in Recyclix investeerde, onder het motto "boeien wat er allemaal achter zit, het schijnt geld op te leveren, dus ik moet er bij zijn". Dus is het weer eens tijd voor een tegengeluid. Tijd om de grootste flauwekul rond Bitcoin te ontkrachten.

Laat ik vooropstellen dat ik blockchain technologie fantastisch vind. Blockchains stellen ons in staat om kennis vast te leggen die prive kan zijn, maar toch verificeerbaar door de hele wereld. Heel veel mensen denken dat je in Blockchains alleen maar transacties kan vastleggen, maar in principe kan je alle soort informatie vastleggen. Als jij dit jaar een checksum van een gedicht/lied/boek/formule in een bockchain vastlegt, dan kan je daarna voor altijd bewijzen dat jij de schrijver bent. Want jij bent de enige die weet welk wachtwoord je moet toevoegen aan je gedicht/lied/boek/formule om dezelfde checksum te verkrijgen. Ook kunnen blockchains gebruikt worden voor het internationaal vastleggen van academische titels, eigendomsbewijzen: de toepassingen zijn eindeloos.

Helaas denkt het gros van de mensheid dat je blockchains alleen kan gebruiken om mee te betalen. En omdat het over geld gaat en over nieuwe technologie, dan denken mensen meteen dat er geld te halen valt. En tadaa: daar is de bubbel. Met de volgende kreten wordt ontkend dat het een bubbel is:

"Er zijn steeds meer bedrijven die Bitcoin accepteren"

Het is altijd fijn om je mening ondersteund te zien door anderen. Maar zijn er nu zoveel bedrijven de Bitcoin aan het steunen? Je ziet enkele bedrijven die nu aankondigen dat ze Bitcoins willen accepteren. Dit klinkt voor mijn vooral als een vorm van "fear of missing out". Voor praktische doeleinden heeft Bitcoin geen enkel voordeel over het gewoon betalen met geld, behalve dan dat je de belasting kunt omzeilen, en oja, dat is illegaal. Iets vergelijkbaars zag je in de jaren '00 met Second Life: iets futuristisch waarvan bedrijven meteen als vliegen op stront afvlogen, maar de echte consument bleef weg. 

Eigenlijk ben ik heel benieuwd naar de verdeling van transacties van Bitcoin. Hoeveel procent is illegaal, welk deel is puur speculeren op de koers, en welk deel wordt echt gebruikt voor transacties? In 2018 scheen 44% van de transacties illegaal te zijn. Hoeveel mensen daadwerkelijk iets kopen met Bitcoins? Ik denk dat het heel weinig is.

"Elon Musk investeert erin, dus moet het goed zijn"

Ook hier moet ik even iets vooropstellen: ik waardeer Elon's bijdrage aan de mensheid enorm. Maar bedenk dat Elon nogal wispelturig kan worden als hij door de overheid wordt tegengehouden. Toen zijn fabrieken dicht moesten wegens corona, en toen Starship SN9 niet mocht vliegen van de FAA reageerde hij furieus. Ik kan me heel goed voorstellen dat Elon een toekomst ziet in Bitcoin, omdat hij hiermee de overheid kan omzeilen. Door zijn kapitaalinjectie van anderhalf miljard in Bitcoins, schoot de koers omhoog. Maar bedenk dat het ook andersom kan gaan: als Elon gefrustreerd raakt over Bitcoin, kan hij ineens besluiten om alles te verkopen...

"Bitcoin is het nieuwe goud: het is ook schaars"

Deze zin staat meestal onder een plaatje waarom een bitcoin staat als een gouden munt met van die printplaat-contactpuntjes erop. Alsof Bitcoin een keihard ding is. In werkelijkheid kan het verschil niet groter zijn: de enige plek waarvan we weten dat er goud kan worden gemaakt is in een supernova. de voorraad op aarde is ongeveer zo groot als een olympisch zwembad en zal nooit veranderen. Bovendien is goud mooi en heeft het hele interessante eigenschappen zoals het edelheid, smeedbaarheid enzovoorts. 

De hoeveelheid Bitcoins is door zijn eigen code beperkt, maar de code zelf is open source. Er zit dus geen enkele intellectual property op Bitcoin. Iedereen is vrij om een kopie van Bitcoin te maken om zijn eigen lokale munteenheid te starten. Op dit moment staan de Bitcoin-investeerders te juichen als een groot bedrijf Bitcoin accepteert, maar er gaat een omslagpunt komen. Wat als de Amerikaanse overheid het gaat accepteren? Wat als de Chinese overheid voor 100 miljard aan Bitcoins koopt, zodat ze de prijs heel gemakkelijk kunnen sturen? Vinden we het dan nog steeds zo leuk? Veel mensen zullen het debacle van Hyves nog herinneren. Hyves was een Nederlands vriendennetwerk dat in 2010 10 miljoen gebruikers had. Door de overname van TMG en de opkomst van Facebook was het binnen 3 jaar gedaan met Hyves. Zulke risico staat Bitcoin ook te wachten: zodra het sentiment omslaat, wegens bemoeienis van overheden, dalende koersen of door een beter alternatief, kan het binnen een korte tijd gedaan zijn.

"Om Bitcoins te mijnen moet je een ingewikkelde rekensom oplossen."

Deze zin kom ik heel vaak tegen. Deze zin wekt de suggestie dat het mijnen van bitcoins zoiets is als het vinden van nieuwe mersennepriemgetallen ofzo. In werkelijkheid doen mijnende computers niks anders dan domweg proberen om een getal te vinden dat voldoet aan de eisen volgens een puur loterijsysteem. De moeilijkheidsgraad van het mijnen wordt kunstmatig bijgestuurd, zodat er elke 10 minuten een boock wordt gemijnd. Als er meer computers gaan mijnen, dan gaat de moeilijkheid gewoon omhoog. Vooral in China staat talloze computers de energie van een klein land te verstoken voor dit doel. Nouja, doel? Met dat in gedachte is het eigenlijk heel vreemd dat Elon Musk het beste voorheeft met Bitcoin.

"Het is niet erg dat Bitcoin digitaal is, het huidige geld is dat immers ook"

Klopt, maar Bitcoin heeft een absurd trage transactietijd, hoge transactiekosten en een slechte gebruiksvriendelijkheid. Als deze problemen opgelost kunnen worden, dan zou Bitcoin een aardig betaalmiddel kunnen worden. De vraag alleen is of dat het investeren waard is. Ik denk dat de komende jaren de Euro en Yuan als betaalmiddel harder zullen groeien dan Bitcoin. Toch investeert niemand erin. Waarom niet? Hierbij kom ik bij de belangrijkste paradox rond Bitcoin:

Het nut als betaalmiddel en het nut als investeringsobject sluiten elkaar uit

Een goed investeringsobject is iets dat in waarde stijgt. Een betaalmiddel is iets dat heel waardevast is, hooguit een beetje devalueert, zodat mensen gestimuleerd worden om het uit te geven. Op dit moment is er geen mens die een Bitcoin gaat uitgeven, omdat iedereen aan de HODL strategie doet. Wanneer denken die mensen dat Bitcoin ineens wel een betaalmiddel gaat worden? Als de koers op een stabiele 1.000.000 per Bitcoin staat? Maar als die koers zo lang stabiel is, dan trekken alle investeerders weg naar dingen die wel rendement opleveren. Gevolg: de koers zakt in, en iedereen wil er vanaf. Een paar jaar later stijgt de koers natuurlijk weer, omdat Jeff Bezos ofzo een positieve tweet over Bitcoin lanceert, en het hele circus begint weer opnieuw.

En het circus zal nog lang doorgaan, want het geheugen van de mensheid is helaas heel kort.

Zie ook:

wat moeten we eigenlijk met de Bitcoin?

Why Bitcoin is Stupid - MrMoneyMustache

Zo bereken je het rendement van beleggingen

Het rendement van een bankrekening wordt door de bank verstrekt (hoewel ze er tegenwoordig niet echt trots op hoeven te zijn), maar wat is het rendement van een belegging? Ik zie vaak dat mensen de huidige waarde delen door de orospronkelijke waarde. Dan heb je inderdaad een soort van rendement, maar het zegt dan niets over de duur van de investering. 10% winst na een jaar is behoorlijk goed, maar als je na 10 jaar slechts 10% rente hebt geboekt ben ik minder enthousiast.

Nog ingewikkelder wordt het als je niet alles in een keer belegt, maar elke maand er wat instopt. Hoe kan je dan een rendement berekenen dat eerlijk te vergelijken is met het rendement van de bank?

Een tijdje geleden heb ik wat tooltjes gemaakt die hier mee om kunnen gaan. Hier vind je een tool voor periodiek sparen en hier een tool voor een investering die een periodieke besparing oplevert (bijvoorbeeld zonnepanelen).

Maarja, wat doe je nu als je onregelmatig inlegt? Of zelfs af en toe wat geld laat uitkeren? Daar heb ik het volgende op gevonden: ik hou in excel bij hoeveel ik elke maand inleg en hoeveel ik incidenteel verkoop of uitgekeerd krijg als dividend. Drie kolommen zijn hierbij belangrijk: de inleg (wat ik in een maand heb bij- of afgeschreven, hieronder kolom T), wat ik in totaal heb ingelegd (kolom U, het resultaat van kolom T), en de actuele waarde (die zoek ik op bij degiro, kolom V).

Vervolgens bereken ik wat de waarde zou zijn geweest als ik het geld op een spaarrekening had gezet met een bepaalde rente. In dit voorbeeld doe ik het voor 5%, 10%, 15%, 20% en 25%. De berekening is eignelijk heel simpel: Ik neem de waarde van de bankrekening van een maand geleden, en toe er de maandelijkse rente bij, en ik voeg de inleg van de huidige maand erbij: 

Op deze manier kan je de actuele waarde van je portefeuille vergelijken met bankrekeningen met verschillende percentages. Voor mij ziet de grafiek er zo uit:

Op deze manier kan je heel mooi zien hoe mijn belegde waarde zich verhoudt tot de waarde die ik zou hebben gehad met een bankrekening van een bepaald percentage. Je ziet dat ik rond het begin van het jaar op ongeveer 10% stond. Dit waren vooral aandelen van mijn werk, want ETF's heb ik in 2019 verkocht. Pas in de huidige crisis met in weer gaan inslaan. Als ik de grafiek nog een stukje verder teken, ziet hij er zo uit:

De inleg die ik in maart en april heb gedaan zijn nu al meteen veel meer waard geworden. Als ik dat vertaal naar jaarlijkse rente, dan kom ik op meer dan 25% uit! Ik besef wel dat dit een "beginnersgeluk" dingetje is: zodra ik meer geld in de beurs heb zitten en de beurs gaat daarna alle kanten uit, dan zal dit percentage wel een beetje afvlakken. Maar dankzij deze grijze hulplijnen kan ik mooi zien hoe ik draai ten opzicht van de spaarrekening.

Hoe berekenen jullie het rendement van beleggingen?

Stop de stuiterbeurs!

Terwijl de thuiswerkende ouders (mezelf inbegrepen) met kinderen horendol worden van rondstuiterende kinderen, valt me een andere stuiterbal op: de beurs. Elke keer als er ergens een steunmaatregel wordt goedkeurd schieten de beursen omhoog, om na een dag weer terug te zakken in de ellende van de explosieve ziektecijfers. Ik ben behoorlijk verbaasd over dit gedrag. Elke belegger weet dat overheden aan steunmaatregels bezig zijn, en dat we voorlopig nog in deze crisis zitten, waarom dan toch dit wispelturige gedrag?
Deels is de media hier schuldig aan. Afgelopen dinsdag spraken ze over een recordwinst op de beurs:

 
Ik kan me voorstellen dat mensen snel inloggen op hun account snel weer geld naar de beurs brengen. Maar als je uitzoomt, dan ziet het er een stuk minder rooskleurig uit:

Het feit dat de eenzame belegger zo overreageert op dit nieuws niet zo erg. Het ergste is dat flitshandelaren bakken met geld bij elkaar kunnen schrapen elke keer als de beurs zo wispelturig reageert. Flitshandelaren detecteren in een fractie van een seconde het verschil in prijs tussen verschillende beursen over de wereld, en slaan hier hun voordeel uit. Zij reageren dus niet op nieuws, en zijn al helemaal niet geinteresseerd in de bedrijven zelf. Het enige wat ze doen is de krenten uit de pap vissen. Arjen Lubach kan het veel beter uitleggen dan ik:

Wat Arjen is vergeten te zeggen is dat hier ook een oplossing voor bestaat: de Tobintaks. Deze belasting bestaan uit een miniem percentage voor elke aankoop op de beurs. Deze belasting hoeft slechts 0.01% ofzo te zijn. Dit is zo weinig dat een gewone belegger het niet merkt. Maar voor flitshandelaren is deze belasting al groot genoeg om hun totale businesscase in duigen te laten vallen. Zielig voor deze bedrijven? Ik denk het niet. Kunnen deze mensen eindelijk iets nuttigs gaan doen met hun hersenen/computers/tijd.
Het enige probleem bij deze belasting is....dat hij nog niet bestaat. Veel landen hebben al aangegeven dat ze zulke belasting graag zouden willen, maar de belasting werkt alleen als veel landen het doen. Landen met een Tobintaks zullen minder populair zijn om in te investeren, en niemand wil het netste jongetje van de klas zijn. Dit is vergelijkbaar met vliegtaks: als een land vliegtaks zou invoeren, dan varen de luchthavens net over de grens er wel bij.
Gelukkig hebben veel landen in Europa al aangegeven dat ze graag een tobintaks zouden willen invoeren. En zoals gewoonlijk is Nederland niet het netste jongetje van de klas, want bij ons heeft de economie voorrang boven alles.

Dus laten we op wereldschaal een Tobintaks invoeren. Dit geld kan geint worden door het IMF ofzo, en er kunnen leuke mondiale dingen van worden gedaan: mondkapjes kopen, of bomen planten ofzo.

Maar voorlopig stuitert de beurs nog even door. Maar ik wacht even. Volgende week breekt de hel echt los in Amerika...

Beleggen dan maar?

Al een tijdje hou ik de beurs in de gaten over wanneer ik moet instappen. In januari 2019 haalde ik ruim 1000,- die ik bij de ETF VWRL had geparkeerd van de beurs. Het stond toen op 69,99. Ik verkocht het omdat ik een extra buffer nodig had in verband met het uitkopen van m'n ex, en eerlijk is eerlijk, omdat ik bang was voor een crash.
De vraag is dan wanneer ik weer moest instappen. De afgelopen weken daalden de koersen aardig, maar ze stonden nog steeds zo hoog als december 2019: veel te hoog. Pas afgelopen maandag kelderde de boel naar onder de 70,-, en heb ik gekozen om mijn aandelen terug te kopen van een extra stukje buffer dat ik nog had staan van 2500,-. Ik heb de aandelen nu voor 69,85, dus net wat minder dan ik ze verkocht heb. Het afgelopen jaar heb ik ongeveer 2% dividend misgelopen. In plaats daarvan heb ik een stukje hypotheek afgelost (5.3%, netto 2.9%), en de rentevaste periode van een ander deel afgekocht (ongeveer 6,79% rente).
En vandaag is de hypotheekrente binnen, dus dit is eigenlijk het maandelijkse moment dat ik mezelf gun om te investeren. Maar misschien ga ik even wachten, want ik heb het idee dat het einde nog niet in zicht is.
Zoals ik al eerder aangaf ga ik deze crash niet in detail timen: wellicht is het morgen nog slechter, maar misschien hebben we de dip al gehad. Ik time alleen op de grote conjunctuur: ik leg in bij een crisis, en hoe harder de koersen daarna opveren, hoe minder ik ga beleggen. Ik heb dit al eens vergeleken met het weer: het is heel moeilijk te voorspellen wat het weer volgende weer wordt, maar we weten wel dat het over 4 maanden zomer is. Qua beleggen is het nu lente, dus tijd om te investeren voor de zomer.

De afgelopen maand heeft wederom bewezen dat er maar 1 zekerheid is in de beurs: om de zoveel tijd komt er een crash. Het verschil is dat de oorzaak elke keer anders is, zodat de crash ons altijd verrast. Maar nu het crash is aangebroken is het tijd om te investeren. Misschien voelt het als profiteren van andermans ellende, maar dankzij deze investeringen is blijft de beurs net een tikkeltje hoger dan zonder, dus is het voor de goede zaak.


zie ook:
deze belegger neemt de chicken exit
mijn plan dat 6,79% rente oplevert
nu beleggen is als zomergoed zaaien in de herfst

Hoe balanceren tussen aflossen en beleggen?

Dagelijks lees ik artikelen over de keus tussen aflossen of beleggen. Al deze overwegingen behandelen grofweg deze zaken:

• hypotheek geeft een stabiel rentepercentage, rendement uit beleggen fluctueert
• hypotheek zit in stenen, beleggingen kan je terughalen
• over hypotheek ontvang je hypotheekrenteaftrek, over beleggingen betaal je belasting

Dat weten we ondertussen wel, maar als je zowel wilt aflossen als beleggen, wat is dan een goede balans? Hieronder laat ik een paar taktieken zien:

Verschillende potjes voor verschillende doelen
Veel mensen hebben verschillende vormen van passieve inkomsten, die ze vervolgens voor verschillende dingen kunnen besteden. Zo kan ik me voorstellen dat iemand zijn marktplaatsverkopen in aandelen stopt, omdat dit leuke "bijwangsten" zijn. De hypotheekrenteaftrek daarentegen gaat naar de aflossing van het huis. Dit geld is immers ontvangen dankzij het huizenbezit.
Hoewel dit heel mooi klinkt, zit er geen enkele ratio achter zulke beslissing. Waarom zou je vlak voor een crisis veel aandelen kopen, alleen maar omdat je net de babyspullen hebt verkocht? Deze aanpak past in ieder geval niet bij mij.

Herbalanceren, net als bij beleggen
Een tactiek die vaak bij balanceren wordt gebruikt is "potjes aanvullen totdat ze weer gelijk zijn". Stel je hebt 10.000 afgelost en 10.000 in aandelen zitten. Na een tijdje zijn de aandelen gegezakt tot 9.500 en heb je 1000 te investeren. Het idee is dan dat je 250,- in je hypotheek stopt en 750,-, zodat ze beide weer op 10.250 komen. Op deze manier vang je het tijdelijke dipje in je aandelenportefeuille op en profiteer je op een objectieve manier van de tijdelijk lage koers.
Het probleem zit 'm in wat je moet nemen als uitgangspunt. Neem je de oorspronkelijke hypotheekwaarde als "0,-" afgelost? Of tel je alleen de waarde dat het huis boven water staat? In het tweede geval zou je eerst je huis moeten aflossen totdat het boven water staat. Pas daarna kan er gebalanceerd worden met beleggingen.


Begin risicovol, vervang langzaam met minder risico
Een variant van de bovenstaande strategie is je leeftijd als percentage beleggen in laag risico beleggingen en de rest in risicovolle beleggingen. Met laag risico beleggingen worden onder andere obligaties als voorbeeld gebruikt. Iemand van 40 jaar zou dan 40% van zijn vermogen in zijn huis stoppen en 60% in aandelen.

De visie hierachter is dat je op jonge leeftijd het geld nog niet nodig hebt en dat het risico over de lange looptijd wordt uitgesmeerd. Naarmate je ouder wordt stap je langzaam over op laag risico beleggingen.
Er is een dingetje waardoor de vergelijking niet helemaal opgaat: aflossen is minder risicovol, maar het geld zit wel in stenen. Wellicht is het niet verstandig om dicht tegen je pensioen al je geld in stenen te stoppen, omdat je het geld spoedig nodig zult hebben. Mijn ouders hebben hun huis bijna afgelost, maar ik raad ze niet aan om verder af te lossen.

Ik vind het interessant om te zien dat dit best contra-intuitief is en dat veel mensen het tegenovergestelde doen (inclusief ik). Het voelt prettiger om eerst af te gaan lossen, en zodra de schaapjes op het droge zijn mag er meer risico worden genomen. Maar volgens deze theorie moet het dus andersom.

Probeer de markt te timen.
Hoewel ik door veel mensen voor gek wordt verklaard, zit ik nog steeds in deze categorie. Ik weet dat markt timen geen goed idee is, omdat je vooral veel geld gaat verliezen door de tijd dat je geld niet in aandelen zit.
Bij mijn "balanceertaktiek" is dit probleem minder groot: als de beursen totaal overgewaardeerd zijn, zoals nu, dan los ik liever af. Mijn geld levert dan weliswaar minder op dan op de beurs, maar nog steeds 3%. Zodra de beurs in mekaar zakt en de beurs een meer realistische waarde heeft, dan stap ik over naar beleggen. Uitgaande van het vorige puntje zou het goed kunnen dat ik dan enkele jaren helemaal niets aflos en alleen maar geld naar de beurs breng.
De vraag is of ik een objectieve manier kan bedenken wanneer ik moet gaan overstappen op beleggen. Bij welke beursdip is het tijd om in te stappen?

Welke beleggingen heb ik nu precies?

Ik doe vaak vaag over mijn exacte investeringen, dus het wordt eens tijd om een overzicht te geven:

Crowdfunding:
Een paar jaar geleden heb ik 600,- geinvesteerd in crowdfunding. Maar ik ga er niet mee door: de verhouding tussen winst en risico is niet goed. 5% rendement staat niet in verhouding tot de continue angst dat een bedrijf failliet gaat. Over een stuk of 5 jaar is hopelijk al het geld weer terug, en dan stop ik hiermee. Tot die tijd laat ik de boel dus gewoon doorsudderen.

Aandelen/ETF:
Een jaar ofzo geleden heb ik een paar voorzichtige stapjes in ETF's gedaan, Een half jaar geleden heb ik alle ETF's de deur uitgedaan. Dat was toen ruim 1000,-. Ik werd zenuwachtig van de koersen en ik kon wel een grotere buffer gebruiken ivm het kopen van mijn huis. Daarna is de koers nog een aardig stukje doorgestegen, maar ik ben achteraf best blij dat ik ze heb weggedaan. Ik heb nu een duidelijk mikpunt wanneer ik weer ga kopen: de ETF's moeten in ieder geval lager staan dan toen.
Ik heb destijds ook een paar aandelen gekocht. Dat was gewoon om te kijken hoe dat werkte. Ik heb deze niet verkocht omdat ik niet zinloos transactiekosten wil betalen. Bij ETF's heb ik dat probleem niet bij DeGiro.

Aandelen van werk:
Mijn werk heeft een constructie waarbij je een percentage van je loon kunt inzetten om aandelen te kopen. Als je deze aandelen minimaal een jaar in bezit houdt, ontvang je netto ongeveer 5% bovenop de dividend en koerswijzigingen. De kans is dus best groot dat ik hiermee meer verdien dan gemiddelde beleggingen. Op dit moment laat ik 5% van mijn salaris omzetten. Ik moet hier binnenkort eens over na gaan denken wat ik hier precies me wil gaan doen.

Beleggen bij ASN.
ASN heeft net als bijna alle banken eenvoudige fondsen om mee te beleggen. Deze fondsen zijn actief beheerd, dus je moet beseffen dat je indirect betaalt voor de beheerskosten. Het rendement is dus lager dan direct beleggen.
De fondsen van ASN zijn groene fondsen. Dit hoeft niet perse minder op te leveren, het enige verschil is dat ze kiezen voor bepaalde bedrijven en branches.
Waarom ik hier ben gaan beleggen? Om 1 simpele reden: er was een actie, als je een beleggingsrekening opende en minimaal 3 maanden lang 20,- euro belegde, dan krijg je een bonus van 20,-. Dus heb ik meteen wat geld op die rekening gezet. 50,- om precies te zijn. En warempel, het maakt wat winst op dit moment. Maar beheerd beleggen is niks voor mij, dus zodra de bonus binnen is, trek ik mijn keutel terug.

Om een lang verhaal kort te maken: elke maand beleg ik alleen in aandelen van mijn werk, omdat ze extra rendement opleveren. Alle andere dingen zijn op dit moment "sterfhuisconstructies": ik laat ze gewoon doorsudderen, en hoe eerder ik er af kan komen, hoe beter. Zodra een flinke crisis begint ga ik echt beginnen met beleggen.

Ik voel me een beetje zo'n generaal bij een middeleeuwse veldslag. Mijn leger (geld) staat te popelen om aan te vallen, maar ik moet ze in bedwang houden: de vijand (de beurs) moet eerst zijn pijlen afschieten en wij moeten even verdedigen. Als het juiste moment daar is, net als de vijand zijn zwakke plek toont, roep ik heel hard "ten aanval!" waarop mijn soldaten schreeuwend op de vijand afrennen.
En als die vijand het komende tijd geen pijlen afschiet? Dan kies ik voor plan B, namelijk de rentevaste periode van de hypotheek afkopen. Ik wacht nog een paar weken...

Deze belegger neemt de chicken exit

Een jaar geleden heb ik mijn eerste stapjes in de beleggingswereld gemaakt. Hoewel ik dit tijdsstip geen goed moment vind om in te stappen, leek het me nuttig om al vast wat aan het beleggen te snuffelen. En zo heb ik ondertussen ruim 1200,- ingelegd in ETF's:

De eerste maanden van het jaar investeerde ik steeds hetzelfde bedrag. Daarna ging het wegens de huiselijke schermutselingen wat chaotischer. In de bovenstaande grafiek is het moelijk te zien hoe het koersverloop was, dus heb ik nog een grafiek gemaakt:

Hier zie je het verloop van de winst/verlies. Maar eigenlijk zegt winst of verlies niet zo veel: het gaat er om hoeveel geld er is ingelegd, en hoe lang. Op die manier kan je het echte rendement bepalen. Ik heb het rendement als volgt inzichtelijk gemaakt: ik heb berekend wat ik hypothetisch zou moeten hebben als ik hetzelfde geld naar de bank had gebracht tegen 2%, 4%, 6%, 8% en 10% rente. En dan zie je dat ik een heel tijdje op 10% winst stond...tot aan het einde van het jaar.

In decmber begon het heet onder mijn voeten te worden. De beursen begonnen op en neer te schieten. Ik ben al zeker een jaar er van overtuigd dat de crisis niet langer dan 5 jaar op zich laat wachten. Helaas zijn crisissen niet nauwkeuriger te voorspellen dan dit, maar afgelopen december leek het er op dat we daadwerkelijk de afgrond in gingen zakken.

Bovendien kan ik tijdens de scheiding wel wat extra geld gebruiken. Binnenkort moet ik de overwaarde van het huis aan m'n ex gaan betalen (hierover later meer), en hoe minder extra hypotheek ik moet aanvragen, hoe beter. Overigens is afgesproken dat het belegde geld naar mij gaat.

Dus had ik het volgende met mezelf afgesproken: mocht de koers van VWRL weer boven de 70,- komen, dan heb ik geen verlies geleden, en kan ik nog de "chicken exit nemen". Voor degene die niet weten wat een chicken exit is: dat is een uitgang aan het einde van een wachtrij van een achtbaan. Zo kan je toch bij je vrienden in de rij blijven staan die wel genoeg zenuwen hebben, maar kan je vlak voordat je wordt gelanceerd uitstappen. Dit is vooral handig bij attracties zoals Baron 1898, daar kan je de "voorshow" bekijken zonder dat je daarwerkelijk de achtbaan in hoeft.
Mocht de koers binnenkort niet meer boven de 70,- komen, dan zou ik gewoon blijven zitten. Zonder dit geld is er geen man overboord, dus dit huis zal gewoon blijven draaien. Maar de 1200,- is wel welkom.

Tot mijn verbazing begon de koers als een idioot te stijgen. Engeland stevent af op een chaotische brexit, in Amerika zit de helft van de ambtenaren thuis en dreigen hun hypotheek niet meer te kunnen betalen, en de groeicijfers van China en Apple vallen tegen, maar toch is iedereen rasoptimistisch.
En zo bereikte afgelopen vrijdag de koers van 70,- en werd mijn verkooporder uitgevoerd. Zoals je in de grafiek kunt zien heeft dit avontuur ongeveer 1% rendement opgeleverd. Geen vetpot, maar nog altijd meer dan een spaarrekening. Ik heb nog wel een paar verdwaalde aandelen, die laat ik staan omdat die transactiekosten met zich meebrengen.

Het komende jaar ga ik mijn spaargeld investeren in de overwaarde van het huis, hypotheek en eventueel woningverbeteringen. Tenzij er een crisis uitbreekt natuurlijk, dan stap ik gezellig weer in.

zie ook:
begonnen met beleggen
nu beleggen is als zomergoed zaaien in de herfst

Waarom de bitcoin nu redelijk stabiel is...maar binnenkort hard onderuit gaat

Het vorig jaar heeft de Bitcoin een enorme piek meegemaakt van 20.000, waarna de koers met lange golven is gezakt tot ongeveer 6.000. De timing van deze piek was onmogelijk te voorspellen, maar het verloop erna verloop behoorlijk hetzelfde als na de vorige Bitcoin crash, iets wat ik in het begin van het jaar al voorspeld had:

Waarom denk ik dat de koers binnenkort een klap te verduren krijgt?Koersen werken met vraag en aanbod: is de vraag hoger dan het aanbod dan stijgt de koers, zo niet, dan daalt de koers. Hier is niets vreemds aan, want met deze wetmatigheid werk ons hele financiele systeem. Bij Bitcoin zijn er nog een stuk of 3 andere marktmechanismes bezig. De meeste zijn in balans, maar niet allemaal.

Marktwerking 2: transactiekosten
Bij de meeste betaalsystemen betaal je een vast bedrag of een vast percentage als transactiekosten. Bij Bitcoin wordt de transactiekosten door vraag en aanbod gestuurd. Er is namelijk schaarste op de hoeveelheid transacties: elke 10 minuten ongeveer 2500 transacties. De transacties worden uitgevoerd door mijners, en zij willen graag zoveel mogelijk geld verdienen. Dus als je geen transactiebijdrage aanbiedt, dan zullen alle mijners je transactie links latne liggen. Hoe meer transacties er uitgevoerd moeten worden, hoe hoger de kosten zullen zijn. Vooral tijdens de gekte van december 2017 liepen de transactiekosten hoog op:


In de grafiek zie je twee lijnen: de blauwe lijn is de basisvergoeding die een mijner krijgt voor een block, het rode is de transactiekosten die er bovenop komen. Alle data heb ik overigens van blockchain.info geplukt. De blauwe vergoeding is geintroduceerd om mijners een vast inkomen te geven en om bovendien nieuwe Bitcoins in het systeem te krijgen. In het begin kreeg een mijner 50BTC voor een block, dat is in 2012 gehalveerd naar 25, en in 2016 gehalveerd naar 12.5. Halverwege 2019 zal het nogmaals gehalveerd worden, en als alle 21 miljoen bitcoins in omloop zijn zal deze vergoeding helemaal stoppen. Er wordt verwacht dat mijners dan van de transactiekosten alleen kunnen leven. De bovenstaande grafiek ziet er extreem uit, maar als je de vergoeding in dollars uitdrukt wort het nog veel extremer:

Maar wat was dat mijnen ook alweer?Computers over de hele wereld proberen een willekeurige code te vinden die samen met de huidige transacties een mooi antwoord op een formule geeft, een zogenaamde hashfunctie. Uit deze formule komt een totaal onvoorspelbare uitkomst, en de kunst is om een code te vinden die precies een antwoord geeft dat bijvoorbeeld met minimaal 6 nullen begint. Degene die dit vindt heeft deze keer de loterij gewonnen en ontvangt de 12.5BTC+transactiekosten.
Ongeveer elke 10 minuten wordt er ergens op de wereld een jusit code gevonden. Maar als er meer computers gaan meedoen, dan is het waarschijnlijk dat het code veel eerder wordt gevonden.
Hier heeft Bitcoin een oplossing voor bedacht:

Marktwerking 3: moeilijkheidsgraadDe software van Bitcoin is zo gemaakt dat de moeilijkheidsgraad aangepast kan worden. Als nieuwe blokken in minder dan 10 minuten verschijnen, dan wordt de moeilijkheidsgraag opgevoerd. De eis is dan niet meer dat het antwoord met 6 nullen moet beginnen, maar met 7 nullen. En als nieuwe blokken te lang duren, dan wordt de moeilijkheidsgraag naar beneden aangepast. Dit is een slim systeem: hoe sneller de computers worden, hoe groter de kans is dat er gehackt zou kunnen worden, maar de hogere moeilijkheidsgraad maakt Bitcoin automatisch veiliger. De onderstaande grafiek geeft een indicator voor de moeilijkheid (difficulty) en een indicator voor totale computerkracht (MegaHash/s)

Let op: dit is een logarithmische schaal: elk streepje hoger betekent 10 keer zo moeilijk en 10 keer zoveel rekenkracht!

Terwijl de andere grafiekjes van Bitcoin hard op en neer schokken, is dit een hele langzame trend. Dit is niet vreemd: de koers van de Bitcoin kan in theorie in een dag twee keer zo groot worden, maar het is onmogelijk om in een dag zoveel computers te installeren. Je ziet daarom ook dat deze grafiek na de Bitcoinpiek van december 2017 nog steeds aan het stijgen is. Investeringen duren nu eenmaal even, dus deze grafiek ijlt enorm na: sinds de Bitcoin piek van kerst 2017 is de totale verwerkingssnelheid verdrevoudigd!

Marktwerking 4: winstgevendheid van mijnen.En dan komen we bij de laatste marktwerking. Hoe hoger de bitcoin koers, hoe meer het oplevert om in computers te investeren die kunnen mijnen. Maar hoe meer computers, hoe lager de opbrengst per computer. En daar begint het nu spaak te lopen. In december 2017 was mijnen heel hot en werden er pijlsnel mijnprojecten gestart. Een jaar later is de opbrengst meer dan gedecimeerd: van 15miljoen dollar per blok naar ongeveer 2 ton per blok, dus 75 keer minder opbrengst. De marktwerking zou er voor moeten zorgen dat er nu rekencapaciteit gaat verdwijnen, maar hardware is niet zo snel als software. Er zijn gigantische investeringen gedaan, en die investeringen moeten terugverdiend worden. De onderstaande grafiek laat zien hoeveel men verdient per berekening (geschaald):


Men verdient nu zelfs 10 keer zo weinig als in de tijd tussen de pieken van 2012 en 2017 in. Bedenk wel dat men destijds nauwelijks deed mijnen voor de winst: het was meer een ideele zaak van nerds op zolderkamertjes. Maar deze mensen verdienden destijds dus 10 keer zoveel als de professionele mijners van nu. En dan heb ik het niet over de waarde die hun bitcoins later waard werden, maar de opbrengst tegen huidige markttarieven.

Ja wacht even: computers worden elk jaar goedkoper!Dit argument telt zeker mee, maar slechts gedeeltelijk: computers gaan enkele jaren mee, en de stroomprijs is door de jaren redelijk constant gebleven. Maar laten we voor de zekerheid een correctiefactor meenemen. Hiervoor neem ik de wet van Moore, die zegt dat computerspul elke 2 jaar 2 keer zo snel/klein/goedkoop wordt. De grafiek wordt dan zo:

De opbrengst is nog steeds 3 keer zo klein als 2015, en ongeveer 200 keer zo klein als december 2018.

En wat betekent dit voor de koers?Deze situatie begint steeds nijpender te worden. Een groot deel van de Bitcoins is in bezit van de mijners, en die hebben er baat bij dat hun werk rendabel blijft. Dit is waarschijnlijk een van de redenen waarom de Bitcoin nu niet verder zakt. Maar deze situatie begint onhoudbaar te worden. Doordat de Bitcoin steeds stabieler is, zijn er steeds minder transacties, dus dalen de transactiekosten nog verder. En in 2019 wordt het feest verder verpest doordat de mining fee van 12.5BTC naar 6.25BTC gaat.
Er gaat een punt komen dat mijnen meer kost dan het oplevert. Op dat punt zulen mijners hun Bitcoins gaan verkopen en hun bezit te gelde maken. De financiele investeerders zijn al lang vertrokken, nu is het de beurt aan de mijners.
Dit zal ook niet van de ene op de andere dag gaan gebeuren: als er servers uitgezet gaan worden, zal de moeilijkheid dus gaan afnemen en zal de opbrengst per server weer een beetje toenemen. De boel zal dus schoksgewijs verder zakken.


We zullen het meemaken...

Nu beleggen is als zomergoed zaaien in de herfst

Wat hebben de beurs en het weer met elkaar gemeen? Het maakt niet uit hoe goed onze technologie is, beide kunnen we nauwelijks beinvloeden en nauwelijks voorspellen.
Veel mensen hebben in het verleden gedacht dat ze met simpele wijsheden het weer konden voorspellen, en met simpele grafiekjes de beurs. Maar na verloop van tijd moesten ze toegeven dat het voorspellen onmogelijk was. De meeste beleggers die ik ken kopen nu hun aandelen gewoon op de eerste dag van de maand zonder ook maar een seconde naar de koers te kijken, om te voorkomen dat ze in verleiding raken tot speculeren. Zoals MrFOB heel mooi zei: "Glazen bol maar laten vallen, scherven brengen geluk".

Is het dan echt onmogelijk om met verstand te beleggen?

Toen herinnerde ik me ineens een citaat uit het boek "de menselijke maat" van Salomon Kroonenberg: "we kunnen nauwelijks het weer van volgende week voorspellen, maar we weten met grote zekerheid dat het na de zomer een koudere herfst en winter komt". Met dit citaat wilde hij vooral duidelijk maken dat het weer niet lineair, maar cyclisch is, niet alleen een jaarlijkse cyclus, maar ook cycli van duizenden jaren die de ijstijden veroorzaken. Deze cyclus heeft te maken met schommelingen in de aardbaan, zie Milankovic cyclus.
 
Het weer van afgelopen tijd laat dit patroon duidelijk zien. Geen enkele meteoroloog kon precies voorspellen wanneer het tropische weer en de droogte zouden ophouden. Maar iedereen was er van overtuigd dat we in oktober geen tropisch weer meer zouden hebben.
Zo gaat het ook met koersen. Het vorig jaar heb ik in juni al gezegd dat de Bitcoin vroeg of laat flink zou gaan kelderen. Ik had echter nooit verwacht dat de koers nog zo lang zou doorstijgen. Maar zodra de koers ging dalen, begon de Bitcoin een verloop te tonen dat heel voorspelbaar was, en al vaker had laten zien: de Bitcoin zakte in golven in elkaar. In januari 2018 poste ik het koersverloop van  eind 2013 en van eind 2017, en de koersval vertoont veel overeenkomsten:

Zie ook Bitcoin: zoek de verschillen

Ondertussen zijn we ruim een half jaar verder, en de Bitcoin vertoont nog steeds de golvende dalende beweging:

Conclusie: het exacte moment van een crisis is moeilijk te voorspellen: maar het verloop van een crisis is behoorlijk voorspelbaar.

De beurs doet dit ook. De beurs staat op dit moment hoger dan gemiddeld, dus zou je kunnen zeggen dat het zomer is op de beurs. Er zijn af en toe dagen met regen, maar de beurs herstelt zich meestal zeer snel. Wanneer de herfst invalt is niet duidelijk. Misschien hebben we nog een hele lange mooie nazomer en kunnen we tot oktober in de korte broek, maar misschien komt er eind augustus al een koufront op ons af, en zingen we allemaal mee met Gerard Cox.

De vraag is: is het nu verstandig om zomergoed te zaaien? Er is een kansje dat het spul net opkomt en misschien net in bloei komt, maar er is een vele grotere kans dat het goed verregent. Met aandelen is het ook zo: wellicht maak je de komende jaren nog wat winst, maar niemand kan voorspellen wanneer je moet uitstappen voordat het te laat is. Een flinke crisis kan de koers zomaar een stuk of 5 jaar terug in de tijd slingeren. Alle winst op investeringen die je dan de afgelopen 5 jaar hebt gedaan zijn plotsklaps verdampt, en zelfs minder waard geworden. Een bankrekening had dan zelfs meer opgeleverd.
De kans dat een crisis binnen 5 jaar ontstaat is enorm groot, dus ook de kans dat je eigenlijk veel beter even kan kunnen wachten met investeren.

En ben ik met deze beredenering dan de beurs te slim af? Waarom doet de beurs dit zelf niet? Speculanten en hun computers zijn heel goed in het voorspellen van korte termijn schommelingen, en daar verdienen ze veel geld mee. Maar professionele speculanten kunnen het niet veroorloven om hun geld een tijdje niet te beleggen. Geen enkele investeerder in een fonds zou het accepteren als een fonds een jaar lang geen geld zou investeren omdat het fonds bang is dat de beurs binnen een jaar crasht. En zeker niet nu de koers nog steeds aan het stijgen is. Kortom, de meeste mensen op de beurs hebben geen lange termijnplanning. Er moeten targets gehaald worden, jaar op jaar.

Ik heb daar geen last van. Ik ben alleen geinteresseerd naar wat het over pakweg 20 jaar waard is. En ondertussen zijn er genoeg alternatieven voor beleggen die veel zekerder zijn. In ons geval is dat aflossen of bijstorten in de spaarhypotheek. Voor een ander is wellicht het investeren in zonnepanelen een optie. Deze dingen zijn veel minder conjunctuurgevoelig, en is je winst veel meer gegarandeerd. Het enige nadeel dat ik wellicht voor doemdenker wordt uitgemaakt, (of angsthaas;-)).

Crowdfunding update: nog steeds in de gevarenzone

Het afgelopen jaar heb ik in enkele crowdfundingprojecten geinvesteerd: twee keer 50 euro bij Lendahand, en vijf keer 100,- bij Geld voor Elkaar. Ik heb bewust gekozen om steeds het minimumbedrag in te leggen, om zo optimaal te spreiden. Op dit moment heeft nog geen investering betaalproblemen. Sterker nog: een investering heeft besloten om de boel vervroegd af te lossen!
Toch ben ik er niet mee doorgegaan, zoals de onderstaande grafiek pijnlijk duidelijk zal maken.

De rode lijn is bedrag dat ik uit heb staan. Dit is dus in de min. Op de piek had ik dus 600,- geparkeerd bij de crowdfundingsbedrijven. De blauwe lijn laat zien hoeveel geld er in het meest gunstigste geval terug gaat komen. De groene lijn is het verschil, dus de winst. Na verloop van tijd wordt er langzaam wat terugbetaald, dus de rode en blauwe lijn worden steeds kleiner. Zodra een investering niet meer zou kunnen terugbetalen, gaat de groene lijn dalen.

En hier zit dus het probleem: na bijna 2 jaar investering, is het netto resultaat nog steeds bijna 400,-. Dit is een groot bedrag ten opzichte van de winst van bijna 100,- die in het meest gunstigste geval tot mij komt. De kans dat er in de komende jaren een bedrijf gaat klappen is zeker reeel, en dan zou alle winst ineens verdampen.

De huidige statistieken bij mijn geld voor elkaar ziet er nu zo uit:

 

Ter vergelijking heb ik lijnen toegevoegddie uitdrukken wat de winst zou zijn geweest als ik hetzelfde geld ergens zou kunnen stallen tegen een rendement van 4%, 6% of 8%. Als alles goed gaat, dan zullen we op het einde ongeveer op 5-6% uitkomen. Maar je kunt je afvragen of het het risico waard is, als bijstorten op de spaarhypotheek ongeveer evenveel oplevert.
 Wat gaan we dan wel doen? Wachten tot er een crisis komt, en dat alle aandelen goedkoop zijn. Kan nooit langer dan een paar jaar duren. En tot die tijd investeren in de hypotheek.

Begonnen met beleggen

Hoewel mijn gevoel nog steeds zegt dat de volgende crisis nabij is, ben ik toch begonnen met beleggen. Hoe is dit zo gekomen? Allereerst mogen investeringen best een beetje risico bevatten. Aflossen en bijstorten in de hypotheek heeft praktisch nul risico, en daar mag best een kleine investering tegenover staan die iets meer risico heeft.
Maar de belangrijkste reden is dat ik er wat ervaring mee wil opbouwen. Hoe dynamisch zijn de koersen, hoe gaat het hele gedoe in zijn werk, hoeveel papieren moet je invullen etc. Zo ben ik beter op voorbereid zodra we daadwerkelijk in een crisis zitten.

Op dit moment stort ik elke maand 105,- op degiro. Waarom 105,-? Dit is de netto besparing die we ondertussen op de hypotheek hebben na al het afgelos en bijgestort. Het is dus passief inkomen dat best gebruikt mag worden om harder te gaan rollen. Elke maand bekijk ik wat ik er van kan kopen. Dit zullen voornamelijk ETF's zijn, maar ik wil ook van enkele bedrijven een aandeel kopen. Gewoon om er wat feeling mee te krijgen. Zodra ergens de komende 5 jaar op de beurs de pleuris uitbreekt, is het tijd om meer te gaan kopen.

Voor onze statistieken ga ik de actuele waarde van de beleggingsportefeuille toevoegen bij ons netto vermogen. De winst/verlies beschouw ik als een passief inkomen (dat positief of negatief kan zijn).

Wanneer die crisis gaat komen? Niemand kan in de toekomst kijken. Wekelijks lees ik berichten over de aanstaande koersval, maar tot nog toe blijkt het een storm in een glas water. Als het alleen aan de beurs lag dan duurt het nog wel even. Ik heb het idee dat veel mensen nog steeds niet weten waar ze met hun geld heen moeten. Elk dipje in de koers wordt direct opgevangen door aasgierende investeerders. Pas als er heel veel mensen veel risico lopen (door bijvoorbeeld met geleend geld te speculeren), dan kan is het genoeg om een crisis te veroorzaken.

Het begin van een ciris is nooit te voorspellen, maar het zal geen 5 jaar meer duren.