Is er echt een woningtekort in Nederland?

Volgens het CBS nam de krapte op de woningmarkt het afgelopen jaar alleen maar verder toe. Steeds meer huizen worden overboden en veel jongeren kunnen niet aan het huis komen.

Op dit moment rollen politieke partijen over elkaar heen wie de meeste nieuwe huizen belooft om het woningtekort aan te pakken. Maar er is ook een andere kant van het verhaal. En dat verhaal komt verrassend genoeg ook van het CBS: de huizenprijzen stijgen vooral door de lage rente, de soepelere schenkingsregels aan mensen onder de 40 en de vrijstelling van overdrachtsbelasting voor 35 minners. De website huizenmarkt-zeepbel analyseerde ook dat de politiek het probleem alleen maar groter aan het maken is door starters financiele voordelen te geven. Al dit geld dat we in de woningmarkt steken wordt als een spons opgezogen in de huizenprijzen. 

De bubbelvorming wordt versterkt door het feit dat doorstromers het niet erg vinden als ze tijdelijk met twee huizen zitten. Beide huizen worden immers steeds meer waard, dus er is geen haast bij het verkopen. Bovendien is het een verkopersmarkt: je hoeft je geen zorgen te maken dat je een huis niet kwijtraakt. Dit zorgt voor onnodige krapte op de woningmarkt. Zodra de woningbubbel knapt, draait de hele situatie om: het wordt dan een kopersmarkt, waarbij mensen blij zijn als ze eindelijk van huis huis af kunnen komen. Mensen gaan dan pas een nieuw huis kopen als ze de garantie hebben dat ze van hun oude huis afkomen. Hetzelfde gebeurde in 2008-2010.

Het vervelende van deze bubbel is dat we het hier niet hebben over een leuk hebbedingetje zoal een tulpenbol of een goudstaaf, over stukjes bedrijf zoals aandelen, en al helemaal niet over virtuele flauwekul, zoals Bitcoin, maar we hebben het over een primaire levensbehoefte, namelijk onderdak. Als je je niet blauw wilt betalen aan huur, dan kan je niet anders dan in de achtbaan van de woningmarkt gaan zitten.

Om je een idee te geven over de huisige woningprijs heb ik mijn CBS huizenindex tooltje weer eens geupdate. Voor mijn huis ziet het er rooskleurig uit: sinds mijn scheiding is het huis grofweg 50.000 meer waard geworden:

Dit is best leuk voor mijn eigen vermogen, maar de vraag is wat ik er mee moet. Op het moment dat ik besluit om een ander huis te kopen, dan moet ik eerst een ander betaalbaar huis zien te vinden. Pas daarna kan ik mijn oude huis te koop zetten. Er bestaat het risico dat op precies dat moment de huizenmarkt instort, en dat ik met twee huizen blijf zitten....

Leuk, zo'n eigen huis, maar eigenlijk is het een bubbelvormige gouden kooi...

Zijn jullie blij met de alsmaar stijgende woningprijzen?

zie ook:

CBS huizenindex

Financiele plannen van prinsjesdag

Op Prinsjesdag heeft de overheid weer lekker met getallen gegoocheld. Welke getallen zin voor mij interessant?

Heffingsvrije vermogen stijgt van 31.000 naar 50.000. Deze wet is echt een goeie timing. Tot het vorig jaar was ik vooral bezig met het bijstorten van mijn spaarhypotheek en aflossen van mijn aflossingsvrije hypotheek. Nu de beurs een dipkje heeft meegemaakt en wellicht nog meer dipjes gaat meemaken wil ik me meer op beleggen gaan richten. En langzaam begint die grens van 31.000 al in de buurt te komen. Ik vind het meer dan terecht dat de overheid deze grens ophoogt. Belasting op vermogen is een mooie vorm van nivellering (zie ook hier), maar de burger moet wel ruimte hebben om te sparen voor investeringen zoals een verbouwing zonder aan belasting te denken.

Bevriezing van AOW leeftijd: in 2021 blijft de AOW leeftijd op 66 en 4 maanden. Ik weet niet hoe het met anderen zit, maar voor mij is de AOW een belangrijk onderdeel van mijn pensioenplan. Eerder stoppen met werken betekent voor mij "langer uitzingen tot aan de AOW". Ik ben er dus blij mee dat deze leeftij iets minder hard stijgt dan voorheen was gepland. In het verleden steeg de AOW leeftijd net zo hard als de gemiddelde levenverwachting. Dit vond ik best vreemd. Dat wilde namelijk zeggen dat de relatieve tijd dat we aan het werken zijn steeds langer zou worden. gelukkig laten ze deze regel vanaf 2025 los: voor elk jaar dat we langer leven, hoeven we slechts 8 maanden langer te werken.

Overdrachtsbelasting geschrapt voor jongeren, hoger voor beleggers. Overdrachtsbelasting wordt voor het eerste huis van iemand tot 35 geschrapt. Voor beleggers gaat de belasting van 2% naar 8%. Ik denk dat dit een goede regel is. Ik ken mensen die dromen van een "Bernhard Jr"-carriere als huisjesmelker, maar naar mijn mening hebben deze huisjesmelkers de woningmarkt totaal verziekt.
Maar toch zou het kunnen dat deze regel in de toekomst in de weg gaat liggen. Wellicht wil ik over pakweg 7 jaar een studentenhuis voor mijn zoontje kopen. Met deze regel wordt dit minder gunstig. Hopelijk komt er een uitzondering voor zulk geval.

Inkomstenbelasting verlaagd naar 37.1%. De afgelopen jaren heeft de overheid de inkomstenbelasting in verschillende stapjes verlaagd:
2018: 40.85%
2019: 38.1%
2020: 37.35%
2021: 37.1%

Dit klinkt heel leuk voor de werkende Nederlander, maar er zit een klein addertje onder het gras: de hypotheekrenteaftrek wordt automatisch ook minder. Dit was voor mij een extra reden om in 2019 de rentevaste periode van een stuk hypotheek af te kopen: de boete wordt gezien als vooruitbetaalde rente, en hoe eerder je de rente betaalt, hoe meer hypotheekrente je er over krijgt.
Voor het komende jaar daalt de inkomstenbelasting van 37.35% naar 37.10%. Het is niet veel, maar mocht ik binnenkort besluiten om de rentevaste periode van nog een stuk hypotheek af te kopen, dan probeer ik wel om dat dit jaar te regelen.

Wat vinden jullie van de plannen?

Zie ook:
Is vermogensrendementsheffing eerlijk?

Hypotheekrenteaftrek en Hillen: hoe zat het ook alweer?

Vorige week heb ik laten zien hoe onze inkomstenbelasting nodeloos ingewikkeld is, nu is het tijd voor de zinloze kronkels van de hypotheekrenteaftrek.

Stel je een hypotheek voor van 100.000,- met 5% rente. Voor elke euro hypotheek betaal je dus 5 cent rente per jaar, of 50,- per 1000,- dus 5000,- in totaal. De onderstaande grafiek is vergelijkbaar met die van vorige week: links is hoeveel rente je betaalt afhankelijk van hoe groot je hypotheek is, en rechts zie je hoeveel je voor elke 1000,- betaalt. Elk stukje huis is dus even duur. Dit lijkt logisch, maar je zult zodadelijk zien dat dit niet het het geval is!

In Nederland betaal je in praktijk een ander bedrag. Je kunt de hypotheekrente namelijk aftrekken van de belasting. Wat betekent dit? Je mag je rente van je inkomen aftrekken, en dan pas betaal je inkomensbelasting. Vorige week heb je kunnen lezen hoe veel dit is. Voor een modaal inkomen zit dit rond de 40%. Deze korting wordt niet direct verrekend met je hypotheek, dus het is niet echt inzichtelijk. Maar eigenlijk mag je dus stellen dat je maar 60% van de hypotheekrente moet betalen.

Helaas is het nog een beetje ingewikkelerder. Naast dat je de rente van je inkomen mag aftrekken, moet je ook een bedrag optellen bij je inkomen, namelijk de eigenwoningforfait (EWF). Na deze twee regeltjes ziet de rode lijn er zo uit:

Na belastingaftrek betaal je dus aanzienlijk minder, vooral voor grote hypotheken. Elke E1000 die je nu aflost levert nog een maar een besparing op van pakweg de helft. En er komt zelfs een punt waar je belasting moet betalen op je huis, namelijk als je hypotheek voor grofweg 90% is afgelost! Om die reden hielden heel veel mensen krampachtig deze hypotheek aan, want stel je eens voor dat je geld aan de overheid zou moeten betalen. Maar de rechter grafiek laat zien dat zowel de eerste als de laatste aflossing van evenveel oplevert per maand.

Maar Hillen was het er niet mee eens. Die had immers een afbetaalde villa in het Gooi, en deed er alles aan om geen belasting te hoeven betalen. Dus kwam er een wet dat de bijtelling van EWF nooit hoger mocht zijn dan de HRA. Gevolg: de groene lijn, die een knik vertoont rond de E15000,-:

In de afloslijn zie je nu een gekke sprong: boven de E15000,- levert aflossen slechts de helft op, daaronder maarliefst ineens de volle mep! Het werd nu dus extra voordelig om het laatste stukje hypotheek af te lossen (en nog steeds bestaan er mensen die bang zijn om dit te doen).

Maar de VVD vond dat er niet genoeg knikjes in de lijn zaten, en toverde dus nog een paar wetjes uit de hoge hoed. Zo werd het percentage waar tegen je de hypotheekrente mag aftrekken langzaam verlaagd. Je krijgt dan situaties waarbij de eigenwoningforfait en je inkomen wel tegen de 40% of 50% worden belast, maar de hypotheekrente slechts voor 38%.

En ten slotte kwam men er achter dat iets teveel mensen hun huis gingen aflossen. Als alleen Hillen in het Gooi een belastingvoordeel heeft is het prima, maar als al het gepeupel gaat aflossen, dan is het niet meer exclusief, en moet er pal en perk worden gesteld.

Dus kwam met op het idee om de wet Hillen weer af te schaffen. Maarja, wat eens gegeven is, kan je niet zomaar afpakken. Daarom wordt wet Hillen in 30 (!!!) jaar afgebouwd. Niemand weet wat de belastingschijven rond die tijd zullen zijn, wat voor kabinet we dan hebben, en of Nederland uberhaubt nog boven de zeespiegel ligt, maar we weten in ieder geval zeker dat de wet Hillen dan is afgebouwd.

Anyway, als je je huis bijna hebt afgelost, dan moet je elk jaar dus 3,33% meer betalen van het stukje tussen de rode en paarse lijn in bovenstaande grafiek.

Hoe wordt dan het totaalplaatje? Tja, dat is dus elk jaar anders. Niet alleen door de afbouw van wet Hillen, maar ook door andere dingen. Had ik al gezegd dat ze bijna elk jaar de schalen voor inkomensbelasting en bijtellingstarief van eigenwoningforfait aanpassen? Anders zou het natuurlijk veel te eenvoudig zijn.

Op basis van de gegevens die ik links en rechts heb gevonden heb ik een tooltje gemaakt die interactief laat zien hoeveel belasting je terugkrijgt als functie van de tijd en als functie van de grootte van de hypotheek:

Klik hier voor de tool.

We hebben geen 4, maar 8 belastingschijven!

Het is vakantie, dus vandaar nog een oude klassieker:

Het is algemeen bekend dat onze inkomstenbelasting een schijvenstelsel heeft, waarbij een hoger een inkomen gepaard gaat met een hogere belastingschaal. Meestal wordt aangenomen dat we 4 schijven hebben, maar in werkelijkheid hebben we er een stuk of 8. Wat stellen die schijven eigenlijk voor, en hoezo hebben we tegenwoordig geen 4 maar 8 schijven?

8 schijven? Ja, kijk maar in het onderstaande plaatje:

 (voor de gegevens, zie www.checkbrutonetto.nl)

OZB en afvalstoffenheffing.

De bekende jaarlijke gepeperde rekening van de gemeente is weer in de bus gevallen, dus kijken wat we er uit kunnen opmaken:

OZB 

De WOZ waarde is bijna 10% gestegen. De waarde is nu voor het eerst boven de aankoopwaarde toen we het huis in 2010 kochten, maar het is nog steeds een fractie onder de taxatiewaarde van afgelopen jaar, dus ik heb niks te klagen. Volgens mijn eigen definitie mag ik nu dus 10% woningwaarde toevoegen bij m'n eigen vermogen.


Waterschapslasten
Een andere verandering is de waterschapslasten. Veel componenten ervan zijn een vast tarief of gekoppeld aan de WOZ waarde, maar de "zuiveringsheffing" is gekoppeld aan het aantal personen in het huishouden. Hierbij betaalt een eenpersoonshuishouden 49,- en een meerpersoonshuishouden 147,-!!
Mijn zoontje staat officieel bij m'n ex ingeschreven, dus zij betaalt bijna 100,- extra voor het zuiveren van zijn vuil water. Ik denk dat ik deze informatie onder de pet hou om gezeur te voorkomen....

Afvalstoffenheffing
Ten slotte hebben we in onze gemeente een diftar systeem, waarbij je voor elke kliko-lediging betaalt. Op de rekening kan je mooi zien dat ik afgelopen jaar slechts 2 keer de bak aan de weg heb gezet. Ik heb hem ook in december aan de weg gezet, en dat is maar goed ook, want het tarief is veranderd van 10,- per lediging naar 22,- per lediging! Dat is 16 cent per liter afval. Ik verwacht dit jaar 1 of 2 ledigingen nodig te hebben, maar dat is toch veel geld. De reden dat de gemeente het tarief heeft verhoogd is dat ze de burger wil motiveren om minder afval te maken (nobrainer), maar ook om op zoek te gaan naar alternatieven, zoals de commerciele afvalverwerking. Maar ik heb al een andere oplossing bedacht: mijn vriendin woont in een gemeente zonder diftar, dus ik neem gewoon af en toe heel romantisch een zak afval mee.

Mijn plan dat 6,79% rente oplevert

Twee weken geleden vertelde ik dat ik even niet meer ga aflossen, maar dat ik geld ga opsparen voor het geval dat binnenkort de beurs keldert. Maar wat als de beurs niet keldert? Dan overweeg ik een backup plan dat voor mij 6,79% rente oplevert. En dat backupplan bestaat uit... de rentevaste periode openbreken.

Hoe werkt het? 
Negen jaar geleden stond de hypotheekrente historisch laag, namelijk 5.1% voor 15 jaar vast. Nu vinden we het belachelijk hoog, maar voor die tijd was het dus historisch laag. Niemand kon toen zeer weten dat de rente nog verder zou zakken. De meeste hypotheekboeren bieden aan om de rente af te kopen, zodat je erna een nieuwe lage rente hebt. Helaas zijn hypotheekverstrekkers geen liefdadigheidsinstellingen en willen ze een compensatie zien voor hun misgelopen winst.

Wat levert het me in mijn geval op?
Ik heb een aflossingsvrije hypotheek van 50.000,- tegen 5.1% die nog 5 jaar en 10 maanden vaststaat. De boete om dit af te kopen is...

hou je vast...

8915,-

Maar dan kan ik de rente voor 10 jaar vastzetten tegen 1.39%. Ik kan 'm ook langer vastzetten, maar dan betaal ik meer. En ik weet nog niet wat de situatie over 10 jaar is. Misschien is de rente dan nog steeds heel laag, of heb ik al genoeg gespaard om de hele boel ineens af te lossen. Dus 10 jaar is prima voor mij. En wat levert dat voor me op? Zie het overzicht hieronder:

Elke maand ga ik 154.58 bruto op mijn hypotheekrente besparen. In 4 jaar en bijna 10 maanden heb ik de investering terugverdiend, waarna ik winst ga maken. 1905,83 in mijn geval. De return on investment is ruim 21%! Maar dat is niet direct te vergelijken met rentepercentages. Ik ben het geld namelijk bijna 5 jaar kwijt. Bovendien neemt het bedrag dat ik uit heb staan steeds af. Om het toch eerlijk te vergelijken heb ik het volgende gedaan:

"Stel ik zou 8915,- op de bank zetten, elke maand 154.38 opnemen, en na 5 jaar en 10 maanden is de rekening precies leeg. Hoeveel rente had deze bank me moeten geven om ervoor te zorgen dat ik precies genoeg geld op de rekening zou hebben?"

Op deze manier reken je de interne opbrengstvoet of "rente die je eerlijk met je hypotheek kunt vergelijken". Voor meer info, zie hier.


Om het nog iets ingewikkelder te maken kan je rekenen met een nominale rente of effectieve rente. Voor meer informatie hierover, zie hier
Aangezien de hypotheekpolis meestal de nominale rente vermeldt, lijkt het me nu eerlijk om naar de nominale rente te kijken. 6,79% dus, niet slecht!

bruto of netto?
Het verhaal is nog iets ingewikkelder, want er is natuurlijk ook nog hypotheekrenteaftrek (HRA). Een gemiddelde burger krijgt pakweg 42% van zijn hypotheekrente terug via de belasting. Zie ik de besparing op de rente dan te rooskleurig in? Valt mee, het is namelijk zo dat de belastingdienst de boete beschouwd als vooruitbetaalde rente. Over deze boete krijg je dus ook HRA. Onder de streep maakt het voor de winstverwachting niets uit.

Echt niets?
Ja, toch iets. Ons belastingstelsel is namelijk onderhevig aan wat wijzigingen. De traditionele "42%" klopt al een tijdje niet meer. Een middeninkomen betaalt in 2019 slechts 38,1% loonheffing. Maar omdat de algemene heffingskorting wordt afgebouwd, betaal je stiekem toch iets meer, namelijk 5,147%, zodat je op het mooie ronde getal (ahum) komt van 43,247%.

Voor meer uitleg over afbouw van heffingskorting, zie hier. Voor de schijventarieven, zie wikipedia

Maar wat is er nu aan de hand? In 2020 zal het tarief ongeveer 0.8% omlaag gaan. Dat is leuk voor de burger, maar veel mensen beseffen niet dat dit automatisch betekent dat je ook minder HRA ontvangt. En hier komt de truuk: als je in 2019 de boete betaald, krijg je over dat bedrag nog de oude, hogere HRA, dus wordt je winst nog een tandje hoger. Ik durf hier geen nauwkeurige uitspraken over te doen, maar de winst zou zomaar ene half procentje hoger uit kunnen vallen.

Fantastisch! Doen dan maar?
Dit idee klinkt fantastisch, maar er is natuurlijk een addertje onder het gras. Als ik de komende jaren als een idioot ga aflossen op mijn aflossingsvrije hypotheek, dan gaat de rente omlaag, en dan is de effectieve winst van deze actie minder. Gelukkig heb ik keuze uit genoeg hypotheken om af te lossen:-).
Het grotere probleem ligt in de toekomst. Met dit plan moet ik nu flink investeren, en hopen dat de komende bijna 6 jaar winst binnendruppelt. Mocht ik voor die tijd op m'n heupen krijgen om te verhuizen, dan is het hele plan voor niets geweest. Met verhuizen mag je sowieso boetevrij overstappen.En het blijft altijd moeilijk om in de toekomst te kijken.

Wil je zelf weten hoe winstgevend het kan zijn om de rente te wijzigen, zie hier
De nieuwe rente en de boete kan je opvragen bij je hypotheekverstrekker. Mocht je deze informatie niet hebben, dan kan je de tool je boete proberen te schatten. Zet dan het vinkje "geen idee, geef me en schatting van de boete" aan.


Heeft er iemand ervaring met de rentevaste periode openbreken?

Zie ook:
interne opbrengstvoet
nominale rente vs effectieve rente 
van 4 naar 2 schijven? we hebben er nu al 8!
mijn hypotheek

Hoera! Er is een nieuwe Vermogensrendementsheffing!

Als de overheid de heffingskorting of loonheffing een procentje wijzigt hoor ik niemand, maar als men aan de vermogensrendementsheffing komt, zijn de rapen gaar. Nadat ik een stuk of 5 negatieve blogs heb gelezen over de wijziging van de vermogensrendementsheffing (oh, wacht, gelukkig toch een positief geluid), wil ik toch even een tegengeluid geven.

3 jaar geleden is de vermogensrendementsheffing al op zijn kop gegaan door 3 schijven in te voeren. Op deze manier betaalde men tot 1.000.000,- relatief minder belasting dan erboven, en onder de 100.000,- nog minder. De beweegreden erachter was het feit dat vermogendere mensen relatief meer geld in beleggingen hebben zitten, en dus meer rendement halen.

Twee klachten die ik destijds veel hoorden waren:

1. De vermogensrendementsheffing voor relatief kleine bedragen is veel hoger dan de spaarrente.
2. Als starter heb je steeds meer eigen vermogen nodig om een huis te kunnen betalen, maar de overheid beboet het hebben van spaargeld.

Deze twee problemen wil de overheid aanpakken met de nieuwe wet. Met alleen spaargeld betaal je praktisch nooit vermogensrendementsheffing, zodat je ongestoord kunt sparen voor een (veel te duur) huis.
En dat deze wijziging kostenneutraal is, is ook begrijpelijk. Er zijn weinig landen die zo weinig belasting op vermogen hebben, dus wat mij betreft mag er best een schepje bovenop.

Voor meer redenen waarom belasting op vermogen terecht is, zie is vermogensrendementsheffing eerlijk?

Of het nog beter kan? Ja, men zou het daadwerkelijke vermogensrendement kunnen belasten. Maar dit is niet zo eenvoudig, vooral als je koerswinsten wil belasten. En wat mij betreft worden de schijver nog veel extremer: tot een ton of 2 geen belasting, en langzaam oplopend tot 10% bij meer dan 10 miljoen.
Maarja, je moet nog wat mensen overhouden voor de overheid.

zie ook:
is vermogensrendementsheffing eerlijk?

Pijnlijk ervaren hoe krom ons belastingstelsel is..

Ik heb helemaal geen moeite met belasting betalen, zolang de regels duidelijk een rechtvaardig zijn. Over rechtvaardigheid valt veel te discussieren, maar onze belastingregels zijn absoluut niet duidelijk

Dit jaar werd ik bij de belastingaangifte er pijnlijk aan herinnerd hoe krom ons belastingstelsel is. Ik heb het afgelopen jaar 730,- aan goede doelen gegeven en kan ik dit jaar de taxatiekosten voor het uitkopen van m'n ex aftrekken van de belasting. Maar wat schept mijn verbazing? Ik moet nog steeds belasting bijbetalen!

Hoe komt dit? Twee jaar geleden heb ik al een keer laten zien hoe onze inkomstenbelasting is opgebouwd. In het kort: eerst heb je 4 schijven, van grofweg 37%, 42%, 42% en 52% (waarom 2 schijven 42% hebben is weer een heel ander verhaal):


Maar blijkbaar vonden ze het niet eerlijk dat mensen bij de eerste euro al meteen belasting moeten betalen, dus hebben ze afgemenen heffingskorting ingevoerd:

 

 (bron: www.checkbrutonetto.nl)

Als je tussen de 0 en 7000 per jaar verdient betaal je dus 37% belasting, maar dat krijg je direct via de algemene heffingskorting terug. Dus feitelijk beginnen we met een soort nulde schijf. Maar nu komt het kromme: als je meer gaat verdienen, dan worden de algemene heffingskorting langzaam afgebouwd. Dus voor elke euro die je meer verdient, krijg je minder toeslag. Onder de streep betekent dit dat je voor elke extra euro dus meer belasting moet betalen. In de zone 20.000-70.000 salaris is het dus extra ongunstig om meer te gaan verdienen. Met andere woorden: dit komt bovenop de marginale druk:

Vervolgens komt de arbeidskorting. Weer zo'n vage knop, maar deze geldt alleen over daadwerkelijk gewerkt salaris dus niet voor bijtellingen van leaseauto's enzo. Die ziet er als volgt uit:

 (bron: www.checkbrutonetto.nl)

Deze korting kickt dus iets later is, en wordt over een heel lang traject afgebouwd. Het kromme is dat de arbeidskorting pas een stukje na de maximale algemene heffingskorting begint. Dus krijgen we fantastische knikken in onze grafiek:

En wat heeft dat met de belastingaangifte te maken?
Ik werk 32 uur in de week in loondienst en nog gemiddeld 5 uur in de week als freelancer op een school. De inkomensbelasting geldt over het totaal verdiende salaris. Als je twee bazen hebt, dan kan je aangeven welke baas de heffingskortingen toepast. Als beide werkgevers dit zouden doen, dan zou je veel te weinig belasting betalen, met een grote naheffing als gevolg. Dus past de loondienst de heffingskortingen doe en de school niet.
Maar nu komt het probleem: de algemene heffingskorting en arbeidskorting worden op een gegeven moment afgebouwd. Als ik alleen in loondienst zou werken, dan zou ik ongeveer het maximum krijgen, maar als ik het schoolwerk erbij tel, krijg ik minder korting. De school weet natuurlijk niet hoeveel in in loondienst werk, dus zij kunnen hier geen rekening mee houden.
Het gevolg is dus dat ik achteraf dit verschil moet terugbetalen. Zucht...

Ik heb helemaal geen problemen met belasting betalen. Over wie de sterkste schouders hebben om de zwaarste lasten te kunnen dragen mogen de meingen verschillen. Links wil dat de rijkere meer betalen, rechts wil een vlaktaks: iedereen betaalt evenveel:

En wat doen we in Nederland? Zoiets:

Er is toch geen enkel beleid dat zulke grafiek kan verdedigen? En als het alleen maar schijven zijn was er wel mee te leven, maar door inkomensafhankelijke heffingskortingen (het woord alleen al) Is ons systeem totaal ondoorgrondelijk geworden. Als programmeur zou ik zeggen: refactoren die wet!



Zie ook:

Rara, wie profiteert er van het nieuwe belastingplan (2015)
van 4 naar 2 schijven? we hebben er nu al 8! (2017)
Ons belastingstelsel kan blijkbaar nog ingewikkelder (2017)

Afbouw wet Hillen: nu nog interactiever!

Twee weken geleden had ik een tooltje gemaakt om de afbouw van de wet Hillen te berekenen, maar het was nog steeds niet echt handig om te zien wat er nu echt ging gebeuren. Daarom heb ik twee grafieken toe gevoegd: de belastingteruggave als functie van de hypotheekwaarde en de teruggave als functie van het jaar. En dan ga je ineens hele vreemde dingen zien. Waar zijn die koekenbakkers in Den Haag toch mee bezig...


Als we een hypotheek van 100.000 nemen, dan zag het plaatje er in 2000 zo uit:

belastingteruggave in 2000

Als de hypotheek kleiner van 15.000 werd, dan moest je ineens belasting gaan bijbetalen in de vorm van eigenwoningforfait. Vanaf 2005 is dus de wet Hillen ingevoerd waardoor dit negatieve deel werd kwijtgescholden. In 2018 ziet het er zo uit:

 

 

belastingteruggave in 2018

Rond 2050 zal de wet Hillen weer helemaal afgebouwd zijn. Maar ondertussen is de loonheffing en de weigewoningforfait ook aanzienlijk gedaald, zodat de "aflosboete" ongeveer de helft is dan in 2000:

belastingteruggave in 2050

Zo ziet het er allemaal nog wel soort van logisch uit. Maar als je de belastingteruggave door de tijd gaat bekijken, dan wordt het een stuk vreemder. Hier is de belastingteruggave voor als de hypotheek net zo groot is als de WOZ waarde:

 

 belastingteruggave bij 100.000,- hypotheek

De grafiek verloopt nogal grillig: het is een combinatie van het eigenwoningforfait, die tussen 2000 en 2050 van 0.80% via 0.55% en 0.70% uiteindelijk bij 0.45% uit gaat komen, en het maximaal aftrekbaar percentage. De komende jaren gaat die in stapjes van 3% achteruit, waardoor iedereen de komende jaren flink minder hypotheekrenteaftrek gaat krijgen. Daarna zal het min of mee stabiel blijven. 

 belastingteruggave bij een afgelost huis

Voor een afgelost huis heb je niets meer met de hypotheekrenteaftrek te maken, maar pur met de eigenwoningforfait en de wet Hillen. Hier zie je heel mooi dat men in 2000 nog 450 euro per jaar aan eigenwoningforfait moest betalen, dat in 2005 ineens werd kwijtgescholden. Pas in 2050 is dit bedrag terug, maar veel minder omdat de eigenwoningforfait ondertussen veel lager is geworden.

Maargoed, dit is allemaal gigantisch koffiedikkijken, tot aan 2050 krijgen we nog een stuk of 8 regeringen, en die hebben vast een hoop ideeen hoe het nog veel ingewikkelder kan:-)
 

Link naar de tool

Hoe bereken je de afbouw van wet Hillen

Ik kreg meerdere malen (nouja, ik heb een donkerbruin vermoeden dat het om een enkel persoon gaat) het verzoek om eens na te rekenen hoe de afbouw van de wet Hillen in zijn werk gaat. Voor de mensen die het niet weten: Hans Hillen heeft ooit een wet voorgesteld om te voorkomen dat hij belasting op zijn villa moest betalen. Voor de werking van deze wet, zie hier.


Als je dacht dat deze wet niet ingewikkelder kan, maak dan je borst maar nat, want Rutte III gooit er nog een schepje bovenop: wet Hillen wordt in 30 (!!!) jaar afgebouwd. Niemand weet wat de belastingschijven rond die tijd zullen zijn, wat voor kabinet we dan hebben, en of Nederland uberhaubt nog boven de zeespiegel ligt, maar we weten in ieder geval zeker dat de wet Hillen dan is afgebouwd.

Wat zullen de tarieven dan zijn en hoe gaan ze dit berekenen? Eerlijk gezegd weet ik het niet precies. Op verschillende websites (hier, hier, hier, en hier) heb ik verschillende tarieven voor Eigenwoningforfait en belastingschalen gezien. Op basis daarvan heb ik een tooltje gemaakt die een berekening maakt (klik hier of op de tool):

Als iemand niet eens is met de berekening of met de getallen, dan hoor ik het graag!

Zie ook:
fiscale strop voor aflosser?
Ons belastingstelsel kan blijkbaar nog ingewikkelder 
link naar de tool

Help! Op het matje geroepen door de belastingdienst!

Afgelopen week ontving ik een brief van de belastingdienst dat wij er uit zijn gepikt voor een steekproef "om de werkwijze van de belanstingdienst te optimaliseren". Ze willen van 2016 enkele kopieen van documenten hebben, en ze wijzen er tussen neus en lippen door dat dit geen vrijblijvende enquete is. Kortom, wij zijn dit jaar degene die bij de douane zijn hele koffer moet opentrekken, of degene die bij de zelfscankassa zijn hele winkelkar moet uitstallen. Nee meneer, het is niet persoonlijk bedoeld, een pure gerandomiseerde controle.

Bij de brief zat een bijlage met vragen die voor ons toegesplitst waren, en wat ik vermoedde bleek waar te zijn: ze hoeven geen jaaropgaven van werk, bank en hypotheekverstrekker te zien, maar ze willen enkel opheldering over mijn donaties: Heb ik afschriften die de donaties aantonen? Was er een donatieovereenkomst? Heb ik dingen in natura terug ontvangen? Of in natura geschonken?

Sinds enkele jaren doneer ik aan enkele stichtingen. Als de stichting een ANBI status heeft, en er minimaal 5 jaar lang periodiek wordt gedoneerd, en dit bovendien schriftelijk wordt vastgelegd, dan is het volledige gedoneerde bedrag aftrekbaar. Ondertussen zijn dit al drie stichtingen. Ik vind dit heel goed passen bij mijn financiele stijl: wees goed, maar doe het bewust en zo efficient mogelijk.

En eigenlijk is het wel fijn dat het nu door de belastingdienst gecontroleerd wordt. Stel dat ik een fout heb gemaakt, dan valt het wellicht nog te corrigeren. Het zou pas vervelend zijn als ik na vele jaren al de hele belastingaftrek zou moeten terugbetalen.

Iemand ervaring met de belasting-inquisitie?

Erfrecht: uitsluitingsclausule

Afgelopen weken heb ik het legaatschap en notariele volmacht besproken. Het derde ding dat te regelen valt is de uitsluitingsclausule.
Als je kinderen in gemeenschap van goederen zijn getrouwd, dan is alles wat ze bezitten per definitie gezamelijk. Als je niets regelt, dan valt een erfenis van een van de partners binnen de gemeenschap van goederen. Mocht het later tot een echtscheiding komen, dan krijgen beide leden van het huwelijk de helft van de erfenis.
Deze regel kan je met een tetament eenvoudig omzeilen. Door middel van een uitsluitingsclausule blijft een erfenis "buiten de gemeenschap van goederen". Het echtpaar mag samen beslissen wat ze met het geld doen, maar zodra het tot een echtscheiding komt, krijgt alleen de erfgenaam dit deel.


Ook is het mogelijk om bij leven te schenken onder een uitsluitingsclausule. Vroeger moest je voor zulke schenking naar de notaris, maar tegenwoordig is het voldoende als je bij de overschijving "schenking onder uitsluitingsclausule" vermeldt. Bij een schenking kan je aan de hand van de rekeningafschriften hard maken dat dit geld alleen voor jou bestemd was. Ik ben blij met deze regel, omdat dit mijn ouders extra stimuleert om ons iets te schenken. Mijn ouders zijn bijna hypotheekvrij, dus zijn ze nu aan het overwegen om mij soms wat extra toe te schieten.

Dit lijkt een simpele regel, maar hij is ingewikkelder dan je denkt. Wat moet je namelijk doen met een schenking die tientallen jaren geleden is gedaan? Mag je hier inflatie over rekenen? En stel dat een ouder ooit E10.000,- heeft geschonken, maar ondertussen is al het bezit uit het huwelijk verdampt, moet de een dan E5.000,- betalen aan de ander die een rijke ouder had?
Mijn grootvader heeft een flink bedrag aan mijn moeder geschonken, ongeveer 10 jaar voordat ze gingen scheiden. Mijn vader argumenteerde dat dit geld in de stenen van de verbouwing was gaan zitten, dus dat het er niet meer was. Maar je zou ook kunnen beredeneren dat dit huis in 10 jaar in waarde was verdubbeld (jeweetwet, de roaring nineties op de huizenmarkt). Uiteindelijk is besloten om uit te gaan van het oorspronkelijke bedrag.


Het probleem wordt nog ingewikkelder als je bekijkt wie mag bepalen wat er met het geld gebeurt. Stel dat iemand E10.000,- ontvangt onder een uitsluitingsclausule, mag de partner dan meebeslissen wat de bestemming wordt van dat geld? Je zou kunnen beredeneren dat de ontvanger mag weten wat hij of zij er mee doet. Maar als de ontvanger van dit geld in zijn eentje op wereldreis gaat en alles opmaakt, en vervolgens een scheiding aanvraagt, mag hij dan E5000,- eisen van zijn aanstaande ex-partner?
Overigens is het niet mogelijk om als ontvanger besluiten om het geld toch in de gemeenschap van goederen te stoppen. Wat je ouders hebben opgedragen blijft.
En zo kom je dus op een hele vreemde paradox: geld dat geschonken is onder uitsluitingsclausule kan je niet in je eentje over beslissen, want bij het scheiding zou je dit geld opnieuw kunnen eisen van je ex. Maar geld dat niet onder uitsluitingsclausule is geschonken zou je wel in je eentje over kunnen beslissen.

Heeft iemand hier nog vreemde ervaringen mee?
 zie ook:
erfbelasting en legaatschap
wat als je ouders niet meer wilsbekwaam zijn

Erfrecht: wat als je ouders niet meer wilsbekwaam zijn

Twee weken geleden schreef ik dat het erfrecht in Nederland redelijk goed in elkaar zit: als je niets regelt, dan gaat alles naar de kinderen en betaal je redelijk weinig belasting. Helaas is er een geval dat je in een hele vervelende situatie kan raken waar onze wet niets regelt. Deze situatie treedt op wanneer je ouders niet meer in staat zijn om zaken te regelen, zoals bij dementie of bij een coma.

In dit geval zijn de kinderen niet automatisch de aangewezen personen om zaken te regelen. Het kan voordoen dat je ouders nog een huis hebben. Dit huis kan niet zonder toestemming van hen verkocht worden. Ook kan er zonder hun toestemming geen geld geschonken worden. Het gevolg is dat er wel zorgkosten gemaakt moeten worden, maar dat er een huis is wat niet verkocht kan worden. Het kan dus zover komen dat de hypotheek niet meer betaald kan worden en het huis in de executieverkoop komt.

Voor deze situatie kan je bij de notaris een notariele volmacht regelen. In deze volmacht wordt geregeld dat een kind, partner of vertrouwenspersoon rechtshandelingen mag verrichten zodra de persoon in kwestie niet meer wilsbekwaam is. Zodra de persoon is overleden vervalt dit recht en treedt het testament in werking.

Dus hoewel de kans gelukkig klein is dat iemand niet meer wilsbekwaam is, is het risico aanwezig, en zou iedereen dit eigenlijk moeten regelen.


Zie ook:
erfbelasting
uitsluitingsclausule

Erfrecht: wat moet je zelf regelen?

Een onderwerp dat ik niet vaak aan bod zie komen is het erfrecht. Testamenten worden door veel mensen ingewikkeld gevonden, en de technische taal die notarissen uitkramen maakt het er niet beter op. Gelukkig heb ik een kennis die mij en mijn ouders (gescheiden, allebei bijna afbetaald koophuis, 71 en 67 jaar oud) wilden voorlichten. De afgelopen jaren is er veel veranderd in het Nederlandse erfrecht, waardoor je steeds minder zelf hoeft te regelen. Als je niets regelt, dan gaat het in de meeste gevallen goed. Toch zijn er 3 dingen die je als ouder zou willen regelen:

1. erfbelasting, schenken op papier en legaat.
2. notariele volmacht (wilsbekwaamheid)
3. uitsluitingsclausule

Ik begin deze week met de erfbelasting.

Als je geld erft van je ouders moet er belasting over geheven worden. De rekenregel is vergelijkbaar bij inkomen en vermogensrendementsheffing: bij een kleine schenking betaal je niets, maar hoe meer geld, hoe meer belasting je betaalt. Om die reden werd er in het verleden vaak "op papier geschonken". Zo hebben mijn grootouders jaar na jaar een stukje van hun boerderij op naam van mijn moeder en tante gezet zonder dat ze er belasting voor hoefde te betalen. Tegen de tijd dat ze overleden, hadden mijn grootouders nauwelijks geld waar belasting over betaald moest worden.

Tegenwoordig is deze regel niet meer zo populair. Dat heeft een paar redenen. Ten eerste is in 2010 de erfbelasting hervormd met als doel om de belasting simpeler en intuitiever te maken. Waar je vroeger over de eerste E10.000,- geen belasting hoefde te betalen, werd dit in 2010 E19.000,-. Ondertussen is deze belastingvrije voet al opgelopen tot E20.371,- in 2018. Je kunt dus per kind al ruim 20 mille gratis oversluizen. Bij het tarief erboven hadden ze vroeger een stuk of 6 belastingschijven, maar dat hebben ze versimpeld tot 10% voor kinderen en 20% voor kleinkinderen. Het gevolg is dat je iets meer belasting betaalt voor schenkingen rond de ton, maar daarboven is het goedkoper geworden:

bron: tarieven voor erfbelasting

Daarnaast is schenken op papier niet zo eenvoudig als het lijkt. Hoewel de erfgenaam het geld niet in de hand krijgt, moet het wel opgeteld worden bij het vermogen, dus heb je het risico dat je er vermogensrendementsheffing over moet betalen. Aan de andere kant moeten je ouders het stukje dat ze geschonken hebben teruglenen. En daar moeten ze een marktconforme rente over betalen, waar ze vervolgens renteaftrek voor kunnen krijgen...pffff.... Geen wonder dat mensen deze constuctie niet meer vaak kiezen. Dan nog liever een beetje belasting betalen op het moment dat ze komen te overlijden.

Toch is er nog iets dat je kunt doen om de hoeveelheid belasting te verminderen: legaten. Een legaat is een afspraak in een testament dat iemand een vast bedrag krijgt, bijvoorbeeld je kleinkinderen. Kleinkinderen hebben immers ook een belastingvrije voet van E20.371,-. (bron:
belastingvrijstelling bij erfenis) Als je dus 2 kinderen hebt en 4 kleinkinderen, dan kan je dus al E122.226,- doneren zonder een cent aan belasting kwijt te zijn. Hier zitten wel een paar nadelen aan. Deze regel kan scheve gezichten geven als je kinderen niet allemaal evenveel kleinkinderen hebben voortgebracht. Bovendien geldt dat de legaten eerst worden utigekeerd, dan pas de erfenis aan de kinderen. Als er niet veel valt te schenken, dan krijgen de kinderen dus bijna niets. Hoewel ze meestal wel bewindvoerder blijven over het geld van de kleinkinderen totdat ze volwassen zijn.

Dus ons erfrecht zit redelijk stabiel in elkaar. Je hebt weinig moeilijke constructies nodig, desnoods ga je wat geld aan kleinkinderen schenken.

Volgende week: wat heb je aan een notariele volmacht?

Zo maak je een schatting van je toekomstige WOZ waarde

Ik zie dat de WOZ waarde in veel gemeenten al bekend is..behalve onze gemeente. Ik had niet anders verwacht, bij verkiezingen zijn ze ook altijd een van de langzaamste jongetjes van de klas. Dus vroeg ik me af of ik de WOZ waarde niet kan voorspellen.

Sinds we dit huis in 2010 gekocht hebben noteer ik de WOZ waarde. We zijn begonnen met ons aankoopbedrag. Daarna is het langzaam omlaag gegaan, tot afgelopen jaar, toen was er een lichte stijging. Als ik deze waarden vergelijk met de waardeindex van het cbs, dan krijg je een treffende gelijkenis:

Zoals je kunt zien volgt de WOZ waarde de index van het cbs, maar met een vertraging (had ik al gezegd dat onze gemeente traag is?). Vanaf 2014 waren de huizenprijzen alweer aan het stijgen, maar de WOZ waarde zakte nog een stukje verder door. Toch lijken de grafieken best veel op elkaar. De gelijkenis is een stuk beter als ik de cbs waardeindex anderhalf jaar verplaats:

De rode en groene lijn volgen elkaar behoorlijk nauwkeurig! Er van uitgaande dat onze gemeente deze trend gaat volgen, kunnen we de WOZ waarde van 2017, 2018 en zelfs 2019 voorspellen:

Voor ons zou dit een jaarlijkse stijging van 3000,-, 8000,- en ten slotte 13000,- betekenen. Ik ben heel benieuwd of deze voorspelling uitkomt!

Wil je zelf ook een schatting maken van je nieuwe WOZ waarde? Ik heb mijn cbs huiswaardetool geupdate met de nieuwste cijfers, en de schattingen voor de WOZ waarde toegevoegd. Je kunt nu ook een van de woz waarden gebruiken als uitgangspositie voor je waardevoorspelling.
ga hier naar de tool

Hoe nauwkeurig is deze voorspelling?
Tja, dat is moeilijk te zeggen. Het zal erg afhankelijk zijn van de lokatie van je woning en de gemeente waarin je woont. Wij wonen in een kleine kern, dus onze woningwaarden lopen achter op de waarden van de steden in de buurt.
Ik kan wel de WOZ waarden van onze buren opzoeken op https://www.wozwaardeloket.nl/
Helaas geeft deze site alleen de WOZ waarden van de afgelopen 2 jaar. Mijn vermoeden bleek waar: er valt weinig touw aan vast te knopen:

Alle 8 huizen zijn van ongeveer hetzelfde bouwjaar. Waarom verschillen de waarden dan zoveel? Het antwoord is dat de gemeenten naastgelegen huizen een heel vreemd referentiesysteem hanteert. De waarde van ons huis wordt niet gebaseerd op de huizen naast ons, maar op 3 huizen die in 3 andere uithoeken van het dorp liggen. Op die manier proberen ze waardeveranderingen over het hele dorp een beetje gelijk te trekken.
En waarom zijn de waardeveranderingen zo verschillend? Ik weet dat huis 6 in 2016 van eigenaar is gewisseld, en dat de verkoopprijs heel laag lag (sterftegeval). Hierdoor heeft de gemeente de woningwaarde wellicht naar beneden bijgesteld. Huis 1t/m3 waren van een woningcorporatie, maar huis 3 is onlangs verkocht aan een particulier. Wellicht waren die WOZ waarden nooit geupdate, waardoor zij een correctie naar boven hebben gehad. Voor de waardeverandering van huis8 kan ik geen verklaring bedenken.
Misschien is ons huis toevallig een van de weinige die in 2010 een "representatieve" WOZ waarde kreeg en daarna elk jaar een "marktconforme correctie" kreeg.

over enkele maanden zullen we weten hoe voorspellend mijn rekenwerk is geweest.


zie ook: bereken hier je woningwaarde

Ons belastingstelsel kan blijkbaar nog ingewikkelder!

Het nieuwe kabinet Shell/Unilever I Rutte III heeft iets voor elkaar gekregen wat ik niet voor mogelijk hield: ze gaan ons belastingstelsel nog ingewikkelder maken dan het nu al is!

Onze huidige wet inkomstenbelasting stamt uit 2001. Deze wet verving de wet inkomstenbelasting van 1964. De oude wet was na 37 jaar van veel verschillende kabinetten vervallen tot een ratjetoe van regeltjes waar niemand meer een touw aan kon vastknopen, dus werd het tijd voor een schone lei. Ondertussen is de wet van 2001 ook al dermate vervuild met rare uitzonderingen dat niemand er nog iets van begrijpt. En in plaats dat de overheid besluit om de wet simpeler te maken of te vervangen, hebben ze contructies bedacht als het in 30 jaar afbouwen van wet Hillen en vermogensafhankelijke heffingskorting, jakkes!

Van 4 naar 2 belastingschijven? We hebben er nu al 8!

Elke dag wordt er meer bekend over het nieuwe coalitie akkoord. Zo gaan de pessimisten over vermogensrendementsheffing geen gelijk krijgen, want in tegenstelling me wat verwacht werd, verlaagt de overheid de tarieven. Daarnaast wordt er hier en daar wat aan de hypotheekrente gemorreld, waardoor weer andere mensen moord en brand gaan schreeuwen. Maar het zal allemaal zo'n vaart niet lopen.

Het enige punt waarbij mijn oren wel meteen spitste was bij het voorstel om het aantal box1 belastingschrijven terug te brengen van 4 naar 2. Het CDA noemt dit "de sociale vlaktaks".
Wat stellen die schijven eigenlijk voor, en hoezo hebben we tegenwoordig geen 4 maar 8 schijven?
8 schijven? Ja, kijk maar in het onderstaande plaatje:

 (voor de gegevens, zie www.checkbrutonetto.nl)

Laatste jaren premievrije spaarhypotheek niet meer mogelijk.

Een half jaar geleden schreef ik over het feit dat de tijdsklemmen van de spaarhypotheek gingen verdwijnen: vanaf 1 april 2017 is het mogelijk om een spaarhypotheek verder in te korten van de minimale 20 jaar. Maar een paar weken geleden had ik het ook over het feit dat het mogelijk is om in de laatste jaren van de spaarhypotheek een paar premievrije jaren te hebben.
Hoewel dit wiskundig gezien tot oneindige bandbreedte zou leiden, worden deze jaren genegeerd. Maar een combinatie van deze regels zou er voor zorgen dat de bandbreedte eis een wassen neus zou zijn geworden. Met een paar premievrije jaren zou je elke grote storting kunnen compenseren. Vorige week was ik die wet nog eens aan het bekijken, want ik wilde deze optie in mijn spaarhypotheektool verwerken, en wat schepte mijn verbazing? De hele wet is  per 24 mei 2017 vervallen, met terugwerkende kracht tot en met 1 april 2017! Na wat googlen blijkt dat de staatssecretaris tot dezelfde conclusie was gekomen als ik: als je altijd premievrije jaren toestaat, is de hele wet zinloos geworden. Vanaf nu is het dus niet meer mogelijk om de laatste jaren premievrij te maken, tenzij er hierover in het verleden al contractuele verplichtingen zijn aangegaan. Voor meer informatie hierover zie onder andere hier. Mensen die teveel hebben bijsgestort, omdat ze een paar premievrije jaren hebben ingecalculeerd, zullen de spaarhypotheek met enkele jaren moet inkorten om niet buiten de bandbreedte te komen. Aangezien er dus nog situaties kunnen bestaan waarbij premievrije jaren toegestaan zijn, heb ik het wel toegevoegd aan mijn spaarhypotheektool. Ook is het nu mogelijk om meer dan 10.000 tegelijk bij te storten.

Voor het hele epistel van de staatssecretaris, zie hier, onder kopje 4.3.

zie ook:
Spaarhypotheek wordt in 2017 versoepeld!
Spaarhypotheek: laatste jaren premievrij?
wetten.nl

Fiscale strop voor aflosser?

Afgelopen donderdag stond het met grote letters in de Telegraaf: "fiscale strop voor aflossers". Door de afbouw van de hypotheekrenteaftrek kan er een situatie ontstaan waarbij een huizenbezitter netto belasting moet betalen aan zijn huis. Fiscalist Cor Overduin spreekt van "onrecht", en er werden kamervragen gesteld, zoals Carola Schouten van de ChristenUnie "de Kamer heeft dit niet zo gewild, dus los het op!". Zijn aflossers de pineut, of is dit een storm in een glas water?

Spaarhypotheek: laatste jaren premievrij

Door bij te storten op een spaarhypotheek kan je sparen tegen hoge rente, terwijl de hypotheek zelf hypotheekrenteaftrek geniet. Natuurlijk is de overheid niet gek, en hebben ze limieten ingesteld, zoals de bandbreedte. Hierdoor mag je in het jaar waarin je het meest stort nooit meer dan 10 keer zoveel storten ten opzichte van het jaar waarin je het minste stort. Ook zijn er enkele uitzonderingen, waardoor deze bandbreedte opgerekt kan worden tot 11. Maar dit is nog niet alles: er is een truukje waardoor je in de laatste jaren helemaal geen premie hoeft te betalen!