The hypotheek-aflos-machine goes on!

Medio 2018 is de laatste keer geweest dat ik een hypotheekaflossing heb gedaan. Daarna ontplofte ons huwelijk en moest dus eerst de boel verdeeld worden, papierwerk ingevuld worden, en een nieuwe hypotheek geregeld te worden. En dat duurde langer dan me lief was.
Ik zat dus een vol jaar met aflos-afkickverschijnselen. Toen een paar weken geleden dus eindelijk het nieuwe hypotheekoverzicht op de website van de hypotheekboer stond, was er vooral één knop die me met puppy-ogen aankeek: de knop om een aflossing aan te vragen.
Het duurde niet lang voordat ik de verleiding niet meer kon weerstaan en een aflossing aanvroeg van 2000,-. En dat ik me weer kon verheugen op een nieuwe grafiek:

Waar je naar moet kijken? Naar het piepkleine dipje in de lichtgroene lijn, ook wel de annuitaire-hypotheek-voormalig-bekend-als-spaarhypotheek genoemd. Deze hypotheek was slachtoffer van mijn afloswoede, omdat die nog steeds een rente heeft van maarliefst 5.3%. Hierdoor hoef ik maandelijks netto 9.16 minder naar de hypotheekboer over te maken:

Het ironische van dit verhaal is dat de resterende hypotheek nu precies net zo hoog is als een jaar geleden, toen ik de laatste aflossing deed. Je zou dus ook kunnen zeggen dat de scheiding me financieel een jaar terug in de tijd heeft gegooid. Gelukkig wordt de schade nu met rasse schreden rechtgezet. Qua maandelijkse lasten ben ik maarliefst 4 jaar terug in de tijd gegaan, maar dat is helemaal een eerlijke vergelijking, omdat ik in het verleden alleen aflossingsvrij en spaarhypotheek had. Nu heb ik veel meer annuitaire delen, waardoor ik verplicht aflos.

Mijn saving rate is nu dermate hoog dat ik best nog wel een aflossing zou kunnen permitteren, maar ik hou me even in. De kans dat Boris Johnson en Donald Trump de wereld in een crisis laten storten is groot, en dan moet ik wel een voorraadje geld klaar hebben staan.

En mocht het optimisme van de beurs zegevieren? Dan heb ik nog een ander plannetje, maar dat moet ik nog even uitwerken. Hierover later meer...

zie ook:
mijn hypotheek

Hoera! Er is een nieuwe Vermogensrendementsheffing!

Als de overheid de heffingskorting of loonheffing een procentje wijzigt hoor ik niemand, maar als men aan de vermogensrendementsheffing komt, zijn de rapen gaar. Nadat ik een stuk of 5 negatieve blogs heb gelezen over de wijziging van de vermogensrendementsheffing (oh, wacht, gelukkig toch een positief geluid), wil ik toch even een tegengeluid geven.

3 jaar geleden is de vermogensrendementsheffing al op zijn kop gegaan door 3 schijven in te voeren. Op deze manier betaalde men tot 1.000.000,- relatief minder belasting dan erboven, en onder de 100.000,- nog minder. De beweegreden erachter was het feit dat vermogendere mensen relatief meer geld in beleggingen hebben zitten, en dus meer rendement halen.

Twee klachten die ik destijds veel hoorden waren:

1. De vermogensrendementsheffing voor relatief kleine bedragen is veel hoger dan de spaarrente.
2. Als starter heb je steeds meer eigen vermogen nodig om een huis te kunnen betalen, maar de overheid beboet het hebben van spaargeld.

Deze twee problemen wil de overheid aanpakken met de nieuwe wet. Met alleen spaargeld betaal je praktisch nooit vermogensrendementsheffing, zodat je ongestoord kunt sparen voor een (veel te duur) huis.
En dat deze wijziging kostenneutraal is, is ook begrijpelijk. Er zijn weinig landen die zo weinig belasting op vermogen hebben, dus wat mij betreft mag er best een schepje bovenop.

Voor meer redenen waarom belasting op vermogen terecht is, zie is vermogensrendementsheffing eerlijk?

Of het nog beter kan? Ja, men zou het daadwerkelijke vermogensrendement kunnen belasten. Maar dit is niet zo eenvoudig, vooral als je koerswinsten wil belasten. En wat mij betreft worden de schijver nog veel extremer: tot een ton of 2 geen belasting, en langzaam oplopend tot 10% bij meer dan 10 miljoen.
Maarja, je moet nog wat mensen overhouden voor de overheid.

zie ook:
is vermogensrendementsheffing eerlijk?

Overzicht van mijn 5 hypotheken

Het heeft even geduurd, maar eindelijk heeft mijn hpyotheekboer mijn hypotheekoverzicht bijgewerkt. In 2010, toen "ik" nog  "wij" was, hebben we een hypotheek afgesloten die grofweg voor de helft aflossingsvrij was (rode lijn) en voor de helft spaarhypotheek (groene lijn). Als ik deze twee componenten bij elkaar optel krijg ik dus 100% hypotheek. De stippelijnen geven het oorspronkelijke plan aan.

Dit jaar heb ik de hele hypotheek overgenomen, en is mijn hypotheek grafiek een behoorlijk vrolijke boel geworden. Dit is het plan voor de komende tijd:

Ik mag slechts de helft van de (rode) aflossingsvrije hypotheek overnemen. Het andere deel (geel) is annuitair geworden, en wordt de komende 30 jaar afgelost. De (donkergroene) spaarhypotheek is ook doormidden gehakt. Maar het mooie is dat ik wel de hele spaarpot heb kunnen overnemen. De spaarhypotheek is dus half zo groot, maar de spaarpot is dus relatief zeer vol. Het gevolg is dat ik niets meer kan bijstorten. Sterker nog, ik heb de spaarhypotheek ongeveer 10 jaar moeten inkorten om niet buiten de bandbreedte te komen. Ik vind het prima zo. De rente van de spaarhypotheek staat deze hele periode vast. er is dus geen onzekerheid meer over dit hypotheekdeel: hij suddert gewoon door waarbij ik maximaal hypotheekrenteaftrek en maximaal spaarrente geniet, en over pakweg 10 jaar is dit deel afgelost. Na 2030 is er geen donkergroene lijn meer.
De andere helft van de spaarhypotheek is ook annuitair geworden en wordt aangegeven als lichtgroen. Over dit stuk moet ik 5.3% rente betalen dus staat het hoogst op de nominatielijst om versneld af te lossen.
 Ten slotten is er nog een kleine nieuwe schuld van 6000,-. Deze schuld zou ik in principe binnen een jaar ofzo kunnen aflossen, maar hij heeft een rente van 2 komma nogwat, dus heeft geen prioriteit.

Oja, en de blauwe lijn is de WOZ waarde.Zo kan je mooi zien dat de keet ondertussen weer boven water staat. Ik ga geen uitspraken doen over het vervolg van deze lijn.

Al met al een bonte verzameling dus. Ik zie het hebben van veel hypotheekdelen maar als voordeel: ik kan steeds kiezen welk deel ik ga aanpakken. Misschien ga ik wel een keer van een deel de rentemiddelen ofzo, maar van andere delen juist niet, omdat ik die liever aflos.

wat ik wel een apart detail vindt: we mogen geen aflossingsvrije hypotheken meer, maar de nieuwe hypothkeen mag ik wel opnieuw over 30 jaar aflossen. Het gevolg is dat ik in 2040, als de oorspronkelijke hypotheek zou aflopen, in de nieuwe situatie ongeveer net zoveel heb afgelost als in de oude situatie.



En dan de maandelijkse kosten. Tot afgelopen jaar bestond mijn rekening uit 4 elementen: rente aflosvrije hypotheek (rood), rente spaarhypotheek (donker groen), inleg en orv voor spaarhypotheek (paars) en hypotheekrenteaftrek (blauw). De hypotheekrenteaftrek krijg ik terug, dus is negatief. Om toch de lijntjes op elkaar te kunnen stapelen begin ik met de negatieve HRA, en stapel daarna de rest er bovenop. In de afgelopen jaren heb ik veel bijgestort in de sparhypotheek, dus de inleg was al flink gezakt. Zo gaat het plaatje er in de toekomst uitzien:

De aflossingsvrije hypotheek en spaarhypotheek zoijn voor de helft omgezet in annuitaire delen. De premie van deze delen blijft dus de hele looptijd gelijk. Maarja, naarmate de hypotheek krimpt, neemt ook de hypotheekrenteaftrek af. De nettokosten gaan dus langzaam stijgen. Maar in 2030 is de spaarhypotheek klaar, en vervalt er dus een heel groot stuk aan kosten.

De tijd gaat het leren hoe deze grafiek er daadwerkelijk uit gaat zien. Het lijkt me in ieder geval een mooi streven om te voorkomen dat de maandelijkse kostengrafiek gaat stijgen. Met ongeveer 1000,- per jaar aflossing kan ik dat al voorkomen.

Dit is de beste crisis indicator... en hij staat op rood!

In het verleden behaalde resultaten geven geen garantie voor de toekomst. Is er dan helemaal niets waarmee we kunnen voorspellen of er een economische crisis aan zit te komen? Toch wel. In het verleden hebben we al veel ervaring opgebouwd. Zo zijn er veel indicatoren gevonden die later bleken te correleren met de crisis. Zo is er de PE ratio oftewel "price earnings ratio":

bron: multpl.com

Deze grafiek geeft grofweg de verhouding tussen de waarde van aandelen en de winst, bijvoorbeeld dividend. Het werkt zo: als de koersen laag zijn, maar het dividend is nog steeds hetzelfde, dan krijg je dus veel winst per ingelegde euro. Dit maakt het populair om geld naar de beurs te brengen (zoals 10cc hier zingt), bovendien hebben veel mensen de verwachting dat de koers zal gaan stijgen.
Maar als de koers stijgt, maar het dividend niet meestijgt, dan wordt de PE ratio dus steeds hoger. De dividend moet over steeds groter aandelenvermogen verdeeld worden. Vaak stijgen de aandelen nog gewoon een stukje door, omdat mensen nog steeds verwachten dat ze koerswinsten kunnen halen. Maar na een tijdje zal de bubbel knappen, omdat de aandelen teweinig opleveren voor het geld dat ze kosten. Op dit moment is de PE ratio ongeveer net zo hoog als vlakvoor de beurskrach van de jaren dertig...

Nog een indicator dan? De afgelopen eeuw wisselden periodes van economische voorspoed en crises zich in een behoorlijk regelmatig tempo af. De langste periode van economische voorspoed was in de jaren tachtig: ongeveer 10 jaar lang. In alle andere periodes hadden we alweer sneller te maken met een recessie. de grafiek hieronder geeft het mooi weer:

bron: seekingalpha.com

Op dit moment zitten we al 108 maanden in economische voorspoed. Gaan we een record verbreken, of breekt onze economie eerder?

En zo heb je nog tientallen verschillende indicatoren voor recessie. Voor de meest vage indicatoren (zoals de big mac indicator), zie howstuffworks

Maar wat is de beste crisis indicator? 

De indicator die het de laatste 6 crises bij het rechte eind had, was de "inverse yieldcurve". De watte? De inverse yield curve. Het zit zo: overheden en banken zetten leningen op de markt. Dit zijn korte en lange termijn leningen. Normaal gesproken is de lening voor een lange termijn iets duurder (dus hogere rente) dan de lening voor een korte termijn. Er zit namelijk wat risico ingebakken voor het geval de rente in de toekomst gaat stijgen. Dit noemen ze een "normale yieldcurve". 

Maar als banken en overheden bang zijn voor een crisis, kan het voorkomen dat de lange termijn rente lager is dan de korte termijn rente. Op deze manier willen ze de belegger verleiden om voor langer in het schip te gaan, ondanks een aankomende crisis. Dit is de "inverse yieldcurve"

De onderstaande grafiek geeft het verschil tussen korte en lange termijn leningen in de VS weer, en de periodes van recessie. En wat blijkt? De laatste 6 keer dat er een inverse yieldcurve was, begon binnen een jaar een recessie! De inverse yield curve daarvoor, in 1966, was een "false positive", daarna duurde het nog een stuk of 5 jaar. Maar deze indicator is dus al 50 jaar 100% correct!

Bron: reuters.com

Gaat hij deze keer weer correct zijn? Niemand kan het zeggen. De enige "verzachtende omstandigheid" is dat op dit moment de rente historisch laag staat. Deze situatie hebben we nog niet eerder gehad, dus we weten niet precies hoe de economie erop reageert. 

Voor meer info, zie bijvoorbeeld NRC.

Mijn inschatting? Twee jaar geleden voorspelde ik een crisis binnen 5 jaar. Bedenk dat een flinke crisis de economie een stuk of 5 jaar teruggooit in de tijd, dus dat de laatste 5 jaar niet slim is om te investeren. Nu voorspel ik dat het binnen 2 jaar gebeurt. En om een wilde schatting te doen van het moment: komende oktober. Oktober is altijd een leuke maand voor een recessie, en dat is de maand van de Brexit. Maar het kan net zo goed al eerder, omdat mensen hun geld vlak voor de recessie terugtrekken.

Wat nu?

Dus al je geld van de beurs halen? Geld dat al op de beurs kan prima blijven staan. Het overleeft de crisis wel. Maar nu het lijkt me niet de ideale tijd om meer geld naar de beurs te brengen. Ik houd het nog even in de broekzak voor als de crisis begint, of ik ga aflossen op de hypotheek. 

Zie ook:

nu beleggen is als zomergoed zaaien in de herfst

Wat is het resultaat van periodiek inleggen?

De afgelopen weken heb ik het rente op rente effect besproken en laten zien dat het redelijk eenvoudig te berekenen is. Maar wat als we bijvoorbeeld elk jaar hetzelfde bedrag inleggen? Kunnen daar ook een simpele formule voor maken? Het antwoord is ja, en het is de kern van mijn spaarhypotheektool en annuitaire tool. Ik riskeer hiermee dus dat niemand meer mijn tools gaat gebruiken en de formules zelf gaat toepassen, maar het zij zo.

Stel ik leg elk jaar "I" in met een rente van "r". Na een jaar heb ik dan:

na 1 jaar: I(1+r)
na 2 jaar: I((1+r)+(1+r)²)
na 3 jaar: I((1+r)+(1+r)²+(1+r)³)

Enzovoorts. Stel dat ik elk jaar 100,- inleg met 4% rente, dan is I dus 100 en r 0.04. Na 1 jaar heb ik 104,-, na 2 jaar 212,16 en na 3 jaar 324,65. Kijk, dat tikt nog eens aan!

Voor computers is dit natuurlijk allemaal peanuts om te berekenen, maar na vele jaren wordt dit toch wel een gedrocht van een formule. Kan het simpeler? Jawel! Het bovenstaande kunnen we ook schrijven als:

I∑_n=1^t (1+r)ⁿ

En dat herkennen wiskundigen als een zogenaamde "meetkundige rij". En daar kan je met behulp van inductie een mooie formule van maken:

eindbedrag na t jaren = I((1+r)^t-1)(1+r)/r

Dit is alles! Even controleren als I=100, r=0.04 en t=3: 100x((1+0.04)³-1)(1+0.04)/0.04 = 324,65 Tadaa! Kritische lezers zullen gezien hebben dat de fomule niet werkt als de rente nul is, dan delen door nul is flauwekul. Maarja, als de rente nul is, dan is het bedrag na 3 jaar natuurlijk gewoon 3x100=300,-

Deze formule kan je ook gebruiken voor als je per maand inlegt, maar dan wordt het ietsje ingewikkelder, want dan moet je je rente eerst naar rente per maand omrekenen.

Maar je kan ook gewoon mijn spaartool gebruiken:

Met deze tool kan je het verloop van zowel eenmalige als periodieke inleggen bekijken. Het leuke is dat hij ook achteruit kan rekenen: aan de linkerkant kan je aangeven welk onbekend getal hij voor je moet uitrekenen. Wil je bijvoorbeeld weten hoeveel je periodiek moet inleggen om een bepaald doelkapitaal te bereiken, dan selecteer je links "periodieke inleg", en vervolgens vul je de juiste looptijd, rente en eindbedrag in. De periodieke inleg past dan automatisch aan zodat de som weer klopt!


Doe er je voordeel mee!


zie ook:
Rente op rente het 8ste wereldwonder? 
Rente op rente: produktie en produktiemiddel tegelijk 
Hoe groot is het rente op rente effect?
Simpel rente op rente truukje: de 72 regel
link naar spaarhypotheektool
link naar annuitaire hypotheektool
link naar spaartool

Simpel rente op rente truukje: de 72 regel

Zoals we vorige week hebben gezien is rente op rente redelijk eenvoudig uit te rekenen, maar helaas net iets te ingewikkeld om even uit je hoofd te schatten. Toch is er een leuk en eenvoudig truukje dat de verdubbeltijd vindt, oftewel de tijd die nodig is om een bedrag te verdubbelen:

"De verdubbeltijd in jaren is 72 gedeeld door de rente"

Wow! is het zo simpel? Stel je rente is 4%. Dan is je verdubbeltijd dus 72 / 4 = 18 jaar.

In werkelijkheid is het 17,7 jaar. Niet slecht dus! Nog eentje? Voor 3% geldt 72 / 3 = 24 jaar. Scheelt maar heel weinig met de 23 en een half jaar dat-ie in het echt is.

Hoe werkt dit?

Luca Pacioli was een Italiaanse wiskundige die het truukje in 1494 als eerste beschreef. Het werkt zo: vorige week zagen we al hoe een inleg groter wordt na enkele jaren:


bedrag na 1 jaar = (1+r)
bedrag na 2 jaar = (1+r)x(1+r) = (1+r)²
bedrag na 3 jaar = (1+r)³

De vraag is nu: na hoeveel jaar is het bedrag verdubbeld, oftewel:
bedrag na t jaar = (1+r)^t = 2

Om dit op te lossen moeten we een logaritme toepassen:
t = log_(1+r)2

De grafiek van deze functie ziet er zo uit:

"hey, dat lijkt veel op de grafiek van 72 / rente" moet onze Luca gedacht hebben:

Dit is best bijzonder. Deze twee wiskundige formules hebben niets met elkaar te maken, en toch lijken ze verdraaid veel op elkaar. Maar dus niet precies. Misschien is die 72 niet zo goed gekozen, en zou het een beetje anders moeten zijn. Kunnen we de exacte waarde van dit getal berekenen. Laten we het getal C noemen. Dan geldt dus:
t = log_(1+r)2 = C / r
C wordt dus:
C = log_(1+r)2 x r

In grafiekvorm:

Mmmm..72 is alleen leuk als je 8% rente hebt. Het is helaas al weer een tijdje geleden dat ik 8% rente kreeg. Voor rentes anno 2019 is 69 of 71 een stuk beter. Had Luca dan zulke rendabele aandelen? Waarschijnlijk gebruikte hij het getal 72 omdat dit getal gemakkelijk deelbaar is door veel getallen (72 = 2x36=3x24=4x18=6x12=8x9).
Dus als je snel een schatting wilt maken van je verdubbeltijd: neem dan gewoon 70 of 72 en deel het door de rente. De afwijking die je hebt is te klein om je er druk om te maken.
 
Zie ook:
Rente op rente het 8ste wereldwonder? 
Rente op rente: produktie en produktiemiddel tegelijk 
Hoe groot is het rente op rente effect?

Hoe groot is het rente op rente effect?

Rente op rente is geen 8ste wereldwonder, maar toch kan het een klein bedrag tot iets gigantisch laten groeien. Vorige week hebben we dat gezien als de rente 100% procent is, oftewel dat de hoeveelheid elke keer verdubbeld. Helaas ken ik geen investeringen die een rendement van 100% geven, dus is het zinniger om eens naar kleinere rentes te gaan kijken.

Als er rente wordt uitgekeerd komt er een bepaald percentage bij de inleg. Percentage betekent letterlijk "per 100". Als iets dus 4% rente geeft, dan krijgen we 0.04 keer de inleg erbij. Ik reken lever met 0.04 dan met 4%. Laten we dit getal even r noemen. Als je inleg op het begin 1 was, dan is na een jaar het gespaarde bedrag (1+r).

Hoeveel is het na 2 jaar?  In het tweede jaar krijg je weer (1+r) = 1.04 keer het huidige bedrag. Dus wordt het (1+r)x(1+r). Van middelbare school hebben we geleerd dat je alle alle termen binnen de haakjes met alle termen binnen de andere haakjes moet vermenigvuldigen, dus wordt het:
(1+r)x(1+r) = 1x1+rx1+1xr+rxr = 1+2r+r² (ik laat vanaf hier de "x" weg, dus 2xr is gewoon 2r)


De eerste term (1) is gewoon je inleg, de tweede term (2r) is de rente over 2 jaar, en de r² is de rente op rente. In het geval van 4% krijg je dus 0.08 rente, en het rente op rente effect is 0.0016, ruim eentiende cent dus.

Hoe gaat het verder? Na 3 jaar is je bedrag gegroeid tot (1+r)x(1+r)x(1+r). Ik ga dit niet helemaal uitschriven, maar dit is 1+3r+3r²+r³
De "rente op rente" term, r² is nu al 3 keer zo groot geworden, dus 0.0048. Al bijna een halve cent! Ook is er een extra term bijgekomen, r³, maar bedenk dat die term wederom 25 keer zo klein is als de vorige term. Deze term kunnen we voorlopig verwaarlozen.

Wat is er tot nu toe opgevallen: de "gewone" rente wordt elk jaar eentje meer (r, 2r, 3r), maar de rente op rente gaat van 0, naar r² naar 3r². De grote vraag is nu: hoe gaat dit verder? Zit er regelmaat in?

Het antwoord is: natuurlijk! In de 17de eeuw ontdekte Blaise Pascal een bijzondere getallendriehoek, waarbij elke getal de optelling is van de twee bovenliggende getallen:

Wat blijkt nu? Dit zijn precies de termen die bij rente op rente samenkomen!

na 0 jaar:					1
na 1 jaar:				1	+	r
na 2 jaar:			1	+	2r	+	r2
na 3 jaar:		1	+	3r	+	3r2	+	r3
na 4 jaar:	1	+	4r	+	6r2	+	4r3	+	r4

De "r²" term is dus steeds de rente op rente term. De term kan je dus berekenen door de term van het vorig jaar te pakken plus de hoeveelheid rente in het vorig jaar. Voor het 5de jaar wordt de rente op rente term dus 6+4 =10. Daarna wordt hij 10+5=15. En die term loopt best hard op: 1, 3, 6, 10, 15, 21, 28, 35.
In dit geval is r gelijk aan 1/25. Zodra de rente op rente term de 25 is gepasseerd, is de rente op rente term dus gelijk aan 1 jaar extra rente!

Er is nog een ander wiskundig grapje waar deze getallen terugkomen: in de hoeveelheid stippen in een driehoek:

En dit plaatje geeft meteen een directe formule voor de rente op rente (af te leiden door middel van volledige inductie, maar dat laat ik achterwege). We kunnen m helaas niet direct gebruiken, want pas na twee jaar geldt "T1" in het plaatje. Na een beetje stoeien met variabelen krijgen we:

eindbedrag = inleg x (1 + j x r + ¹⁄₂j(j-1)r²)

met j=aantal jaren en r = rente als fractie.
De eerste term (1) is gewoon je inleg, de tweede (j x r) de gewone rente, en de laatste term de rente op rente.

Voorbeeld: met 3% rente heb ik na 9 jaar ¹⁄₂ x 9 x (9-1) x 0.03² = 0.0324, dus ruim 3 cent aan rente op rente, bovenop de 27 cent aan reguliere rente. Met andere woorden: je hebt na 9 aar een extra jaar aan gratis rente ontvangen!

Rente op rente is dus redelijk eenvoudig uit te drukken in een simpele formule. Maar het kan nog simpeler. Zie volgende week!

zie ook:
is rente op rente het 8ste wereldwonder?
rente op rente: produktie en produktiemiddel tegelijk

Rente op rente: produktie en produktiemiddel tegelijk

Nog steeds beschouwen mensen rente op rente als 8ste wereldwonder. Hoe kan het dat geld steeds harder groeit?

Rente op rente heeft voor mensen iets tegennatuurlijks. De meeste mensen krijgen elke maand hetzelfde salaris, de auto rijdt elke dag even hard en een fabriek produceert elke dag evenveel produkten. Onze auto gaat niet elke dag een paar procent sneller, totdat hij door de geluidsbarriere gaat. Wij zijn gewend aan dingen die constant produceren.


In de natuur gaat het anders. Ik heb een druivenstruik in de tuin. Die gaf in het eerste jaar een paar schamele trosjes druiven. Het jaar erna waren het al een stuk of 4 flinke trossen. Daarna werd het pak 'm beet 8 trossen. Zo ging het een paar jaar door, totdat ik meer ging snoeien om te voorkomen dat de hele tuin zou overwoekeren.
Mijn druivenstruik groeit niet alleen druiven, het groeit ook druivenstruik. Of om in economische termen uit te drukken: de druivenstruik produceert, maar investeert ook in het productiemiddel.

Zo is het ook met geld op een spaarrekening of belegging: het geld produceert geld, maar het geld wordt direct ingezet als productiemiddel: de rente gaat het jaar erna zelf ook rente produceren.

En net als bij planten, zit het geduld in de lange termijn. Op het begin is een plantje kwetsbaar en lijkt het nauwelijks te groeien, maar na een paar jaar is het snoeien nauwelijks bij te houden.
Een voorbeeld dat mooi illustreert dat bij rente op rente het venijn in de staart zit is Om een gevoel te krijgen dat bij groeien het venijn in de staart zit is de schaakbordlegende. De legende gaat over de uitvinder van het schaakbord, en een koning die zo blij was met dit spel dat hij de uitvinder alles wilde geven wat hij mar wilde. De uitvinder antwoordde dat hij op het eerste vakje 1 graankorrelte wilde, op het tweede 2, op het derde 4, en op de volgende steeds 2 keer zoveel graagkorrels.

bron: wikipedia

De koning was aanvankelijk beledigd omdat de beloning heel klein leek. Maar toen de assistenten van de koning gingen rekenen, kwamen ze uit op... 18 446 744 073 709 551 615 graankorrels! Dit is ongeveer 1500 keer de jaarlijkse wereldproductie van tarwe! Hoe de legende afloopt verschilt van boek tot boek, in sommige verhalen wordt de uitvinder een belangrijke adviseur, in andere verhalen belandt hij op de brandstapel...

De volgende vraag is dan: hoe is het graan verdeeld over de vakjes? Hoeveel procent van het graan ligt er op het laatste vakje? Om dat te zien kunnen we beter eerst naar het eerste deel kijken. Op vakje 1 en 2 liggen samen 3 korrels. Op vakje 3 liggen er 4, dus eentje meer. Op vakje 4 liggen er 8, dus precies 1 meer als alle vorige vakjes. Zo kan je door beredeneren dat op het laatste vakje 1 korrel meer ligt dan op alle voorgaande vakjes bij elkaar! Op de eerste 63 vakjes ligt dus net iets minder dan 50%. Het lijkt alsof de eerste vakjes er niet toe doen, maar als de eerste vakjes er niet waren, was de berg graankorrels nooit zovaak verdubbeld.

Dit lijkt heel veel op een ander gedachte experiment. Wat heb je het liefste: een miljoen euro, of 1 eurocent op 1 januari, 2 op 2 januari, 4 op 3 januari, 8 op 4 januari enzovoorts?
Laat ik je de berekening besparen: al die centen samen leveren ruim 20 miljoen op!

Wat is hier de les? Iets dat geld produceert is leuk, maar het wordt een stuk leuker als je het geld in kan zetten op nog meer geld te produceren. En als je een hele lange adem hebt...

Maarja, helaas zijn er weinig investeringen die in korte tijd het geld laten verdubbelen. Laten we volgende week kijken naar gewone dagelijkse rentes.


Zie ook:
rente op rente het 8ste wereldwonder?

Is rente op rente het 8ste wereldwonder?

Samengestelde rente oftewel rente op rente blijft nog steeds veel mensen verbazen. De wereldberoemde wetenschapper Albert Einstein zou ooit gezegd hebben "rente op rente is het 8ste wereldwonder". Reden genoeg voor mij om eens wat dieper in te gaan op dit fenomeen.

Het citaat van Einstein wordt door heel veel blogs en artikelen over investeren aangehaald. Maar wat ik me afvraag: heeft hij het daadwerkelijk gezegd?

Quotes van Einstein schijnen iets magisch te hebben. Einstein is waarschijnlijk de meeste beroemde wetenschapper: een naam die gemakkelijk te onthouden is, stereotype wetenschapper uiterlijk en bovendien duitser, wat wil je nog meer? Bovendien heeft Einstein mooie quotes in de wereld gebracht. Hij was veel bezig met politiek en ook gebrukte hij scherpe uitspraken om met mijn collega's te discussieren. Het is dus best logisch dat er wellicht wel eens ooit een quote in de schoenen van Einstein wordt geschoven die helemaal niet van Einstein is.

Hoe zit het met de quote over samengestelde rente? De kans is klein dat hij het gezegd heeft, om de volgende redenen:

• De eerste verschijning van de quote die terug te vinden is, dateert uit 1983. Helaas was onze geleerde al in 1955 van ons heengegaan. Het is best vreemd dat een quote 28 jaar wordt doorverteld voordat hij in geschreven vorm wordt vastgelegd.
• De quote varieert van bron tot bron. Soms hebben ze het over dat rente op rente het achtste wereldwonder is, soms de grootste uitvinding aller tijden, de ingewikkelste theorie van het heelal, of ingewikkelder dan de relativiteitstheorie.

 Dus is stel voor dat we Einstein in het vervolg hier buiten laten en gewoon te kijken wat samengestelde rente is. Volgende week zal ik laten zien hoe eenvoudig, maar elegant rente op rente is.

Of om Albert Einstein te citeren: "Als je het niet simpel kan uitleggen, begrijp je het zelf niet goed genoeg."

Maar dat zal vast ook niet echt van Einstein zijn geweest

Waarom is annuitair beter dan lineair? Nu interactief!

Vaak lees ik dat een lineaire hypotheek "beter" zou zijn dan een annuitaire hypotheek. Met veel bombarie wordt dan een rekenvoorbeeld gegeven waarbij wordt berekend wat een lineaire en annuitaire hypotheek over de hele looptijd kosten (zie bijvoorbeeld wegwijs, telegraaf, rente.nl, financieelonafhankelijkworden). Een paar jaar geleden heb ik hier al heel wat over verteld, maar ik ben nu op vakantie, dus leek het me een prima moment om dit verhaal nog een keer te herhalen. Bovendien heb ik ondertussen een hypotheektool voor linaire en annuitaire hypotheken, zodat je alle voorbeelden interactief kan naberekenen:

klik op het plaatje of op deze link om naar de tool te gaan

Maargoed, terug naar de regeltjes. Hoe zit het ook alweer?
Sinds 2013 is de eis om hypotheekrenteaftrek te krijgen drastisch versimpeld. Geen spaarhypotheekconstructies, bandbreedtes of andere ingewikkelde zaken meer. De enige regels die nog gelden zijn:

• je moet je hypotheek minimaal in 30 tijd annuitair aflossen. Sneller mag dus ook. 
• Alleen over de uitstaande lening krijg je hypotheekrenteaftrek, dus geen gekke spaarconstructies om de hypotheek maximaal te houden.

Dit is de hele wet. Niet meer, en niet minder. Aangezien de wet zegt dat het ook sneller dan annuitair mag, heb je veel opties: je kunt dus extra aflossen, looptijd inkorten, lineair aflossen (waarbij je dus op het begin extra hoge kosten hebt, maar aan het einde lagere kosten).
Al deze manieren kan je inzetten om je hypotheek sneller af te lossen. Als je extra aflost, wordt je hypotheekbedrag sneller kleiner. Je betaalt dus minder rente, dus de totale kosten zijn lager.
Bij een lineaire hypotheek los je sneller af dan wettelijk noodzakelijk, dus zijn de kosten lager dan bij een annuitaire hypotheek. Een open deur dus. En als we het toch open deuren aan het intrappen zijn: géén hypotheek is nog veel goedkoper!

Waarom vind ik een (puur) lineaire hypotheek dan een slecht idee?
Om de volgende 3 redenen:
(In het onderstaande voorbeeld neem ik een hypotheek voor 100.000, WOZ waarde van 100.000, 3% rente, 42% loonheffing.)

1. Onregelmatige kosten
Bij een annuitaire hypotheek zijn de bruto kosten over de hele looptijd gelijk. Maar omdat het openstaand hypotheekbedrag steeds kleiner wordt, krijg je steeds minder hypotheekrenteaftrek, dus je netto kosten stijgen licht.
Bij een lineaire hypotheek wordt er elke maand hetzelfde bedrag afgelost. Hierdoor daalt de hypotheekrente, dus daalt de maandelijkse premie. De verschillen bij een lineaire hypotheek zijn echter veel groter dan bij een annuitaire hypotheek. De maandlasten van de annuitaire hypotheek zijn slechts 79,- gestegen, maar de maandlasten van de lineaire hypotheek zijn 171,- gezakt. Ik hou niet van onregelmatige kosten.

2. Je betaalt het meest als je het minste hebt
Bij een annuitaire hypotheek lopen de kosten per maand heel langzaam op. De jaarlijkse stijging is in de orde van 1-2%, zie hier. Bij een lineaire hypotheek dalen de kosten elk jaar met 2-3%.
De meeste mensen die net een huis kopen zitten nog maar net op de arbeidsmarkt, dus hebben het niet zo breed. In de meeste gevallen neemt je koopkracht naar verloop van tijd toe. Waarom zou je de meeste premie willen betalen op het moment dat je het minste verdient? Ik zeg niet dat het verstandig is om te anticiperen op loonsverhoging en dus een extra hoge hypotheek te nemen, maar het tegenovergestelde lijkt me ook een beetje overdreven.

3. Juist op het moment dat aflossen gunstig is, los je weinig af.
Dit argument vergt wat uitleg. Zoals je in bovenstaande grafieken ziet, zit er een knikje in de netto maandelijkse premie. De rede is de wet Hillen, die dicteert dat je nooit meer eigenwoningforfait(EWF) betaalt dan hypotheekrenteaftrek(HRA). Voor elke euro die je in het begin aflost, bespaar je netto slechts 1.74% aan rente (3%, waar 42% aan belasting is afgehaald). Zodra de HRA kleiner is dan de EWF, heb je geen belastingvoordeel meer. Dus elke euro die je dan aflost heeft de volle 3% voordeel.
Dus juist op het moment dat je (hopelijk) een hoog salaris hebt, is de premie nodeloos laag, en suddert de hypotheek nodeloos voort zonder enig belastingvoordeel.

Maar zijn dit de enige opties? Ik voel een nieuwsflash aankomen...

Newsflash! Er is meer tussen lineair en annuitair!



Lagere totale kosten: verkort annuitair 
Kies je niet voor een tophypotheek, dus heb je budget om maandelijks meer af te lossen? In plaats van het kiezen voor een lineaire hypotheek, kan je ook een annuitaire hypotheek met kortere looptijd kiezen.
In dit geval zou je kunnen kiezen voor een looptijd van 22 jaar. Op deze manier zijn je initiele maandelijkse kosten ongeveer gelijk aan die van een lineaire hypotheek, maar ben je 8 jaar eerder van je hypotheek af. Bedenk wel dat de maandelijkse premie elk jaar een beetje stijgt, maar allas, wil je een goedkope hypotheek of niet? Op deze manier betaal je over de hele looptijd 6873,- minder dan voor een lineaire hypotheek!

Minimale effectieve rente: annuitair met eindsprint
Wil je optimaal gebruik maken van hypotheekrenteaftrek, en daardoor de hoogste effectieve rente halen? Lost dan op het begin zo langzaam mogelijk af. Hiervoor kies je dus een annuitaire hypotheek van 30 jaar. Maar nét op het moment dat de wet Hillen begint in te kicken, los je het hele restant af.
In dit geval betekent dat je na 25 jaar ineens 24906,- aflost. Dit is inderdaad een groot bedrag, maar het fijne is dat je precies weet wanneer deze aflossing eraan zit te komen, dus je kunt er voor sparen. Let wel op of het toegestaan is om zo'n groot bedrag ineens af te lossen. In dat geval moet je de eindsprint verspreiden over 2 of meerdere jaren.
Deze optie geeft de optimale gemiddelde effectieve rente, namelijk 2.210%. Vergelijk dat met de 2.277% van de lineaire hypotheek. Dit lijkt misschien weinig, maar 0.067% op 100.000,- is 67,- per jaar.

Constante maandlasten: combinatie lineair-annuitair
Wil je over de looptijd niet dat de maandlasten stijgen (zoals bij de annuitaire), maar ook niet dalen (zoals bij de lineaire)? Waarom zou je niet het beste van twee werelden nemen? Als je 40% van je hypotheek lineair doet en 60% annuitair, dan kan je de verschillen ongeveer tegen elkaar wegstrepen. De premiestijging van de annuitaire hypotheek is dan ongeveer gelijk aan de premiedaling van de lineaire hypotheek. Op deze manier komen de maandlasten nooit boven de 385,32. Een stuk lager dan voor een annuitaire (421,60) of lineaire (449,03).

Samenvatting
De onderstaande grafieken vatten de 5 opties samen.

Hieronder is een overzicht van enkele "kengetallen". Het "beste" getal is aangegeven in groen.

	lineair	annuitair	verkort	eindsprint	combinatie
hoogste premie	449.03	421.60	517.90	421.33	385.32
verschil hoogste - laagste premie	170.56	78.75	78.75	78.47	20.97
eenmalige aflossing	0	0	0	24906	0
looptijd (jaren)	30.00	30.00	22.00	24.75	30.00
totale kosten	134454	138673	127582	136659	137011
effectieve rente	2.277%	2.232%	2.251%	2.210%	2.250%

  
Zijn dit alle opties? Natuurlijk niet! de opties zijn oneindig! Je mag (meestal) zoveel en zo vaak aflossen als je wilt. Dus voegen we nog een laatste mogelijkheid toe:

Vrijheid blijheid: Annuitair

Geef jezelf 30 jaar lang de vrijheid om te aflossen wanneer je wilt. Neem een annuitaire hypotheek, zodat je de laagste verplichte maandlasten hebt. Elk jaar dat je geld over hebt kan je dit geld in de hypotheek stoppen. 

-Dus erfenis ontvangen? Hoppa, gooi maar in de hypotheek! 

-Auto kapot? Even geen extra aflossingen, dus lekker minimale lasten!

Ook heb je zo de vrijheid om te kijken of er investeringen zijn die beter renderen. Jeweetwel: aandelen, zonnepanelen, spouwmuurisolatie, crowdfunding. Dit is afhankelijk van de vermogensrendementsheffing, de hypotheekrente en het rendement dat je ergens anders kunt halen.

Deze mogelijkheid biedt de meeste vrijheid, maar pas op! Deze optie vereist de grootste spaar-discipline!

Conclusie
Er valt nog genoeg te kiezen in hypotheekland:
-Wil je optimaal rendement? Neem dan de Geld-is-Tijd Eindsprint Hypotheek©

-Wil je minimale totale kosten? Neem dan de Geld-is-Tijd Verkorte Hypotheek©

-Wil je nooit te hoge maandlasten? Neem dan de Geld-is-Tijd Combinatie Hypotheek©
-Ben je zuinig aangelegd en wil je veel vrijheid? Neem dan de Geld-is-Tijd Vrijheid-Blijheid Hypotheek©

zie ook:

link naar de annuitair/linaire hypotheektool

Barebone jaar: geen televisie abonnement meer

Eind vorig jaar heb ik besloten om al mijn vaste lasten onder de loep te nemen, om te kijken welk minimalisme het beste bij me past. Nu is het de hoogste tijd om te kijken wat ik op internet, tv en bellen kan beknibbelen.

Bellen
Op dit moment heb ik een mobiel abonnement van 8,- per maand. Mobiel internet heb ik nog geen behoefte aan gehad, dus dat houden we zo. Ook heb ik nog een vaste lijn, maar die had ik eigenlijk om twee redenen: 1) mijn moeder vindt mobiel bellen te duur 2) als mijn zoontje alleen thuis is kan hij iemand bellen in nood.
De eerste reden is al komen te vervallen doordat mijn moeder whatsapp heeft aangeschaft. De tweede reden ga ik vervangen door een prepaid telefoon voor m'n zoontje. Dan is hij altijd bereikbaar, zeker zo handig.

Internet
Als je internet gaat uitzoeken vliegen de bandbreedtewaardes je om de oren. Glasvezel kan tegenwoordig wel 500Mb/s halen. Maar het is dan wel jammer dat iedereen tegenwoordig WiFi gebruikt, dat niet sneller is dan 50Mb/s. Als je dus niet met heel veel mensen tegelijk bezig bent is dus niet je glasvezel, maar je eigen WiFi de zwakste schakel. Voor mijn is 50Mb/s dus snel genoeg.

Televisie
Tja...televisie. In mijn jeugd woonden we in het buitengebied, en konden we geen commerciele zenders aan. Daarna heb ik mijn studietijd geen televisie gehad. En daarna is het nooit in mijn systeem gekomen om dat ding ooit aan te zetten in de hoop dat er iets leuks op is. Als ik op het geklaag van mijn ooms en tantes op verjaardagen moet afgaan, is die hoop erg ijdel.


In het kort: dat ding gaat pakweg 30 keer per jaar aan, en meestal alleen voor uitgestelde programma's van de publieke omroep die ik ook via uitzendinggemist kan zien. Weg ermee dus.
En Netflix dan? Ik hoor veel mensen over hun Netflix verslaving, van de ene naar de andere serie. Het enige wat ik altijd vraag is: "komt mijn leven iets tekort omdat ik dat allemaal niet gezien heb?". Ik heb nog niemand gehoord die deze vraag positief beantwoordde, dus ik denk dat ik geen trauma's of midlifecrisis ga kweken doordat ik al die series mis.
Ik laat de beeldbuis wel aan de muur hangen voor DVD's, en er komt een Raspberrie pi bij met youtube, uitzendinggemist en/of Kodi.

Al met al ga ik van een 56,- per maand naar 26,- voor de eerste 6 maanden, en daarna 6 maanden voor 41,-. Daarna ga ik kijken of het me bevallen is.


Zie ook:
minder energie verbruiken 
minder verzekeren
2019 wordt een barebone jaar

Nieuwe hypotheektool voor annuitaire en lineaire hypotheken

Het is me eindelijk gelukt om m'n spaarhypotheektool om te zetten in een annuitaire/lineaire hypotheektool.

Wat werkt er:

• Je kunt aflossen, rente wijzigen, woz waarde aanpassen en inkorten
• De tool toont ook een grafiek met het hypotheekverloop (met en zonder wijzigingen) en een grafiek van de maandelijkse kosten. Let op: de tool wordt best traag omdat de grafieken steeds ververst moeten worden. Bij veel wijzigingen kan je beter de grafieken verbergen.

Wat kan nog niet (er moet altijd nog iets te wensen over blijven):

• de afbouw van wet Hillen is nog niet meegenomen
• je kunt niet periodiek aflossen.

In het bovenste plaatje zie je mooi de wijziging als er wordt afgelost. De rentewijziging is nauwelijks zichtbaar in de grafiek, maar zodra de hypotheek wordt ingekort gaat de lijn extra hard omlaag.

Dezelfde dingen zie je terug in de maandelijkse kosten. De grijze lijnen zijn de aflossingen. Na 7 jaar wordt er ineens een heel bedrag afgelost. Na 15 jaar daalt de rente, dus wordt de aflossing iets hoger. Bij 19 jaar wordt de hypotheek ingekort, dus wordt de aflossing veel hoger.
De groene lijn zijn de netto kosten (aflossing+rente). Je ziet daar vergelijkbare dingen, alleen zie je rond 17 jaar dat de netto kosten iets omhoog gaan door het stijgen van de WOZ waarde.

hier is de link naar de tool

Doe er je voordeel mee, suggesties zijn welkom!

Annuitaire en lineaire hypotheektool

Hoewel mijn hypotheek nog steeds niet geregeld is (iets met het verlopen van taxaties en werkgeversverklaringen), kan ik wel alvast vooruit kijken naar mijn leven als bezitter van een annuitaire hypotheek.

Ik heb wel al eens ooit wat geschreven over annuitaire en linaire hypotheken, bijvoorbeeld over dat lineaire hypotheken zwaar worden overschat en dat er veel meer manieren zijn om je hypotheek te optimaliseren. Maar ik heb er nog nooit tooltjes voor gemaakt. Dus ben ik bezig om mijn  spaarhypotheektool om te bouwen tot annuitaire/lineaire hypotheektool.

Ik dacht dat ik dat in een hemelvaartweekend even in elkaar kon flanzen, maar de realiteit is toch iets weerbarstiger....

Dus het enige wat ik nu kan tonen is een sneak preview:

Ik hoop het volgende week af te hebben. Zijn er nog wensen/extra features?


Zie ook:
lineaire hypotheek wordt zwaar overschat

Insektenhotel

Ik wil meer biodiversiteit in m'n tuin krijgen, dus de volgende stap is om meer plekjes te maken war insekten kunnen schuilen overwinteren. M'n ex heeft een paar jaar geleden een insektenhotel gekocht bij een of andere ramsj-winkel:

Ik heb dit insektenhotel al een paar jaar in de gaten gehouden, maar ik heb er nog nooit een insekt bij in de buurt gezien. Wikipedia leert me dat er ongeveer alles mis is wat er mis aan kan zijn: de bamboestengels zijn aan twee kanten open, en dan willen veel beestjes er niet in nestelen. Een plank met gaten en wat dennenappels kunnen ze eigenlijk ook weinig. Wat dan wel? Boomstammetjes met verschillende gaten eringeboord en bamboe die aan een kan bij de knoop is doorgezaagd zodat hij daar dicht is.
Ik had nog een hoop brandhout liggen, en he is eigenlijk veel nuttiger als dit hout eerst nog dienst gaat doen als insektenhotel. Dus ben ik aan het boren geslagen:

Ik had ook nog een oud kistje, daar heb ik de hele boel ingepropt. Zo, dat is een stuk beter:

Het hotel staat nu naast de bramenstruik. Die trekt nu veel insekten aan, dus de combinatie lijkt prima. En wat denk je? De eerste dag zag ik al beestjes in de gaten kruipen! Ik ben benieuwd hoe het er in de winter uit gaat zien!

zie ook:
tuin: eten en gegeten worden

Tuin: eten en gegeten worden

Eindelijk heb ik de hele rij tegels uit de oprit gekregen. Ik heb nogal een lange oprit, dus het was een hoop gedoe. De oprit is nog steeds 295cm breed, en langs het huis zelfs nog iets breder, dus ik denk dat toekomstige auto's ook nog prima passen.

En hoeveel zin het heeft gehad? De oprit loopt best flink af, dus als het hard regent kolkt alle regen direct de straat op, met overstromingen tot gevolg. Nu is er pakweg 4 m^2 minder oprit. Weer 4 m^2 meer ecosysteem.

Over ecosysteem gesproken: mijn tuin is niet onopgemerkt gebleven voor bijen en hommels. Bij sommige planten zie ik bijna permanent bezoek. Ik ga eens bedenken of ik niet ergens een insektenhotel kan maken.

Maar in een ecosysteem zitten nu eenmaal ook nadelige dingen. Zo zit mijn jonge eikenboom vol bladluis:

Dit is een dillemma: moet ik deze beestjes gaan bestrijden of gewoon hun gang laten gaan? Het liefst laat ik de natuur zijn gang gaan, maar het risico bestaat dat de boom dan ziektes krijgt. Er is een natuurlijk alternatief: insekten die bladluizen op het menu hebben uitzetten, zoals lieveheersbeestjes. Ik heb even op internet gekeken: 50 lieveheersbeestjelarven kosten ongeveer 13,-. Dat is wel een beetje gortig voor een paar beestjes. Maar wat denk dat ik afgelopen week op een korenbloem zag (die overigens ook bladluizen hebben)? Jawel:

Mijn tuin is ontdekt door lieveheersbeestjes! Het waren er zelfs twee. Behalve meelwormen weet ik niet veel af van insektenbiologie, maar het leek er op alsof ik over een tijdje een hele hoop lieveheersbeestjes heb...

Maar helaas is er nog een ziekte: mijn druivenplant heeft galmijt.

Deze parasiet nestelt zich in het blad, waardoor de bladeren minder goed gaan werken. Het vorig jaar hadden slechts enkele bladeren dit, maar nu is het uitgezaaid over de hele plant... Internet adviseert op de geinfecteerde bladeren te verwijderen, maar dan hou ik nauwelijks blad over. Er zijn wel wat bestrijdingsmiddelen voor, maar die werken nauwelijks.

Iemand ervaring met galmijt?

zie ook:
de tuin

Waarom vuilnismannen meer verdienen dan bankiers

Onlangs heb ik bij de kringloop het boek "waarom vuilnismannen meer verdienen dan bankiers" gevonden van Rutger Bregman en Jesse Frederik. Aangezien de eerste schrijver onlangs wereldberoemd is geworden met zijn speech in Davos, was mijn interesse voor het boek snel gewekt.

Het boek gaat er vooral over dat mensen niet eerlijk beloond worden voor hun werk, en dat belasting ook op het verkeerde geld wordt geheven.
In de eerste paradox blijkt te gelden: hoe nuttelozer er het werk en hoe verder je van de klant staat, hoe meer het oplevert. Vandaar het voorbeeld van vuilnismannen, die onmisbaar zijn maar weinig verdienen, en bankiers, die veel verdienen met, ja wat eigenlijk? Dit werd pijnlijk duidelijk toen in 1968 de New Yorkse vuilnismannen gingen staken omdat ze te weinig loon kregen. Na slechts 6 dagen lag het vuil meters hoog in Manhattan, liepen de ratten over straat en dreigden ziektes uit te breken. Na 9 dagen zwichtte de burgemeester en kregen de vuilnismannen een loonsverhoging. Vergelijk dat met de bankiersstaking van 1970 in Ierland. Daar staakte sloten de banken maarliefst 9 maanden de deuren, maar het gewone leven ging gewoon door dankzij onderlinge kridieten.
Dan onze belastingproblemen: vermogensbelasting en erfbelasting worden door de meeste Nederlanders gezien als meest onterechte belastingen, "want over dit geld is al ooit belasting betaald". En onze Mark Rutte gaat graag met dit argument mee. Hij voelt zich immers de opvolger van de eerste liberale premier Pieter Cord van der Linden.
De ironie van dit verhaal is dat Cord van der Linden zich zou omdraaien in zijn graf bij het horen van de uitspraken van Rutte. Hij was namelijk een echte liberaal, en liberalen vinden van huis uit dat je geen handje moet ophouden, maar gewoon moet werken voor je geld. En dat is het probleem bij vermogen en erfenissen: erfenissen zijn letterlijk in de schoot geworpen, en een groot deel van het Nederlands vermogen is ontstaan door het meer waard worden van vastgoed. Het is dus veel terechter om erfbelasting en vermogensrendementsheffing te hanteren dan bijvoorbeeld inkomensbelasting.

Ik kan me voorstellen dat niet iedereen zich kan vinden in de stellingname, maar ik kan het boek absoluut aanraden!

De gedachten die bij mij blijven hangen zijn:
-Waarom lukt het vuilnismannen in New York wel om een loonsverhoging te krijgen en de leraren in Nederland niet? De voornaamste reden is dat onze leraren teveel hart hebben voor de zaak. Ze zouden niet snel de Nederlandse kinderen zo lang thuis laten zitten. Om maar te zwijgen van de zorgsector, waar een staking levens kan kosten. Zijn deze mensen dus overgeleverd aan een laag salaris, louter omdat ze te veel hart hebben voor de zaak? Beheersen de brutale bankiers dus echt de halve wereld?

-Hoe komt het dat er elke pakweg 10 jaar een rechtse populist opstaat (Fortuyn, Wilders, Baudet) waar hele volksstammen op gaan stemmen, maar dat dit aan de middenkant niet lukt? Waarom krijgen andere partijen het niet voor elkaar om hun verhaal op een populaire manier te vertellen? Waarom lukt het politici niet om een verhaal over belasting te vertellen zonder weggezet te worden als een "graaier die alleen maar burgers wil pesten". Rutger Bregman en ook Arjen Lubach weten veel dingen aan te kaak te stellen en het op een duidelijke manier te brengen. Waarom gaan zulke mensen niet de politiek in? Tja, eigenlijk snap ik het wel: ze zijn gelukkig in hun huidige vak en hebben geen zin in de Haagse Leeuwenkuil. Blijkbaar is hier dezelfde conclusie: de brutalen beheersen de halve wereld..
 
Zie ook:
is vermogensrendementsheffing eerlijk?
de ethiek van FIRE

Pijnlijk ervaren hoe krom ons belastingstelsel is..

Ik heb helemaal geen moeite met belasting betalen, zolang de regels duidelijk een rechtvaardig zijn. Over rechtvaardigheid valt veel te discussieren, maar onze belastingregels zijn absoluut niet duidelijk

Dit jaar werd ik bij de belastingaangifte er pijnlijk aan herinnerd hoe krom ons belastingstelsel is. Ik heb het afgelopen jaar 730,- aan goede doelen gegeven en kan ik dit jaar de taxatiekosten voor het uitkopen van m'n ex aftrekken van de belasting. Maar wat schept mijn verbazing? Ik moet nog steeds belasting bijbetalen!

Hoe komt dit? Twee jaar geleden heb ik al een keer laten zien hoe onze inkomstenbelasting is opgebouwd. In het kort: eerst heb je 4 schijven, van grofweg 37%, 42%, 42% en 52% (waarom 2 schijven 42% hebben is weer een heel ander verhaal):


Maar blijkbaar vonden ze het niet eerlijk dat mensen bij de eerste euro al meteen belasting moeten betalen, dus hebben ze afgemenen heffingskorting ingevoerd:

 

 (bron: www.checkbrutonetto.nl)

Als je tussen de 0 en 7000 per jaar verdient betaal je dus 37% belasting, maar dat krijg je direct via de algemene heffingskorting terug. Dus feitelijk beginnen we met een soort nulde schijf. Maar nu komt het kromme: als je meer gaat verdienen, dan worden de algemene heffingskorting langzaam afgebouwd. Dus voor elke euro die je meer verdient, krijg je minder toeslag. Onder de streep betekent dit dat je voor elke extra euro dus meer belasting moet betalen. In de zone 20.000-70.000 salaris is het dus extra ongunstig om meer te gaan verdienen. Met andere woorden: dit komt bovenop de marginale druk:

Vervolgens komt de arbeidskorting. Weer zo'n vage knop, maar deze geldt alleen over daadwerkelijk gewerkt salaris dus niet voor bijtellingen van leaseauto's enzo. Die ziet er als volgt uit:

 (bron: www.checkbrutonetto.nl)

Deze korting kickt dus iets later is, en wordt over een heel lang traject afgebouwd. Het kromme is dat de arbeidskorting pas een stukje na de maximale algemene heffingskorting begint. Dus krijgen we fantastische knikken in onze grafiek:

En wat heeft dat met de belastingaangifte te maken?
Ik werk 32 uur in de week in loondienst en nog gemiddeld 5 uur in de week als freelancer op een school. De inkomensbelasting geldt over het totaal verdiende salaris. Als je twee bazen hebt, dan kan je aangeven welke baas de heffingskortingen toepast. Als beide werkgevers dit zouden doen, dan zou je veel te weinig belasting betalen, met een grote naheffing als gevolg. Dus past de loondienst de heffingskortingen doe en de school niet.
Maar nu komt het probleem: de algemene heffingskorting en arbeidskorting worden op een gegeven moment afgebouwd. Als ik alleen in loondienst zou werken, dan zou ik ongeveer het maximum krijgen, maar als ik het schoolwerk erbij tel, krijg ik minder korting. De school weet natuurlijk niet hoeveel in in loondienst werk, dus zij kunnen hier geen rekening mee houden.
Het gevolg is dus dat ik achteraf dit verschil moet terugbetalen. Zucht...

Ik heb helemaal geen problemen met belasting betalen. Over wie de sterkste schouders hebben om de zwaarste lasten te kunnen dragen mogen de meingen verschillen. Links wil dat de rijkere meer betalen, rechts wil een vlaktaks: iedereen betaalt evenveel:

En wat doen we in Nederland? Zoiets:

Er is toch geen enkel beleid dat zulke grafiek kan verdedigen? En als het alleen maar schijven zijn was er wel mee te leven, maar door inkomensafhankelijke heffingskortingen (het woord alleen al) Is ons systeem totaal ondoorgrondelijk geworden. Als programmeur zou ik zeggen: refactoren die wet!



Zie ook:

Rara, wie profiteert er van het nieuwe belastingplan (2015)
van 4 naar 2 schijven? we hebben er nu al 8! (2017)
Ons belastingstelsel kan blijkbaar nog ingewikkelder (2017)